Tết Đoan Ngọ 2026 vào ngày nào? Những món ăn không thể thiếu trong dịp lễ này
VOV.VN - Tết Đoan Ngọ là ngày lễ truyền thống diễn ra vào mùng 5/5 âm lịch hàng năm. Đây không chỉ là dịp cầu sức khỏe, xua đuổi bệnh tật mà còn gắn liền với nhiều món ăn đặc trưng như cơm rượu nếp, bánh tro, trái cây và thịt vịt.
Tết Đoan Ngọ là ngày gì?
Tết Đoan Ngọ diễn ra vào ngày mùng 5/5 âm lịch hàng năm, còn gọi là Tết Đoan Dương. Theo quan niệm dân gian, "Đoan" là bắt đầu, "Ngọ" là giữa trưa, còn "Dương" tượng trưng cho mặt trời và nguồn dương khí. Đây được xem là thời điểm dương khí mạnh nhất trong năm.
Tại Việt Nam, Tết Đoan Ngọ còn được gọi là "Tết diệt sâu bọ". Không chỉ phổ biến ở Việt Nam, ngày lễ này còn xuất hiện tại một số quốc gia Đông Á như Trung Quốc, Hàn Quốc và Triều Tiên, gắn liền với nền văn hóa nông nghiệp và tín ngưỡng dân gian.
Năm 2026, Tết Đoan Ngọ rơi vào thứ Sáu, ngày 19/6/2026 dương lịch (mùng 5 tháng 5 âm lịch).
Ý nghĩa của Tết Đoan Ngọ
Bên cạnh ý nghĩa cầu mùa màng bội thu, Tết Đoan Ngọ còn được xem là dịp thanh lọc cơ thể, phòng trừ bệnh tật trong thời điểm giao mùa.
Theo quan niệm dân gian, đây là thời điểm thích hợp để tiêu diệt các loại ký sinh gây hại trong cơ thể. Vì vậy, người xưa thường ăn các món có vị chua, chát hoặc lên men vào sáng sớm để "diệt sâu bọ", cầu mong sức khỏe và bình an.
Cúng Tết Đoan Ngọ tại Việt Nam
Lễ Gia Tiên
Mâm cúng Gia Tiên thường gồm: Mâm cơm chay, bánh chay, xôi chay. 3 chén rượu trắng, đỏ, vàng; 9 bông hoa đồng tiền đỏ; 3 chén trà và vàng mã; Mâm ngũ quả ngũ sắc; Tiền vàng mã tùy phong tục từng gia đình.
Lễ cầu xin Ngọc Hoàng Đại Đế và chư vị Thần Tiên
Nghi lễ thường được thực hiện ngoài trời, quay về hướng Nam.
Mâm lễ gồm: Bàn lễ phủ vải đỏ; Mâm ngũ quả; Bánh chay, xôi; 5 chén rượu 5 màu; 9 bông hoa đồng tiền đỏ; Lọng đỏ viền vàng; 5 chén trà và các loại vàng mã.
Tết Đoan Ngọ ăn gì?
Trái cây: Trái cây là lễ vật không thể thiếu trong ngày Tết Đoan Ngọ. Miền Bắc thường có vải thiều, mận; miền Nam phổ biến với xoài, chôm chôm, dưa hấu, vải... Những loại quả này tượng trưng cho sự sinh sôi, mùa màng tươi tốt và sức khỏe dồi dào.
Bánh tro (bánh ú tro): Bánh tro là món ăn truyền thống được làm từ gạo nếp ngâm nước tro, gói lá chuối rồi luộc chín. Bánh có vị ngọt nhẹ, mềm dẻo, dễ tiêu hóa và thường ăn cùng mật mía hoặc mạch nha.
Thịt vịt: Vào dịp mùng 5/5 âm lịch, nhiều gia đình miền Bắc và miền Trung chọn chế biến các món từ vịt như vịt luộc, vịt quay, vịt tiềm hoặc cháo vịt. Theo quan niệm dân gian, đây là thời điểm vịt béo, thịt ngon nhất trong năm.
Cơm rượu nếp: Cơm rượu nếp là món ăn quen thuộc ở cả 3 miền. Được làm từ xôi nếp lên men, món ăn có vị ngọt, cay nhẹ và hương thơm đặc trưng. Người dân tin rằng ăn cơm rượu vào sáng sớm ngày mùng 5/5 giúp "diệt sâu bọ" và thanh lọc cơ thể.
Chè hạt sen, chè đậu đen, chè trôi nước và chè kê: Chè hạt sen và chè đậu đen được nhiều người lựa chọn nhờ tác dụng thanh nhiệt, giải khát. Chè trôi nước tượng trưng cho sự viên mãn, đủ đầy, còn chè kê là món ăn truyền thống của xứ Huế với vị ngọt thanh và màu vàng đặc trưng.
Các hoạt động diễn ra trong ngày Tết Đoan Ngọ
Ngoài việc cúng lễ vào giờ Ngọ, nhiều địa phương còn có tục hái lá thuốc về nấu nước xông, treo ngải cứu trước cửa nhà để xua đuổi tà khí và cầu bình an.
Ở miền Bắc, cơm rượu nếp cẩm là món ăn không thể thiếu; miền Trung nổi bật với bánh ú tro; trong khi người miền Nam thường chuẩn bị các món từ thịt vịt. Nhiều người còn tắm nước lá thơm hoặc tắm biển đúng giờ Ngọ với mong muốn tăng cường sức khỏe và gặp nhiều may mắn.
Theo quan niệm dân gian, đây cũng là thời điểm thích hợp để cầu an và thu hái dược liệu vì cây thuốc được cho là có dược tính tốt nhất. Bên cạnh đó, nhiều gia đình còn đặt cây xương rồng trong nhà nhằm xua đuổi tà khí và cầu mong bình an.
Sống lại ký ức xưa với không gian trưng bày “Tết Đoan ngọ xưa và nay” năm 2026
VOV.VN - Tết Đoan ngọ (Tết Đoan dương) là Tết cổ truyền của Việt Nam và một số quốc gia Đông Á, diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch. Ở Việt Nam, dân gian ta thường gọi là “Tết giết sâu bọ”, từ xa xưa đã lưu truyền câu ca dao: “Tháng Tư đong đậu nấu chè. Ăn Tết Đoan ngọ trở về tháng Năm”.
