“Giấc mơ nào cũng bóng dáng quê hương”

Nhà thơ, Tiến sĩ Ngữ văn Nguyễn Huy Hoàng (sinh năm 1954), hiện đang sinh sống tại Liên bang Nga vừa ra mắt tập thơ thứ 10 mang tên “Canh ngọn đèn đợi sáng”. Trong cả 10 tập thơ ông viết đều gồm 2 phần nói về Việt Nam và nước Nga. Những hồi ức, tình cảm của ông đối với quê hương được hiển hiện rất rõ trong những vần thơ mang đậm nỗi lòng, sự suy tư của người con xa xứ.

Từ năm 1976 đến 1988, nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng là giảng viên Ngữ văn của Đại học Tổng hợp Hà Nội. Năm 1989, ông sang Nga bảo vệ luận án Tiến sĩ Ngữ văn và định cư luôn ở bên đó cho đến nay. Hiện ông đang làm việc tại trường Đại học Tổng hợp mang tên Lomonoxop.

Nhà thơ, Tiến sĩ Ngữ văn Nguyễn Huy Hoàng

Dự định ban đầu chỉ sang Nga bảo vệ luận án Tiến sĩ Ngữ văn rồi trở về Việt Nam nhưng mọi kế hoạch của nhà thơ Huy Hoàng đã bị đảo lộn. Trong một kỳ nghỉ hè, do bận công việc, ông đã nhờ gia đình một người bạn trông giùm đứa con gái. Tuy nhiên, trong lúc vợ chồng bạn đi tắm biển thì con của nhà thơ Huy Hoàng lại ngồi chơi trên bờ với một người phụ nữ. Cho đến lúc họ quay lại thì không nhìn thấy con của nhà thơ Huy Hoàng đâu.

Mặc dù đi tìm kiếm khắp nơi nhưng nhà thơ Huy Hoàng vẫn không gặp được con. Thế là kể từ đó cho đến nay, nhà thơ Huy Hoàng định cư luôn ở bên Nga, với hy vọng đến một ngày, hai cha con sẽ tìm được nhau.

Sống ở bên Nga, vừa viết văn, làm thơ và tìm kiếm con gái nhưng lúc nào nhà thơ Huy Hoàng vẫn không nguôi nhớ về quê cha đất tổ. Với ông, dù có đi tận phương trời nào thì cuối cùng vẫn phải trở về quê hương như “lá vẫn rụng về cội”.

Nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng cho biết, mặc dù xa nhà nhưng khi đến Tết là ông và bà con Việt kiều tại Liên bang Nga vẫn tổ chức đón giao thừa.

Năm 1995, trong khi người dân Việt Nam đang đón Tết thì ở bên nước Nga, tiết trời lạnh lẽo, tuyết trắng rơi đầy sân. Lúc đó, nhà thơ Huy Hoàng chạnh lòng nhớ về quê mẹ, ông đã viết nên bài thơ “Tết xa quê” rất xúc động và cho đến nay vẫn có tầm ảnh hưởng lớn đối với công chúng.            

Xa ngàn dặm vẫn bày mâm cỗ Tết

Bánh chưng xanh, nậm rượu nếp quê nhà

... Lòng man mác, nỗi niềm nơi xóm vắng

Bóng cha già lau hương án gia tiên

Mẹ lúi húi canh chừng bên bếp lửa

Nghe tiếng chân, thấp thỏm ngó qua thềm

Con chưa thể về thăm cha mẹ

Trái tim đau, vết sẹo đỏ không lành

Chưa gục ngã trước bão dông số phận

Những nỗi buồn bạc trắng cả ngày xanh

Có tất cả, nhưng làm sao có Tết

Xung quanh con xa lạ nước non người

Sau cửa sổ, mịt mờ mây xứ tuyết

Bếp lửa hồng, dáng mẹ quá xa xôi!

Đến nay tròn 25 năm, nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng sinh sống và làm việc ở nước ngoài nhưng tình cảm của ông với quê hương vẫn vẹn nguyên như trong bài thơ “Tổ quốc” được sáng tác năm 2004:

Tổ quốc tôi vùng quê nghèo lặng lẽ

Dẫu lưu lạc nơi chân trời góc bể

Giấc mơ nào cũng bóng dáng quê hương.

Nước Nga in dấu ấn trong thơ Nguyễn Huy Hoàng

Nếu như tình cảm với quê hương luôn đau đáu trong trái tim và trong thơ của Nguyễn Huy Hoàng thì tình yêu đối với đất nước, con người và thiên nhiên nước Nga cũng dành một phần lớn trong những vần thơ ông sáng tác.

Mặc dù nước Nga cách xa Việt Nam hàng ngàn dặm, không chung một tấc hải phận, biên giới nhưng từ lâu quan hệ giữa hai nước đã rất gần gũi và với nhà thơ Huy Hoàng, nước Nga là quê hương thứ 2 của ông.

Một phần tư thế kỷ sống xa quê, được chứng kiến những biến động lớn của thời khắc lịch sử ở nước Nga đã giúp cho nhà thơ Huy Hoàng có thêm nhiều trải nghiệm để viết nên những tập thơ giàu tình cảm với đất nước này.

Tập thơ “Một thời tôi từng có” ra mắt nhân dịp 95 năm Cách mạng tháng Mười Nga, nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng đã bày tỏ cảm xúc rất chân thực: “Tuyển thơ thấm đẫm dấu vết cuộc hành trình 20 năm của tôi kể từ khi Liên Xô tan vỡ, nước Nga đắm chìm vào trạng thái hỗn độn. Và đến hôm nay, nước Nga đã vươn lên với tầm cường quốc hùng mạnh như nó từng có. Băng qua những sự kiện, thời gian, là cảm hứng về thiên nhiên vĩnh hằng, huyền diệu, là tình yêu đối với nước Nga bao la không một mảy may vụ lợi, là nỗi lòng của một người con nước Việt xa nhà”.

Đọc thơ của Nguyễn Huy Hoàng, độc giả luôn cảm nhận được những nỗi niềm trăn trở, sự hoài niệm của người con nhớ về quê nhà, là tình cảm, sự rung động trước vẻ đẹp thiên nhiên của xứ sở Bạch Dương. Vì thế, trong tập thơ nào của ông luôn có 2 phần nói về quê hương và nước Nga.

Không chỉ viết thơ, sáng tác văn học, Nguyễn Huy Hoàng còn dịch những tác phẩm, nhật ký nổi tiếng sang tiếng Nga. Năm 2012, ông và nhóm tác giả đã dịch cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm sang tiếng Nga và được công chúng đón nhận rất nhiệt tình.

Trong lần trở lại Việt Nam tham dự chương trình “Xuân quê hương” năm 2014, nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng cho biết, kỷ niệm 250 năm ngày sinh Đại thi hào dân tộc Nguyễn Du, ông và một số tác giả khác sẽ dịch tác phẩm “Truyện Kiều” sang tiếng Nga. Dự kiến, tác phẩm dịch này sẽ hoàn thành vào năm 2015.             

Nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng cho biết, Truyện Kiều được coi là một tác phẩm kinh dịch của Việt Nam nên việc chọn dịch sang tiếng Nga sẽ giúp độc giả nước bạn hiểu hơn về tác phẩm bất hủ này./.