Tiếp lửa cho sắc Then Việt Bắc
VOV.VN - Nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, tại Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Thái Nguyên) đã diễn ra chương trình “Sắc Then Việt Bắc”. Sau nhiều năm được gìn giữ, bảo tồn và quảng bá, di sản “Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam” được các nghệ sĩ, nghệ nhân “đánh thức.
Hội trường chật kín chỗ ngồi. Bất chấp mưa to, nhiều bạn trẻ vẫn háo hức tìm đến để dự Talkshow và trình diễn di sản Then. Đây là dịp hiếm hoi khi những “cây đại thụ” của nghệ thuật Then từ Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Quảng Ninh, Thái Nguyên cùng hội tụ, như NSND Triệu Thủy Tiên, NSND Nông Xuân Ái, NNND Nông Thị Lìm, NNND Hoàng Bích Hồng, NSƯT Lộc Đức Tài, NSƯT Thìn Thu Hương, NSƯT Nguyễn Văn Thọ, nghệ sĩ Xuân Bách… cùng các CLB Then, nhà nghiên cứu và những người yêu Then.
Nghệ nhân Lương Văn Thái, 63 tuổi, xã Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn chia sẻ: "Tôi ở Câu lạc bộ Cẩu Phung, xã Tràng Định (Lạng Sơn), đến với chương trình có đóng góp tiết mục “Xỉnh slay” (Đón thầy pháp) theo điệu Mo của người Nùng vùng Thất Khê. Đến Thái Nguyên thấy rất đông khán thính giả đến dự rất là vui mừng, phấn khởi. Tôi cũng rất tự hào đem di sản của cha ông trình diễn tiết mục đóng góp vào chương trình".
Then không chỉ hiện diện trong các lễ hội hay sinh hoạt cộng đồng, mà ở “Sắc Then Việt Bắc”, không gian được tái hiện đầy đủ nơi bàn thờ Then với thần vị, chim én, bát hương, xóc mạ, chén cổ… phản ánh quan niệm về con người, vũ trụ và thế giới tự nhiên. Các trích đoạn Then cổ như: Luổm cốc bjoóc – lễ vun hoa, Quá hải – Vượt biển, Khỉn khau khắc khau cài, Tẳng tưởng – Đón tướng… đã đưa khán giả vào hành trình tâm linh độc đáo.
Viên Khiết, một bạn trẻ đến từ Vân Nam, Trung Quốc xúc động bày tỏ: "Tôi đã nghe rồi, tiếng hát của dân tộc Tày rất hay. Ở Van Sơn quê tôi có nhiều người Choang có bài hát “Bô nha”, ca khá giống làn điệu ở đây. Nếu có cơ hội, tôi nghĩ dân tộc Tày và dân tộc Choang cùng giao lưu, học hỏi lẫn nhau".
Điểm nhấn của chương trình là cuộc giao lưu với Tiến sĩ Hoàng Thị Hồng Hà, người từng đoạt giải Vàng khi trình diễn Then ở Pháp, góp phần quảng bá di sản đến châu Âu; và bà Dominique de Miscault – nhà thơ, họa sĩ, nhà làm phim người Pháp say mê văn hóa Việt Nam. Chủ đề “Đưa Then đến với công chúng châu Âu” đã mở ra nhiều góc nhìn mới trong hành trình hội nhập của di sản.
Thạc sĩ Lý Thị Chiên, Giám đốc HTX ATK Gió Ngàn, sau khi tham gia Talkshow “Đưa di sản Then vào du lịch” nhận xét: "Trước Sắc Then Việt Bắc đã tiếp cận được với các nghệ nhân, nghệ sỹ trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị của Then. Nhưng những người làm du lịch và khách du lịch chưa biết để tìm đến để xem, để cảm nhận và phát triển du lịch. Sắc Then Việt Bắc được thực hiện, nhiều người biết đến đây hơn, làm được tốt hơn, tôi đánh giá rất cao".
Sự chung tay của Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, các nghệ nhân, nghệ sĩ và hàng loạt câu lạc bộ dân ca như CLB đàn hát dân ca Lạng Sơn, CLB hát Then Thái Nguyên, CLB hát Then Bình Liêu (Quảng Ninh), CLB dân ca Cẩu Phung (Lạng Sơn), CLB Tâm Giao, CLB Đồi Hoa… đã tạo nên một không gian “trình diễn mà như không trình diễn”. Chương trình “Sắc Then Việt Bắc” không chỉ là dịp tôn vinh di sản phi vật thể đại diện của nhân loại, mà còn là bước đi quan trọng để Then trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc, đưa di sản đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế.
Cao Bằng đăng cai Chương trình Du lịch “Qua những miền di sản Việt Bắc” 2025
VOV.VN - Tỉnh Cao Bằng sẽ đăng cai tổ chức Chương trình Du lịch “Qua những miền di sản Việt Bắc” lần thứ XVI, dự kiến diễn ra từ ngày 3-9/11. Đây là sự kiện quy mô cấp khu vực với sự tham gia của nhiều tỉnh trong liên kết phát triển du lịch Việt Bắc.
