Bảo tồn chữ Paly - giữ mạch nguồn văn hóa Khmer

Từ bảo tồn chữ Khmer đến củng cố niềm tin vào Đảng

Tại phường Chi Lăng, tỉnh An Giang, từ chủ trương của Đảng, Nhà nước đến thực tiễn tại các chùa Phật giáo Nam Tông Khmer, việc gìn giữ, truyền dạy chữ Khmer, chữ Paly đang được triển khai bài bản, góp phần củng cố niềm tin của đồng bào Khmer vào sự lãnh đạo của Đảng.

Chữ viết là giá trị cốt lõi của văn hóa Khmer. Theo các nghiên cứu, ngôn ngữ và chữ viết của đồng bào Khmer bao gồm ngôn ngữ Khmer, Paly và Sănxokrat. Trong đó, chữ Paly giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào dân tộc Khmer, bởi chỉ khi hiểu được chữ Paly mới có thể hiểu đúng lời Phật dạy, giáo luật và thực hành tuân thủ giáo luật của Đức Phật.

Chính từ ý nghĩa đó, tại huyện Tịnh Biên (cũ), nay là địa phận phường Chi Lăng và một số địa phương khác của tỉnh An Giang, đang có 4 điểm chùa tổ chức dạy chữ Paly. Trong đó, lớp học chữ Paly tại ngôi chùa Khmer Mỹ Á được tổ chức trong 9 tháng của năm 2025, với 24 học sinh và tăng sinh tham gia. Lớp học có 11 môn, gồm Toán, tiếng Việt, tập làm văn, các tiết giảng về kinh truyền thống của Phật Thích ca, chữ Paly và một số môn trích từ Tạng kinh.

Lớp học chữ Paly ở chùa Mỹ Á thu hút học viên ở nhiều độ tuổi khác nhau, từ các nhà sư Nam Tông, tăng sinh đến cả những em học sinh còn rất nhỏ. Nan Tha Oăn là một trong những học trò như vậy. Em cho biết, sau cả tuần học văn hóa, vào mỗi thứ Bảy, Chủ nhật hàng tuần, em đều đến chùa Mỹ Á để học chữ Paly với các Sư thầy.

“Em học chữ Paly vì muốn học và lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình”, Nan Tha Oăn chia sẻ.

Theo sư thầy Chau Sóc-Oăn, Phó Trụ trì chùa Mỹ Á, việc học chữ Paly đòi hỏi người học phải có nền tảng vững chắc về chữ Khmer. Khi đã am hiểu, giỏi chữ Khmer, các tăng sinh có nguyện vọng mới tiếp tục học chữ Paly.

“Con em người Khmer phải thạo chữ Khmer mới học được chữ Paly”, sư thầy Chau Sóc-Oăn khẳng định.

Không chỉ truyền dạy chữ viết, lớp học tại chùa Mỹ Á còn là nơi giáo dục đạo đức, nhân cách cho thế hệ trẻ. Ông Chau Vanh, người có 15 năm làm giáo chức tại chùa Mỹ Á cho biết, các tăng sinh, học sinh đến lớp không chỉ học chữ Paly mà còn được học điều hay lẽ phải, tiếp cận các kiến thức mới và rèn luyện đạo đức trong cuộc sống.

Hiện nay, ngày càng có nhiều sư sãi, tăng sinh Khmer tham gia học chữ Paly tại chùa, với sự đồng thuận, ủng hộ của người dân địa phương.

Thế hệ trẻ chung tay bảo tồn tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình

Xác định chữ viết là giá trị cốt lõi của văn hóa Khmer, Đảng ủy, UBND phường Chi Lăng đã phối hợp cùng Sở Tôn giáo và Dân tộc tiến hành khảo sát các chùa Phật giáo Nam Tông Khmer, vận động các sư sãi, người có uy tín trong cộng đồng tiếp tục duy trì việc dạy học tiếng Khmer, tiếng Paly, nhất là trong thế hệ trẻ, nhằm bảo tồn tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình.

Song song với đó, sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, UBND phường Chi Lăng đã chủ động đề xuất Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh An Giang trang bị nhạc cụ truyền thống cho đội văn nghệ Khmer; đồng thời triển khai các chính sách an sinh xã hội, y tế, giáo dục, hỗ trợ nhà ở, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, hướng dẫn bà con ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, qua đó tạo điều kiện ổn định đời sống để đồng bào yên tâm gìn giữ bản sắc văn hóa.

Theo ông Nguyễn Hoàng Vịnh - Phó Chủ tịch UBND phường Chi Lăng, chính quyền địa phương luôn đồng hành, lắng nghe, kịp thời tháo gỡ khó khăn để đồng bào Khmer yên tâm sinh hoạt tôn giáo, giữ gìn chữ viết và bản sắc văn hóa, qua đó tăng cường sự đoàn kết giữa các dân tộc trên địa bàn.

“Đảng ủy, UBND phường Chi Lăng xác định việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc của người Khmer, trong đó có chữ viết, là công việc quan trọng, thường xuyên và lâu dài, gắn với phát triển kinh tế - xã hội địa phương và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc”, ông Nguyễn Hoàng Vịnh cho biết.

Hòa thượng Chau Cắt, Trụ trì chùa Mỹ Á bày tỏ: “Sư rất cảm ơn chính quyền địa phương đã quan tâm đến Phật giáo Nam Tông Khmer, đến việc học chữ Khmer, chữ Paly của đồng bào Khmer và việc học hành của các tăng sinh”.

Theo Sư thầy Chau Sóc-Oăn, những ngày lễ hội lớn của chùa đều nhận được sự hỗ trợ tích cực của chính quyền, từ tổ chức, bảo đảm an ninh trật tự đến hỗ trợ kinh phí, dụng cụ học tập để khuyến khích tăng sinh tham gia học chữ Paly. Nhờ đó, số lượng tăng sinh theo học ngày càng tăng so với những năm trước.

Sự quan tâm, hỗ trợ của Đảng ủy, UBND phường Chi Lăng và tỉnh An Giang đã tạo động lực quan trọng để đồng bào dân tộc Khmer yên tâm sinh hoạt tôn giáo, bảo tồn chữ viết và phát triển kinh tế. Qua đó, củng cố niềm tin của đồng bào Khmer vào sự lãnh đạo của Đảng, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc và phát triển quê hương ngày càng bền vững.

Chùa Hang ở Vĩnh Long - nơi sư sãi Khmer gìn giữ nghề mộc truyền thống

VOV.VN - Giữa không gian thanh tịnh, cổ kính của chùa Hang (tỉnh Vĩnh Long), có những sư sãi Khmer âm thầm gắn bó với nghề mộc, khéo léo thổi hồn vào những gốc cây để tạo nên các tác phẩm nghệ thuật độc đáo.