Báo động sự gia tăng của các chất hướng thần mới

Việc sử dụng các chất ma túy truyền thống không có biến động, nhưng đang xuất hiện nhiều thách thức về y tế công cộng từ các chất hướng thần mới (NPS). Đó là thông tin được đưa ra tại buổi công bố báo cáo tình hình ma túy thế giới năm 2013 do các Tổ chức Liên Hợp Quốc tại Việt Nam tổ chức sáng nay (26/6).

Được tiếp thị với tên gọi “chất thăng hoa hợp pháp” và “thuốc đặc chế”, các chất hướng thần mới đang lan tràn với tốc độ nhanh chưa từng thấy. Việc xuất hiện và sử dụng các chất mới kích thích tinh thần đang trở thành trào lưu mới trong sử dụng ma túy.

Đại biểu các tổ chức Liên Hợp Quốc tại Việt Nam trong cuộc họp báo công bố hình ma túy thế giới năm 2013 tổ chức sáng nay (26/6)

Theo báo cáo từ các nước thành viên của Văn phòng phòng chống ma túy và tội phạm của Liên Hợp Quốc (UNODC), số chủng loại chất hướng thần mới đã tăng hơn 50%, từ 166 loại tại thời điểm cuối năm 2009 lên đến 251 loại vào giữa năm 2012. Lần đầu tiên, số loại chất hướng thần mới trên thực tế đã vượt số chất hướng thần mới được quốc tế kiểm soát (234 loại).

Chất hướng thần mới là chất được lạm dụng dưới dạng nguyên chất hay pha chế mà hiện chưa được công ước quốc tế kiểm soát, và có thể nguy hiểm hơn nhiều so với loại ma túy truyền thống. Một điều đáng báo động là hiện nay, chất hướng thần mới được mua bán một cách hợp pháp, công khai tại nhiều quốc gia, cả trên mạng internet. Nhằm qua mặt lực lượng quản lý, các đối tượng buôn bán, cung cấp tiếp thị, quảng cáo sản phẩm với những cái tên như những sản phẩm tiêu dùng hàng ngày tương đối vô hại như nước xịt phòng, muối tắm, tinh dầu thảo dược và thậm chí là phân bón cho cây trồng.

Báo cáo từ một cuộc khảo sát do  UNODC tiến hành năm 2012, Châu Á chiếm vị trí thứ hai về số lượng các nước có ghi nhận sự nổi lên của các chất hướng thần mới, trong đó có Việt Nam. Hai loại chất hướng thần mới được sử dụng nhiều nhất ở Châu Á là Ketamine và Kratom. Trong vài năm qua, Ketamine dạng viên được bán như là chất thay thế cho “ectasy” (còn gọi là “thuốc lắc”).

Theo UNODC Việt Nam, dù có tìm thấy một số chất hướng thần mới trong các viên “thuốc lắc” bán trên thị trường nhưng các chất kích thích dạng amphetamine vẫn là loại ma túy được dùng phố biến thứ hai tại Việt Nam, kể từ năm 2010 đến nay. Amphetamine được giới trẻ sử dụng nhiều nhất tại các thành phố lớn, vùng biên giới và các khu công nghiệp. Tuy vậy, việc sử dụng amphetamine và các chất ma túy trái phép khác cũng đang gia tăng ở các vùng nông thôn.

“Các tổ chức Liên Hợp Quốc nhận thấy các vụ bắt giữ ma túy và buôn lậu ma túy qua biên giới Việt Nam đang ngày càng nhiều hơn. Chúng tôi cũng nhận thức được mối nguy hiểm từ việc lạm dụng các chất kích thích dạng amphetamine và các chất hướng thần mới đang tăng lên trong thanh niên Việt Nam. Chúng ta cần giúp các bạn trẻ hiểu rõ về những tác hại tiềm tàng của việc lạm dụng những chất này”, bà Pratibha Mehta- Điều phối viên thường trú của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam phát biểu.

Quản lý hay kiểm soát chất hướng thần là một quá trình dài và tốn kém của các ngành chức năng. Thêm nữa, số lượng chất hướng thần lớn chưa từng có, liên quan đến nhiều ngành công an, hải quan, giám định y khoa… có thể vượt quá năng lực xử lý hiện tại của một số nước thành viên.

Theo đó, “cần thiết phải lập ra một hệ thống cảnh báo sớm toàn cầu nhằm thông tin cho các quốc gia thành viên về các chất gây nghiện đang xuất hiện và hỗ trợ họ ứng phó với hiện tượng phức tạp và thường xuyên biến đổi này. Cần phải có sự hiểu biết và chia sẻ về phương pháp và các bài học trong việc ứng phó với các chất hướng thần mới trong từng khu vực trước khi tìm hiểu khả năng thiết lập một biện pháp ứng phó toàn cầu”, đại diện Văn phòng phòng chống ma túy và tội phạm của Liên Hợp Quốc (UNODC) nhấn mạnh./.