Xu hướng người trẻ đam mê "check-in" tại các di sản văn hóa, lịch sử

Một buổi chiều ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám tại Hà Nội, không khó để bắt gặp những nhóm bạn trẻ mặc áo dài chụp ảnh bên hồ, ngồi xem workshop thủ công hay đi chậm qua các mái ngói cũ như thể đang tìm kiếm một nhịp sống khác giữa thành phố quá nhanh. Có người đến để “check-in”, có người tìm góc yên tĩnh đọc sách, cũng có người chỉ muốn thử cảm giác bước vào một không gian mang màu sắc truyền thống mà trước đây họ từng nghĩ là xa cách.

Điều đáng chú ý là những hình ảnh ấy đang xuất hiện ngày càng nhiều trong đời sống đô thị hiện đại. Di sản, vốn từng được xem là không gian của quá khứ, của sách giáo khoa hay các chuyến tham quan tập thể thì nay trở thành một phần trong trải nghiệm sống của giới trẻ.

Nguyễn Diễm My (22 tuổi, Hà Nội) cho biết cô thường tìm đến Văn Miếu vào cuối tuần không chỉ để chụp ảnh mà còn để tham gia các hoạt động trải nghiệm văn hóa.

“Có thời gian em thấy cuộc sống quanh mình rất nhanh, mọi thứ đều là điện thoại và mạng xã hội. Nhưng khi tới Văn Miếu hay Hồ Văn, cảm giác như được chậm lại. Ban đầu chỉ nghĩ tới đây cho đẹp thôi, nhưng càng đến nhiều mình càng tò mò về lịch sử, về những câu chuyện phía sau không gian này”, Diễm My chia sẻ.

Câu chuyện ở Văn Miếu thực ra không phải hiện tượng riêng lẻ. Tại Đại Nội Huế, ngày càng nhiều người trẻ mặc Việt phục đi dạo trong Hoàng thành, xem trình diễn cung đình hay ghi lại các video mang màu sắc hoài niệm. Không gian di sản ở Huế giờ đây không chỉ hiện diện qua những bài học lịch sử, mà bước vào đời sống số bằng hình ảnh, âm nhạc và cảm xúc. Những đoạn video slow-motion giữa mái ngói lưu ly, tiếng nhã nhạc vang lên trong đêm hay hình ảnh áo Nhật Bình xuất hiện trên TikTok đã khiến cố đô trở nên gần gũi hơn với thế hệ trẻ.

Hoa Hạ (21 tuổi, Hải Phòng) cho rằng điều hấp dẫn nhất ở các không gian di sản là cảm giác được kết nối với một dòng chảy văn hóa lâu đời.

“Khi mặc cổ phục đi trong Đại Nội hay nghe nhã nhạc vào buổi tối, mình có cảm giác lịch sử không còn nằm trong sách nữa. Nó trở nên gần hơn và có cảm xúc hơn. Mình nghĩ nhiều bạn trẻ thích di sản vì ở đó có cảm giác rất khác những không gian hiện đại”, cô chia sẻ.

Ở Phố cổ Hội An, những căn nhà cổ, đèn lồng hay quán trà truyền thống liên tục xuất hiện trong các vlog du lịch của thế hệ Gen Z. Nhưng phía sau những khung hình “retro” ấy là nhu cầu tìm kiếm cảm giác hoài niệm và kết nối với đời sống bản địa. Không ít người trẻ dành hàng giờ chỉ để ngồi trong một quán cà phê nhìn ra mái ngói cũ, nghe tiếng rao đêm hay đi bộ qua những con phố ít ánh đèn điện tử.

Tại TP.HCM, các bảo tàng, chung cư cũ hay những công trình kiến trúc thời Pháp cũng đang trở thành điểm hẹn mới của giới trẻ yêu nhiếp ảnh và khám phá đô thị. Nhiều tour đi bộ khám phá Sài Gòn xưa, workshop kể chuyện lịch sử đô thị hay hoạt động lưu giữ ký ức thành phố đang thu hút ngày càng đông người trẻ tham gia.

Người trẻ đang tìm gì trong các không gian di sản?

Đằng sau xu hướng ấy là một chuyển động văn hóa đáng chú ý: Người trẻ đang bắt đầu tìm về những giá trị mang tính bản sắc giữa thời đại toàn cầu hóa và đời sống số.

Trong nhiều năm, văn hóa truyền thống từng bị gắn với cảm giác “cũ”, “khó tiếp cận” hay quá trang nghiêm đối với giới trẻ. Nhưng thế hệ hôm nay lại nhìn di sản bằng một lăng kính khác: Như một không gian trải nghiệm, một nguồn cảm hứng thẩm mỹ và đôi khi là nơi chữa lành tinh thần.

Một chiếc áo dài, một workshop thư pháp hay một buổi nghe nhạc dân tộc giờ đây không còn bị xem là xa lạ. Chúng trở thành một phần của lifestyle, của xu hướng “sống chậm”, của nhu cầu tìm kiếm chiều sâu cảm xúc giữa nhịp sống tiêu thụ nhanh và thuật toán mạng xã hội.

Có lẽ chưa bao giờ khái niệm “bản sắc” lại trở nên quan trọng với người trẻ như lúc này. Khi mọi xu hướng trên TikTok hay Instagram đều có thể giống nhau ở nhiều quốc gia, nhu cầu quay lại với những gì thuộc về địa phương, về ký ức văn hóa và cảm thức truyền thống cũng lớn dần lên. Di sản vì thế không còn chỉ là nơi lưu giữ quá khứ, mà trở thành cách để thế hệ trẻ nhận diện chính mình.

Điều đáng nói hơn, xu hướng ấy không chỉ là câu chuyện văn hóa đơn thuần, mà còn liên quan trực tiếp tới công nghiệp văn hóa và cách một quốc gia xây dựng hình ảnh của mình trong thời đại mới.

Nhiều quốc gia châu Á đã cho thấy sức mạnh của việc biến di sản và văn hóa truyền thống thành một phần của đời sống đương đại. Ở Hàn Quốc, làn sóng Hallyu không chỉ thành công nhờ K-pop hay phim ảnh, mà còn bởi cách nước này đưa hanbok, kiến trúc cung điện, ẩm thực, nghi lễ truyền thống hay mỹ học cổ điển xuất hiện tự nhiên trong văn hóa đại chúng.

Tại Nhật Bản, các khu phố cổ ở Kyoto, trà đạo, kimono hay lễ hội truyền thống không bị tách rời khỏi đời sống hiện đại. Người trẻ Nhật Bản có thể vừa sống trong một xã hội công nghệ cao, vừa duy trì nhu cầu quay về với các giá trị văn hóa cũ như một phần căn tính dân tộc. Chính sự hòa trộn giữa hiện đại và truyền thống đã tạo nên sức hấp dẫn rất riêng cho thương hiệu văn hóa Nhật Bản.

Trong khi đó, Trung Quốc những năm gần đây cũng chứng kiến làn sóng “guochao” - xu hướng người trẻ quay lại với văn hóa bản địa, cổ phục, mỹ học truyền thống và nghệ thuật dân gian. Từ phim cổ trang, bảo tàng số đến các tour di sản hay sản phẩm thời trang lấy cảm hứng truyền thống, văn hóa đang được tái đóng gói bằng ngôn ngữ hiện đại để tiếp cận thế hệ trẻ.

Điểm chung của các quốc gia này là họ không xem di sản như thứ chỉ để bảo tồn trong tủ kính. Văn hóa được đưa trở lại đời sống bằng trải nghiệm, công nghệ, du lịch, nghệ thuật trình diễn và các sản phẩm sáng tạo. Khi người trẻ thật sự yêu thích văn hóa của chính mình, nó sẽ tự nhiên trở thành “quyền lực mềm” và góp phần xây dựng thương hiệu quốc gia.

Việt Nam cũng đang đứng trước cơ hội ấy. Sự quan tâm ngày càng lớn của người trẻ với Văn Miếu, Huế, Hội An hay các không gian di sản đô thị cho thấy văn hóa truyền thống vẫn có sức hút mạnh mẽ nếu được kể lại bằng ngôn ngữ phù hợp với thời đại. Từ workshop thủ công, tour đêm, nghệ thuật thị giác đến các nội dung số trên TikTok hay YouTube, di sản đang có cơ hội bước ra khỏi mô hình tiếp cận cũ để trở thành một phần của công nghiệp sáng tạo.

Giữa “viral” và chiều sâu văn hóa: Từ xu hướng check-in đến nhu cầu hiểu văn hóa

Chính sự “viral hóa” di sản trên mạng xã hội cũng đặt ra một câu hỏi lớn: Người trẻ đang thực sự hiểu văn hóa, hay chỉ đang tiêu thụ văn hóa như một xu hướng thị giác?

Không khó để bắt gặp những bộ ảnh cổ phục được đầu tư công phu nhưng người mặc không biết ý nghĩa hoa văn hay bối cảnh lịch sử của trang phục. Nhiều video check-in di tích thu hút hàng triệu lượt xem nhưng nội dung chỉ dừng lại ở các góc quay đẹp, nhạc nền hoài niệm và vài câu mô tả ngắn ngủi. Trong không ít trường hợp, di sản đang trở thành “background” cho mạng xã hội nhiều hơn là đối tượng để tìm hiểu.

Khoảng cách giữa yêu thích văn hóa và hiểu sâu về văn hóa vì thế vẫn còn rất lớn. Nhưng nhìn ở góc độ khác, đây có thể là một giai đoạn chuyển tiếp tự nhiên của cách tiếp cận di sản trong thời đại số. Bởi để một người trẻ quan tâm tới lịch sử hay văn hóa truyền thống, đôi khi điều đầu tiên không phải là kiến thức học thuật, mà là cảm xúc.

Một bức ảnh đẹp ở Văn Miếu có thể dẫn tới sự tò mò về Nho học. Một lần mặc Việt phục ở Huế có thể khiến người trẻ muốn tìm hiểu thêm về mỹ học cung đình. Một workshop thủ công truyền thống có thể trở thành cánh cửa đầu tiên dẫn tới câu chuyện về nghề cổ hay ký ức văn hóa dân gian.

Vấn đề không nằm ở việc người trẻ check-in di sản, mà ở chỗ liệu các không gian văn hóa có đủ khả năng dẫn dắt sự tò mò ấy đi sâu hơn hay không. Và có lẽ, điều quan trọng nhất không phải là họ đến vì điều gì, một bức ảnh đẹp, một video TikTok hay một xu hướng mạng xã hội mà là sau khi bước vào không gian ấy, họ có muốn ở lại lâu hơn với văn hóa hay không.

Bởi suy cho cùng, trong một thời đại mà mọi thứ thay đổi liên tục, việc người trẻ vẫn tìm về Văn Miếu, Huế hay check-in ở Hội An cho thấy di sản chưa bao giờ thực sự cũ. Nó chỉ đang chờ được kể lại bằng ngôn ngữ của thế hệ hôm nay.

Khi chất kích thích bị ngộ nhận là một phần của đời sống nghệ sĩ

VOV.VN - Liên tiếp những vụ việc nghệ sĩ bị phát hiện liên quan đến ma túy khiến dư luận đặt câu hỏi: Vì sao chất kích thích lại len vào đời sống giải trí và được một bộ phận người trẻ xem như biểu hiện của “chất nghệ”? Đằng sau ánh đèn sân khấu là những ngộ nhận đáng báo động về sáng tạo và cá tính.