Nhận diện “bẫy” lừa đảo trực tuyến trong mùa cao điểm mua sắm cuối năm
VOV.VN - Mùa mua sắm cuối năm là thời điểm mà các hình thức lừa đảo trực tuyến gia tăng với thủ đoạn ngày càng tinh vi như: giả mạo thương hiệu lớn, mạo danh nhân viên sàn thương mại điện tử, “sale sốc – hoàn tiền ảo”, thanh toán qua ví điện tử hoặc sử dụng deepfake để chiếm lòng tin người dùng.
Chống lừa đảo trực tuyến 2025
Chiều 27/11, dưới sự chỉ đạo của Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) phối hợp cùng TikTok Việt Nam tổ chức tọa đàm “Nhận diện bẫy lừa – An tâm vui sắm”.
Đây là hoạt động quan trọng trong khuôn khổ Chiến dịch “Chống lừa đảo trực tuyến năm 2025” được triển khai trên quy mô toàn quốc, diễn ra từ tháng 10 đến tháng 12/2025. Toạ đàm hướng tới việc nâng cao nhận thức của người dân trước tình trạng lừa đảo nở rộ trên các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội hiện giờ.
Chia sẻ tại tọa đàm, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng NCA, nhận định sự kiện diễn ra trong bối cảnh cao điểm mùa mua sắm cuối năm, thời điểm mà các hình thức lừa đảo trực tuyến gia tăng với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Theo đó, chỉ một cú nhấp chuột, quét mã QR hay cuộc gọi video tưởng chừng quen thuộc cũng có thể khiến người dùng bị mất tài khoản, dữ liệu, thậm chí tài sản. Do đó, phòng chống lừa đảo mạng không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà cần sự chung tay từ nền tảng số, nhà bán hàng, nhà sáng tạo nội dung, doanh nghiệp và mỗi người dùng.
“Với vai trò là tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong lĩnh vực an ninh mạng, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) xác định rõ trách nhiệm đồng hành cùng Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng trong bảo vệ người tiêu dùng trên không gian mạng”, ông Vũ Duy Hiền khẳng định.
TS Phan Thế Thắng, Phó Trưởng Ban Bảo vệ người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, cho biết cùng với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, các cơ quan chức năng đang đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng chế tài xử phạt vi phạm trên không gian mạng, bổ sung quy định mới cho Luật Thương mại điện tử nhằm quản lý chặt chẽ các hoạt động kinh doanh số.
Tuy nhiên, theo TS Phan Thế Thắng, để việc thực thi Luật cũng cần sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng người tiêu dùng nhằm tạo nên hệ sinh thái giao dịch số an toàn.
Bảo vệ người dùng với “Khiên 3 lớp”: Pháp lý - Công nghệ - Kỹ năng
Trong khi đó, ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng ban Nghiên cứu, tư vấn, phát triển công nghệ và hợp tác quốc tế NCA, chúng ta đang sống trong một nghịch lý của kỷ nguyên số: chưa bao giờ việc mua sắm và thanh toán lại tiện lợi đến vậy, nhưng cũng chưa bao giờ tài sản của người dân lại có thể bị đánh cắp nhanh chóng chỉ sau một lần bất cẩn.
Các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, từ giả mạo cửa hàng uy tín, chiếm đoạt tài khoản, yêu cầu đặt cọc đến giao hàng kém chất lượng; tội phạm còn sử dụng liên kết độc hại, tin nhắn và cuộc gọi mạo danh để đánh cắp dữ liệu cá nhân, gây ra nguy cơ mất tiền, lộ thông tin và bị lợi dụng cho các hành vi phạm pháp.
Bên cạnh đó, các đối tượng lừa đảo tận dụng mạnh mẽ công nghệ, đặc biệt là Trí tuệ nhân tạo và Deepfake để giả mạo gương mặt, giọng nói người thân nhằm thao túng cảm xúc, lợi dụng lòng tin, lòng tham hoặc nỗi sợ hãi của nạn nhân.
Để đối phó với những “cái bẫy vô hình nhưng gây thiệt hại hữu hình” này, theo ông Vũ Ngọc Sơn, Việt Nam cần triển khai đồng bộ Khiên 3 lớp: hành lang pháp lý đủ mạnh – công nghệ phòng vệ hiệu quả – kỹ năng số phổ cập. Khi mỗi người dân trở thành một điểm chốt an toàn, không gian mạng sẽ ngày càng trong sạch, từ đó giúp người dân an tâm hơn khi giao dịch trực tuyến.
Bên cạnh đó, ông Sơn cũng đề xuất nguyên tắc “3 Không – 3 Nhanh” để người dùng nâng cao phản xạ an toàn trên môi trường số, cụ thể:
3 Không: KHÔNG tin tưởng tuyệt đối (dù là video call), KHÔNG cài ứng dụng từ liên kết lạ, KHÔNG chuyển tiền khi chưa xác thực.
3 Nhanh: NHANH tra cứu thông tin nghi vấn, NHANH ngắt kết nối khi bị thao túng, NHANH báo cáo cơ quan chức năng khi xảy ra sự cố.
An ninh mạng - “bức tường thành” bảo vệ thành quả chuyển đổi số
VOV.VN - Trong bối cảnh tăng tốc chuyển đổi số toàn diện, an ninh mạng sẽ trở thành một “bức tường thành” bảo vệ chắc chắn nhất cho thành quả của chuyển đổi số. Nếu không có những “bức tường thành” này, thành quả chuyển đổi số chúng ta vất vả xây dựng sẽ không bảo vệ được.
