Cánh đồng Chum Xiêng-khoảng- chiến trường xưa

Nơi đây có hàng vạn chiến sĩ Việt Nam và Lào đã chiến đấu anh dũng, hy sinh. Đến Xiêng-khoảng mà chưa thăm Cánh đồng Chum thì như là chưa đến nơi đây. Cánh đồng Chum nổi tiếng bởi nơi này xưa là chiến trường vô cùng ác liệt, ghi dấu một thời máu lửa mà hai dân tộc Lào -Việt Nam đã kề vai sát cánh, cùng chung chiến hào đánh đuổi kẻ thù chung.

Những hố bom còn rải rác nơi này mãi còn là chứng tích, gợi lên trong tâm khảm du khách về một thời oanh liệt và lên án chiến tranh phi nghĩa. Bên Cánh đồng Chum vẫn còn đây một sân bay dã chiến, sân bay Xiêng-khoảng như là cuộc chiến vẫn chưa xa.

Ông Saymani- Trưởng phòng quản lý di sản Sở Thông tin Văn hóa và Du lịch tỉnh Xiêng-khoảng dẫn giải: Ngày trước đây là chiến trường minh chứng về liên minh chiến đấu Lào Việt, chính vì thế, sau khi đất nước đã hòa bình thì nơi này vẫn là điểm đến của những cựu chiến binh Việt Nam khi họ đã trở về quê hương mình, họ đến để được chứng kiến những đổi thay sau bao năm họ từng chiến đấu để bảo vệ nơi này.

Còn ông Nguyễn Nam Hải – Du khách đến từ tỉnh Thái Nguyên lại có một niềm tâm sự: Đối với bản thân tôi đã được biết Cánh đồng Chum thông qua lời kể và đặc biệt, cụ thân sinh ra tôi cũng từng sống và chiến đấu tại chính mảnh đất này, tại Xiêng-khoảng và trực tiếp là Cánh đồng Chum. Thế và qua lời kể của cụ xưa thì tôi cũng đã hiểu được phần nào tình cảm gắn bó thủy chung son sắt giữa Việt Nam và nước bạn Lào.

Giải phóng đồng chum nghĩa là giải phóng Xiêng-khoảng và đất nước Lào, chính vì thế, nơi này, các chiến sĩ Việt Nam và Lào quyết hiến dâng tuổi thanh xuân để giành lại độc lập tự do cho hai dân tộc. Từ thời chống Pháp, nơi này cũng từng diễn ra các cuộc giằng co giữa ta và địch, đến thời kỳ chống Mỹ, kẻ địch đã thả xuống nơi này hàng vạn tấn bom.

Theo đoàn quy tập tỉnh Nghệ An, từ năm 1984 đến nay đã quy tập hồi hương gần 12.000 phần mộ liệt sĩ từ 3 tỉnh Xiêng-khoảng, Viêng-chăn và Xay-xổm-bun, nhưng nhiều nhất vẫn là ở Xiêng-khoảng.

Tác giả tiểu thuyết “Xiêng-khoảng mù sương”, nhà văn chiến sĩ Bùi Bình Thi cho rằng nếu chưa viết ra được khung cảnh oanh liệt thời ấy ở Cánh đồng Chum Xiêng-khoảng thì cuộc đời mình sẽ chẳng có giây phút thanh thản.

Chiến tranh đã đi qua, Cánh đồng Chum là ký ức của hàng vạn cựu chiến binh Việt Nam muốn tìm về thăm lại, nhưng Cánh đồng Chum cũng là địa chỉ văn hóa hấp dẫn của hàng triệu du khách quốc tế đến với Lào.

Trong tập tài liệu của Bộ Thông tin Văn hóa và Du lịch Lào trình lên tổ chức UNESCO thì Cánh đồng Chum vẫn còn là điều bí ẩn chưa được giải mã nhưng nơi đây luôn là niềm tự hào của dân tộc Lào. Theo ông Bosengkham Vongdara -Bộ trưởng Bộ Thông tin Văn hóa và Du lịch Lào: Dù gì đi chăng nữa thì Cánh đồng Chum vẫn là di sản văn hóa vô cùng quý giá của nhân dân các bộ tộc Lào. Hiện nay chúng tôi đang trình lên tổ chức UNESCO nghiên cứu, phán quyết để cánh đồng chum này sẽ sớm được công nhận là di sản văn hóa thế giới.

Đồng Chum được chia thành 3 khu vực thuộc Na-kho, Đông- xiêng- đi và Mường-pẹc, nhưng nhiều nhất vẫn là ở Mường-pẹc, cách thủ phủ Phôn–sa- vẳn 7km về phía Nam, với những cái chum khổng lồ có niên đại khoảng 1.500 năm đến 2.000 năm.

Có giả thiết cho rằng đây là nơi chứa di cốt trận vong chiến tranh, nhưng cũng có lời giải thích rằng đấy chính là những cái chum rượu của người khổng lồ khao quân ngày chiến thắng./.