Khảo sát năng lực tiếng Anh của giáo viên: Bước khởi động cho mục tiêu song ngữ

Muốn nâng chuẩn tiếng Anh học sinh, phải bắt đầu từ năng lực giáo viên

Theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), khảo sát được thực hiện để xác định mặt bằng năng lực ngoại ngữ của đội ngũ nhà giáo, từ đó thiết kế chương trình bồi dưỡng phù hợp theo từng nhóm.

TS. Vũ Minh Đức - Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD&ĐT) cho biết việc khảo sát nhằm nhận diện năng lực thực tế để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, phục vụ mục tiêu nâng cao năng lực ngoại ngữ giáo viên. Việc đánh giá được nhấn mạnh theo hướng hỗ trợ phát triển chuyên môn, không sử dụng làm căn cứ thi đua hay xử lý cá nhân.

Trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới và yêu cầu hội nhập ngày càng rõ, năng lực sử dụng tiếng Anh của giáo viên không chỉ gắn với môn học riêng lẻ mà còn liên quan đến khả năng tiếp cận học liệu, phương pháp và môi trường học tập quốc tế.

Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng mọi mục tiêu nâng chuẩn ngoại ngữ cho học sinh đều đi qua năng lực của giáo viên. Nếu đội ngũ không đủ tự tin và kỹ năng sử dụng tiếng Anh trong hoạt động chuyên môn, việc mở rộng dạy học tăng cường hoặc tích hợp bằng tiếng Anh sẽ khó đạt hiệu quả thực chất.

Ông Thái Văn Tài – Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD&ĐT) từng nêu tại hội nghị góp ý đề án rằng cần tăng cường số lượng giáo viên tiếng Anh, đồng thời bồi dưỡng thêm giáo viên các môn có khả năng tham gia giảng dạy hoặc hỗ trợ học tập bằng tiếng Anh cho thấy bài toán đội ngũ là trọng tâm của lộ trình này.

Nhiều cơ sở giáo dục thừa nhận, thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở năng lực và điều kiện của đội ngũ. Cô Phương Thị Thu Trang, Phó Hiệu trưởng Trường trung học cơ sở (THCS) Mỹ Đình (Thái Nguyên), nhận định chủ trương là phù hợp xu thế, tuy nhiên thực tế nhiều giáo viên chưa đủ tự tin sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy, đặc biệt khi dạy nội dung chuyên môn. Theo cô, cần có chương trình bồi dưỡng thường xuyên và sự đồng hành của quản lý nhà trường để giáo viên có điều kiện nâng cao trình độ.

Còn cô Nguyễn Thu Hà, giáo viên tiếng Anh trung học phổ thông (THPT) tại thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), cho rằng việc khảo sát năng lực định kỳ là cần thiết trong bối cảnh yêu cầu dạy học ngoại ngữ ngày càng cao: “Bằng cấp là điều kiện đầu vào, nhưng năng lực sử dụng ngôn ngữ cần được cập nhật liên tục. Khảo sát nếu làm nghiêm túc, chuẩn hóa sẽ giúp giáo viên nhìn rõ điểm mạnh, điểm yếu của mình để bồi dưỡng thêm. Tôi nghĩ đây nên được xem như một hoạt động phát triển chuyên môn, không phải một kỳ "sát hạch" gây áp lực”.

Ở góc độ khác, thầy Trần Minh Quân, giáo viên tiếng Anh THCS, bày tỏ sự băn khoăn về việc khảo sát lặp lại: “Giáo viên đã trải qua đào tạo sư phạm chính quy và các chuẩn đầu ra về năng lực ngoại ngữ. Nếu liên tục tổ chức khảo sát, nhiều người sẽ cảm thấy giá trị văn bằng bị nghi ngờ. Theo tôi, điều cần làm hơn là rà soát chất lượng đào tạo ở các trường sư phạm và thiết kế các khóa bồi dưỡng phù hợp, thay vì kiểm tra nhiều lần gây áp lực, nhất là với giáo viên lớn tuổi”.

Giảm áp lực đánh giá, tăng hỗ trợ nâng chuẩn giáo viên

Thực tế từ một số đợt khảo sát năng lực ngoại ngữ giáo viên trước đây cho thấy, bên cạnh sự đồng thuận về chủ trương, giáo viên cũng quan tâm đến cách tổ chức và mục đích sử dụng kết quả.

Trong đợt khảo sát năng lực tiếng Anh 73.000 giáo viên được triển khai tại TP.HCM năm 2025, nhiều giáo viên nhìn nhận việc đánh giá năng lực là cần thiết, nhưng cho rằng khâu tổ chức và thiết kế bài khảo sát cần sát hơn với thực tế giảng dạy.

Thầy Vũ Công Chính, giáo viên tại TP.HCM, chia sẻ, chủ trương khảo sát là đúng, song cần chuẩn bị kỹ và có lộ trình phù hợp để tránh tạo áp lực không cần thiết cho giáo viên, đặc biệt khi triển khai vào thời điểm cao điểm công việc. Theo thầy, nếu mục tiêu được xác định rõ là để bồi dưỡng và hỗ trợ nâng chuẩn, giáo viên sẽ sẵn sàng tham gia hơn.

Cũng theo phản ánh của một số giáo viên, họ gặp khó với định dạng bài khảo sát mang tính học thuật cao, khác với bối cảnh sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy hằng ngày; yếu tố kỹ thuật và thời lượng làm bài cũng tạo thêm áp lực.

Khảo sát năng lực chỉ thực sự có ý nghĩa khi dữ liệu thu được được chuyển hóa thành chính sách hỗ trợ cụ thể: chương trình bồi dưỡng phù hợp trình độ, học liệu linh hoạt, cơ chế công nhận kết quả học tập và hỗ trợ điều kiện cho giáo viên nâng chuẩn. Những góp ý này được xem là kinh nghiệm tham chiếu để các đợt khảo sát quy mô lớn sau đó điều chỉnh theo hướng phù hợp và hỗ trợ giáo viên tốt hơn.

Nhiều giáo viên THPT cho rằng, việc khảo sát năng lực tiếng Anh là cần thiết nếu mục tiêu là để xây dựng chương trình bồi dưỡng phù hợp, giúp giáo viên nâng chuẩn từng bước. Điều đội ngũ mong muốn không phải là thêm áp lực kiểm tra, mà là các khóa đào tạo thiết thực, sát nhu cầu giảng dạy, có hỗ trợ về thời gian và kinh phí.

Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai là mục tiêu dài hạn, đòi hỏi lộ trình và đầu tư đồng bộ. Bắt đầu từ khảo sát năng lực đội ngũ cho thấy cách tiếp cận đi từ nền tảng khi năng lực giáo viên được đo đúng và bồi dưỡng đúng hướng, khả năng thực thi chính sách mới có thể bền vững.

TP.HCM tiên phong chuẩn bị đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

VOV.VN - Hơn 20 năm triển khai các chương trình dạy và học tiếng Anh như: tiếng Anh tăng cường, tiếng Anh tự chọn, dạy học tích hợp, TP.HCM đang trở thành địa phương đi đầu trong việc chuẩn bị nền tảng cho đề án Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.