Bệnh lao chưa hạ nhiệt, TP.HCM là tâm điểm
VOV.VN - TP.HCM chiếm khoảng 20% số ca bệnh lao cả nước, trở thành “điểm nóng” trong bối cảnh Việt Nam vẫn thuộc nhóm quốc gia có gánh nặng lao cao. Thông tin đưa ra tại buổi làm việc chiều 26/3, của Đoàn công tác Bộ Y tế với UBND TP.HCM về chấm dứt bệnh lao.
GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, mặc dù công tác phòng, chống lao đã đạt nhiều kết quả tích cực, song tình hình dịch tễ tại Việt Nam vẫn đáng lo ngại.
Hiện Việt Nam vẫn nằm trong nhóm 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới, đứng thứ 12 về số ca mắc và thứ 10 về lao kháng thuốc. Năm 2025, Chương trình Chống lao Quốc gia phát hiện hơn 119.000 ca bệnh, tương đương khoảng 63% số ca ước tính trong cộng đồng.
Đáng chú ý, khu vực phía Nam chiếm khoảng 60% gánh nặng lao cả nước, trong đó riêng TP.HCM chiếm khoảng 20%.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nhấn mạnh, TP.HCM là một trọng điểm, điểm nóng của công tác phòng, chống lao. Do vậy, kiểm soát tốt bệnh lao tại thành phố không chỉ có ý nghĩa với địa phương mà còn mang tính quyết định đối với mục tiêu chấm dứt bệnh lao trên phạm vi cả nước.
Để nâng cao hiệu quả trong thời gian tới, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn đề nghị các đơn vị tập trung hoàn thiện mô hình tổ chức, phân công đầu mối và cơ chế điều phối thống nhất; đồng thời tháo gỡ khó khăn cho tuyến y tế cơ sở, nhất là tuyến xã khi được giao thêm nhiệm vụ. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh phát hiện chủ động trong cộng đồng gắn với khám sức khỏe định kỳ, tăng cường phối hợp công - tư và bảo đảm nguồn lực về tài chính, nhân lực, trang thiết bị.
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết, năm 2025 TP.HCM phát hiện và điều trị 20.522 ca lao, chiếm 17,3% cả nước và 29% khu vực phía Nam.
Thành phố có đặc thù dân số đông, mật độ cao, nguy cơ lây lan ở mức lớn, trong khi lao lây qua đường không khí; một bệnh nhân chưa điều trị có thể lây cho 10 - 15 người mỗi năm. Thành phố cũng tập trung nhiều nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi (khoảng 1,6 triệu người), người nhiễm HIV, người mắc đái tháo đường và người sống trong môi trường đông đúc.
Năm 2025, chương trình chống lao đạt kết quả tích cực, với hơn 20.500 bệnh nhân được điều trị, 66% có bằng chứng vi khuẩn học; tỷ lệ điều trị thành công tại tuyến cơ sở đạt 90,4%. Tuy nhiên, ở khu vực phối hợp công - tư và các cơ sở đặc thù, tỷ lệ này chỉ đạt lần lượt 67,4% và 61,1%.
Giai đoạn 2015 - 2025, số nguồn lây phát hiện tăng 67%, số ca có bằng chứng vi khuẩn học tăng 45%, cho thấy năng lực chẩn đoán được cải thiện. Tỷ lệ điều trị lao kháng thuốc duy trì từ 78% trở lên, tỷ lệ tử vong dưới 3%.
Dù vậy, công tác phòng, chống lao vẫn đối mặt nhiều thách thức như nguy cơ lây lan cao, sàng lọc chưa bao phủ hết nhóm nguy cơ và sự phối hợp giữa các tuyến chưa đồng bộ.
Phát biểu tại buổi làm việc, bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết, công tác phòng, chống lao trên địa bàn vẫn gặp không ít khó khăn. Hoạt động sàng lọc, can thiệp chưa bao phủ hết nhóm nguy cơ cao, tiềm ẩn nguy cơ bỏ sót nguồn lây.
Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các tuyến y tế và các loại hình cơ sở khám, chữa bệnh còn thiếu đồng bộ; tỷ lệ điều trị thành công giữa các nhóm đối tượng còn chênh lệch, đặc biệt ở các nhóm đặc thù.
Bà Trần Thị Diệu Thúy cho rằng, để các giải pháp phòng, chống lao đi vào thực tiễn, cần sớm tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, đặc biệt là chính sách bảo hiểm y tế khi nhiều dịch vụ sàng lọc, khám định kỳ chưa được thanh toán. TP.HCM kiến nghị Bộ Y tế ban hành hướng dẫn cụ thể, đồng thời phối hợp với Bảo hiểm xã hội xây dựng danh mục phù hợp.
Bên cạnh đó, y tế cơ sở vẫn còn hạn chế, dù có 168 trạm y tế phường, xã nhưng chỉ khoảng 30% đáp ứng đủ điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực còn thiếu và chưa ổn định. Thành phố đề xuất cơ chế “đặt hàng đào tạo” để củng cố tuyến đầu.
Về lâu dài, cần đẩy mạnh truyền thông nhằm nâng cao nhận thức, giảm kỳ thị và khuyến khích người dân chủ động tham gia sàng lọc, phát hiện sớm bệnh lao…
Giấu bệnh vì sợ bị xa lánh, nhiều ca lao bị bỏ sót
VOV.VN - Dù có thể phát hiện sớm và điều trị khỏi hoàn toàn, bệnh lao vẫn đang là một trong những bệnh truyền nhiễm có gánh nặng lớn tại TP.HCM nói riêng và Việt Nam nói chung.
