Chuyện ngôn ngữ ai ngờ lại oái oăm

Ngày 13/3/2009

Gửi mẹ cái Mùa.

Cả Chiêm tôi bắt đầu học tiếng Anh. Chẳng rõ có phải tại bản mặt tôi nó “rất chi là Giao Chỉ” như nhận xét của bác giáo Bình hay không, mà tôi rất hay vớ được khách Tây. Vậy nên tôi mới học tiếng Anh.

Thực ra, tôi nhờ thằng cu con bác giáo Bình phụ đạo cho mấy buổi. Cái tính tôi, theo đuổi thứ gì cũng mê mải như nhập đồng. Tôi tranh thủ mọi nơi, mọi lúc để thực hành tiếng Anh, kể cả lúc nói chuyện với bác giáo Bình. Đầu tiên, bác ấy khen tôi ham học hỏi. Nhưng rồi, bác ấy khó chịu, bảo: “Chú học tiếng Anh để thuận tiện cho công việc, tôi ủng hộ. Nhưng võ vẽ dăm ba chữ rồi bạ lúc nào cũng lạm dụng để nói bồi, nghe thảm lắm!” – Bác giáo Bình vốn dĩ cực đoan, tôi biết vậy nên cũng lờ đi. Nhưng, đến hôm vừa rồi, gặp một chuyện dở khóc dở cười vì tiếng Anh, tôi mới thấy bác giáo quả là người sâu sắc.

Chuyện xảy ra ở một khách sạn cỡ 5 sao hẳn hoi. Chủ khách sạn là Tây, nên ngôn ngữ sử dụng trong khách sạn cũng phải bằng tiếng Tây. Sẽ chẳng có điều gì đáng tiếc xảy ra nếu như cái khách sạn đó chỉ dành phục vụ khách nước ngoài. Ngày nọ, có hai khách hàng Ta 100% đăng ký tổ chức đám cưới. Một chú rể tên Cường, một chú rể tên Cương. Vì mọi văn bản lưu hành ở khách sạn đều sử dụng tiếng Anh, nên tên của hai chú rể Cường và Cương ghi trong tấp thiệp gửi hai vị khách đều được đánh máy là Cuong.

Oái oăm! Hôm diễn ra tiệc cưới, khách của chú rể tên Cương được mời sớm, thấy biển tên Cuong, chẳng nghĩ ngợi gì, cứ thế đánh chén. Chén xong, ra chụp ảnh với cô dâu chú rể thì họ mới té ngửa là đám cưới anh Cường, vội ra đòi phong bì khiến náo loạn cả đám cưới. Chưa hết. Khi khách của chú rể Cường đến nơi, nhìn bàn tiệc ngổn ngang thì đồng loạt bỏ về. Nghe đâu, sau đám cưới, cô dâu chú rể tên Cường bỏ cả tuần trăng mật để kiện khách sạn.

Chuyện ngôn ngữ ai ngờ lại oái oăm đến vậy! Thực ra, đó chỉ là một trong muôn vàn ví dụ thôi. Thằng con bác giáo Bình kể, có hôm chúng nó vào một quán bia, uống vài vại rồi, gọi cô phục vụ mượn cái thực đơn để kêu thêm đồ ăn. Cô phục vụ người Thanh Hóa vâng dạ rồi cứ loanh quanh, hỏi: “Thực đơn là cái chi, mấy chú?”. Nghe giải thích đó là cuốn sổ ghi món ăn, cô ấy cười ngất: “Mấy anh này nói tiếng chi lạ, đó là cái Me Nu, mất công em nghĩ mãi không ra”. Bác giáo Bình nghe chuyện chỉ thủng thẳng: “Khi xã hội có nhiều người nói tiếng bồi, đó là một xã hội bị nô dịch về ngôn ngữ. Chẳng phải ngẫu nhiên mà khi xưa Bác Hồ rất quan tâm đến sự trong sáng của tiếng Việt. Đó là để người dân Việt Nam nói tiếng nói của mình, không lệ thuộc vào ngôn ngữ ngoại lai”.

Mẹ cái Mùa này, bác giáo Bình vẫn cực đoan như vậy. Bản thân bác ấy, đọc sách tiếng Pháp đều làu làu, nhưng tôi cấm thấy bác ấy nói tiếng nước ngoài trong xóm trọ. Ngoại ngữ, với bác ấy là phương tiện để mở mang đầu óc chứ nhất định không phải là thứ trang sức để làm sang, và nhất là để thay thế cho ngôn ngữ mẹ đẻ của mình.

Quan điểm của bác ấy, tôi nghe cũng thấy thuyết phục. Nhưng ra đường bây giờ, từ biển quảng cáo đến cửa hàng cửa hiệu, đâu đâu cũng thấy tiếng nước ngoài. Bác giáo Bình đã quá lạc hậu chăng?./.