Dân ca Quan họ Bắc Ninh đến gần thế hệ trẻ từ lớp học Hoàn Sơn

Dân ca Quan họ Bắc Ninh đang được trao truyền tới thế hệ trẻ từ những buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ Quan họ Trường Tiểu học Hoàn Sơn.

Chiều muộn, khi tiếng trống tan học đã dứt từ lâu, sân Trường Tiểu học Hoàn Sơn ở xã Đại Đồng, tỉnh Bắc Ninh dần thưa bóng người. Những tốp học sinh ríu rít theo cha mẹ trở về nhà sau một ngày học tập. Thế nhưng ở một căn phòng nhỏ phía cuối dãy lớp học, những câu hát Quan họ vẫn đang ngân lên.

Không còn tiếng đánh vần hay những phép tính trên bảng. Thay vào đó là những làn điệu dân ca quen thuộc của vùng đất Kinh Bắc được cất lên bởi những học sinh mới chỉ ở tuổi lên chín, lên mười. Buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ Quan họ Trường Tiểu học Hoàn Sơn bắt đầu như thế.

Ít ai nghĩ rằng phía sau những buổi học giản dị ấy là hành trình kéo dài hơn 6 năm của những người đang kiên trì đưa dân ca Quan họ đến gần hơn với thế hệ trẻ.

Đưa dân ca Quan họ vào trường học

Câu lạc bộ Quan họ Trường Tiểu học Hoàn Sơn được thành lập từ năm 2019 theo chủ trương của ngành giáo dục nhằm đưa dân ca Quan họ đến gần hơn với học sinh, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Từ một hoạt động ngoại khóa ban đầu, câu lạc bộ hiện duy trì khoảng 30 học sinh sinh hoạt thường xuyên mỗi khóa. Sau hơn 6 năm hoạt động, gần 300 học sinh đã được tiếp cận với những làn điệu Quan họ truyền thống.

Ông Nguyễn Ngọc Mai, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hoàn Sơn cho biết nhà trường xác định giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn giúp học sinh hiểu và trân trọng những giá trị văn hóa của quê hương.

"Dân ca Quan họ là một phần bản sắc của Bắc Ninh. Chúng tôi mong muốn học sinh được tiếp cận với di sản từ sớm để hiểu hơn về nơi mình đang sống và những giá trị mà các thế hệ đi trước đã gìn giữ."

Theo ông Mai, bên cạnh các buổi sinh hoạt tại trường, Ban Giám hiệu luôn tạo điều kiện để học sinh tham gia giao lưu, trải nghiệm thực tế nhằm giúp các em hiểu hơn về không gian văn hóa Quan họ.

Sự duy trì đều đặn của câu lạc bộ trong nhiều năm cho thấy quyết tâm của tập thể nhà trường trong việc gìn giữ một nét văn hóa đặc trưng của quê hương Bắc Ninh ngay từ môi trường học đường.

Cô giáo và lớp học đặc biệt sau giờ tan trường

Từ những ngày đầu câu lạc bộ đi vào hoạt động, cô giáo Nguyễn Thị Hương Liên là người trực tiếp hướng dẫn học sinh. Ngoài công việc chuyên môn, cô dành thời gian lựa chọn bài hát phù hợp với lứa tuổi, chuẩn bị nội dung giảng dạy và kiên trì hướng dẫn từng em. Công việc ấy đòi hỏi sự nhẫn nại bởi mỗi học sinh có khả năng tiếp thu khác nhau. Có em chỉ cần vài buổi đã thuộc lời, có em phải tập đi tập lại nhiều lần mới có thể hát đúng giai điệu.

Theo cô Hương Liên, điều khó nhất không phải là dạy các em thuộc lời mà là giúp các em cảm nhận được cái hay của Quan họ."Quan họ có những yêu cầu rất riêng. Người hát phải biết lấy hơi, nhả chữ và từng bước cảm nhận được cái 'vang, rền, nền, nảy' trong câu hát. Với học sinh tiểu học, đây là điều không dễ, nhưng khi các em hiểu được rồi thì lại rất say mê."

Cô cho biết có những học sinh ban đầu chỉ tham gia vì thấy bạn bè đăng ký. Thế nhưng sau một thời gian, các em chủ động xin thêm bài để tập, về nhà hát cho ông bà, bố mẹ nghe.

"Khi thấy các em thực sự yêu thích Quan họ, tôi biết những buổi học này có ý nghĩa."

Từ lớp học nhỏ ấy, nhiều học sinh đã tham gia các chương trình văn hóa, văn nghệ của địa phương, các hoạt động do ngành giáo dục tổ chức và những buổi giao lưu với các câu lạc bộ Quan họ trên địa bàn tỉnh.

Mỗi dịp Lễ hội Lim, học sinh trong câu lạc bộ còn có cơ hội đến các lán Quan họ để giao lưu, học hỏi, gặp gỡ các nghệ nhân, liền anh, liền chị và tìm hiểu thêm về không gian văn hóa Quan họ truyền thống. Đối với nhiều em, đó là lần đầu tiên được ngồi trong các lán Quan họ, được nghe những canh hát đối đáp và cảm nhận không khí của một lễ hội đã trở thành biểu tượng văn hóa của vùng đất Kinh Bắc.

Quan họ đến với những đứa trẻ không sinh ra trên đất Quan họ

Trong số những học sinh đang sinh hoạt tại câu lạc bộ, Đào Ngọc Diệp, học sinh lớp 4A6, là một trường hợp khá đặc biệt.

Gia đình em Diệp có quê gốc ở Hà Nam, chuyển đến Bắc Ninh sinh sống và làm việc nhiều năm nay. Từ sự tò mò ban đầu, Diệp dần yêu thích những làn điệu dân ca của vùng đất nơi em lớn lên. Hiện nay, em là một trong những giọng hát nổi bật của câu lạc bộ. "Con rất thích hát Quan họ. Mỗi lần học được bài mới, con đều về nhà hát cho bố mẹ và ông bà nghe. Con muốn tiếp tục học để sau này vẫn hát được Quan họ."

Ngồi phía cuối lớp học theo dõi con gái tập luyện, ông Đào Văn Bảo cho biết bản thân cũng bất ngờ khi thấy con gắn bó với Quan họ đến vậy. "Ngày mới chuyển về Bắc Ninh, tôi chỉ biết Quan họ qua các lễ hội hoặc chương trình văn nghệ. Sau này cháu tham gia câu lạc bộ rồi về nhà hát suốt nên cả gia đình cũng nghe nhiều hơn, hiểu nhiều hơn."

Theo ông Bảo, điều khiến ông vui nhất không phải việc con được biểu diễn hay được khen ngợi mà là việc con hiểu hơn về nơi mình đang sống và có sự quan tâm đến những giá trị văn hóa truyền thống.

Buổi sinh hoạt kết thúc khi nắng chiều đã tắt hẳn ngoài sân trường. Những đứa trẻ thu dọn sách vở rồi ríu rít ra về. Tiếng nói cười nhanh chóng hòa vào dòng người trước cổng trường.

Trong căn phòng nhỏ phía cuối dãy lớp học, cô giáo Nguyễn Thị Hương Liên vẫn nán lại sắp xếp giáo án cho buổi sinh hoạt tuần sau. Ngoài hành lang, một học sinh vừa đi vừa khe khẽ hát lại câu Quan họ mới học. Tiếng hát nhỏ dần theo bước chân lũ trẻ ra cổng trường.

Người dân Bắc Ninh quan tâm giữ gìn nếp làng và các thiết chế văn hóa sau sắp xếp

VOV.VN - Tỉnh Bắc Ninh đang triển khai lấy ý kiến nhân dân về phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn. Tại nhiều phường, xã, người dân đang rất quan tâm việc giữ gìn sinh hoạt cộng đồng, thiết chế văn hóa và nếp làng sau sắp xếp.