Nhập cả bèo cái tía của nước ngoài về làm thuốc

Ngày 8/6, tại Hà Nội, Bộ Y tế và Báo Nhân dân phối hợp tổ chức cuộc tọa đàm chủ đề về “Phát triển dược liệu bền vững”. Tại đây, vấn đề được nhiều người quan tâm là nguồn dược trong nước mới chỉ đáp ứng khoảng 20% nhu cầu sử dụng, số còn lại phải nhập khẩu từ nước ngoài, nhưng chủ yếu qua đường tiểu ngạch, chất lượng thấp. Điều đáng nói là nhiều loại dược liệu dồi dào trong nước như bèo cái tía, kim tiền thảo… nhưng vẫn nhập từ nước ngoài về làm thuốc.

Bèo cái còn có tên là đại phù bình, bèo ván, bèo tai tượng, bèo tía, thuỷ phù liên, đại phiêu được trồng nhiều ở ao, hồ.

Hàng năm, ngành dược sử dụng khoảng 60.000 tấn dược liệu các loại, trong đó dược liệu nhập khẩu chiếm 80%, chủ yếu nhập từ Trung Quốc. Tình trạng nhập khẩu theo con đường tiểu ngạch đang bị thả nổi nên dược liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ lưu hành trôi nổi ngày càng nhiều trên thị trường và không đảm bảo chất lượng để làm thuốc. Dược liệu thông qua cửa khẩu thì không có bao bì, nhãn mác theo đúng quy định, phần lớn được đóng gói trong bao dứa, thùng giấy, không kiểm tra được cụ thể các mặt hàng. Trong khi đó, tại các cửa khẩu, cán bộ hải quan chỉ kiểm tra được về số lượng, trọng lượng các bao hàng, không kiểm tra được chất lượng của dược liệu. Do vậy, đa phần những dược liệu nhập khẩu thường kém chất lượng hoặc đã bị chiết xuất một phần hoạt chất.

Ông Phạm Vũ Khánh, Vụ trưởng Vụ Y học cổ truyền (Bộ Y tế) cho biết, hiện nay còn có tình trạng nhập khẩu cả những loại dược liệu đang có sẵn và dồi dào trong nước: “Trước đây dược liệu nào không trồng được thì mới nhập, còn hiện nay, nhập cả dược liệu bèo cái tía từ Trung Quốc thì không thể chấp nhận được. Bèo cái tía Việt Nam có rất nhiều nhưng người dân ở nước ta trồng giá cao hơn. Hoặc nhập cả kim tiền thảo, loại dược liệu được trồng rất nhiều ở Việt Nam. Vấn đề ở đây là giá cả, nhưng có thể là chiến lược của họ cố tình bán rẻ dược liệu cho Việt Nam, sau đó khi Việt Nam không trồng loại dược liệu đó nữa thì họ độc quyền, nâng giá. Còn các doanh nghiệp thấy nơi nào rẻ hơn thì mua.”

 Nhiều giải pháp đã được đưa ra để khắc phục tình trạng vừa nêu như: cần khẩn trương ban hành các văn bản quy phạm pháp luật còn thiếu để tăng cường quản lý nhà nước về dược liệu; quyết liệt hơn trong việc ngăn chặn tình trạng buôn lậu dược liệu; tăng cường kiểm tra dược liệu nhập khẩu, trong đó cần quy định doanh nghiệp phải chứng minh nguồn gốc xuất xứ của dược liệu và phải có Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa của từng đợt nhập dược liệu về.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Ơn, Chủ tịch kiêm Giám đốc Công ty DK Pharma Co. Ltd cho rằng, để thực hiện tốt quy hoạch tổng thế phát triển dược liệu đã đề ra, cần hình thành các mô hình chuỗi cung ứng dược liệu Việt Nam tại các hợp tác xã và doanh nghiệp; đồng thời ưu tiên trong đấu thầu đối với các doanh nghiệp trong nước đạt tiêu chuẩn GACP- WHO (Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới).

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Ơn nói: “Hàng hóa nói chung, tiền nào của đấy, một mặt hàng dược liệu mà người ta đã chiết xuất, trở thành bã tất nhiên nó phải rẻ. Rẻ thì tốt làm sao được. Khi mà làm dược liệu theo tiêu chuẩn GACP chi phí lớn hơn rất nhiều. Do vậy, Bộ Y tế phải có ứng xử rõ ràng, nếu đơn vị nào sử dụng dược liệu đạt GACP để sản xuất thuốc thì được ưu tiên. Nếu làm được điều này thì tôi đảm bảo rằng chỉ sau một thời gian hàng loạt doanh nghiệp sẽ thực hiện theo tiêu chuẩn GACP. Đây được gọi là Chính phủ kiến tạo ngày nay”.

Bộ Y tế cho biết, thời gian tới sẽ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý dược liệu để khắc phục tình trạng hoạt động sản xuất, kinh doanh dược liệu vẫn dựa theo các quy định về quản lý thuốc tân dược như hiện nay./.