50% phải 'lót tay' xin việc vào khu vực công: Không chỉ là cảnh báo!

Một nửa số người được hỏi đã xác nhận phải hối lộ khi xin việc vào Nhà nước. Đó là kết quả khảo sát về chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) do Trung tâm nghiên cứu hỗ trợ phát triển cộng đồng, Chương trình phát triển của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện trong năm 2014. Một con số đáng giật mình và lo ngại!

Có thể nói với nhiều người, đó là cái lẽ tất dĩ ngẫu mà cả xã hội trước nay “ngầm” hiểu, nhưng khi con số chính thức được đưa ra công bố thì đã không còn là chuyện “đi đêm” nữa mà đã thành “luật bất thành văn” và khi đó thật đáng suy ngẫm!?

Ảnh minh họa ( Nguồn: Internet)

Trước nay, để xin việc vào làm công chức, viên chức khu vực hành chính công, 4 tiêu chí được “chuẩn hóa” theo kiểu “chơi chữ” với thứ tự là quan hệ-hậu duệ-tiền tệ-trí tuệ. Quả không sai! Giờ đây con số công bố cho thấy 50% thuộc về TIỀN TỆ, có nghĩa chỉ còn lại 50% thuộc về 3 phạm trù còn lại. So đo, bớt xén thế nào thì tỷ lệ thuộc về TRÍ TUỆ cũng chỉ chiếm con số rất khiêm tốn.

Nếu một nền hành chính công với đội ngũ cán bộ, công chức viên chức mà trí tuệ, năng lực để gánh vác công việc chỉ chiếm một phần nhỏ nhoi như vậy thì liệu chúng ta sẽ tiến đến đâu???

Trong kết quả báo cáo PAPI cũng chỉ ra tình trạng tham nhũng, “phí bôi trơn không chính thức” cũng xảy ra ở rất nhiều các lĩnh vực thuộc khu vực hành chính công. Với 61.000 người dân được lấy ý kiến tại 414 xã, phường, thị trấn cho thấy 26% cho rằng phải “bôi trơn” khi xin phép xây dựng; 33% phải “lót tay” để xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; 12% bệnh nhân và người nhà bệnh nhân phải chi bồi dưỡng cho cán bộ y tế ở các bệnh viện công lập tuyến huyện…

Điều đáng nói là con số này dường như không có chuyển biến qua từng năm, thậm chí có chiều hướng gia tăng, có đến 40% số người được hỏi cho rằng “tham nhũng vặt” diễn ra ở địa phương họ sinh sống.

Phải chăng vì mất tiền để chạy lo kiếm việc vào khu vực công, bản thân các “cán bộ” này cũng tìm mọi cách sách nhiễu, “hành” dân để kiếm chác “hoàn lại” số vốn ban đầu bỏ ra. Đặc biệt, khi có chút chức sắc, có quyền hành thì họ càng nghĩ ra các chiêu khác nhau để thu vén cho bản thân. Và thế là nảy sinh thêm các loại tham nhũng mới như tham nhũng “ghế”, tham nhũng quyền lực.

Các chuyên gia đã phân tích rằng, việc thất thoát, lãng phí, “bôi trơn”, “lót tay” trong các dự án đầu tư, xây dựng hạ tầng cơ sở có thể thanh tra, kiểm tra để tìm ra thủ phạm, điều tra ra số tiền thất thoát, lãng phí rồi thu hồi, truy cứu trách nhiệm hình sự. Thế nhưng, với những “tham nhũng vặt”, tham nhũng ghế, tham nhũng quyền lực thì quả thật khó có thể nói hết những thiệt hại.

Một nền hành chính công trì trệ, sách nhiễu, kém hiệu quả thì thử hỏi sẽ “ngáng” sự phát triển đến nhường nào???

Sự tốn kém về thời gian, tiền bạc, uy tín không thể đong đếm được, gây mất lòng tin của người dân vào bộ máy công quyền, tham nhũng còn bóp méo chính sách và làm rối loạn xã hội.

Con số được công bố không phải chỉ để tham khảo, để vui, để giật mình mà phải hành động. 10 năm nay, chỉ số PCI được đưa ra công bố hàng năm, kết quả PAPI cũng đã 5 năm đều đặn, những con số không còn dừng ở cảnh báo, giật mình, hay báo động đỏ nữa mà kêu gọi phải có giải pháp để thay đổi.

Muốn vậy, phải bắt đầu ngay từ gốc vấn đề, từ “đầu vào”, tức là khâu tuyển dụng công chức, viêc chức. Và theo đó, đương nhiên tiêu chí theo kiểu “hậu duệ-quan hệ-tiền tệ” ấy phải nhanh chóng xóa bỏ, nếu không chỉ khiến nền kinh tế đi đến…kiệt quệ mà thôi!./.