Xúc động câu chuyện phía sau ca khúc “Lời Bác dặn trước lúc đi xa”

Chuyện kể rằng: Vào một buổi sáng, nhưng không như mọi sáng hàng ngày, y tá Ngô Thị Oanh (người túc trực chăm sóc sức khỏe cho Bác) nhớ lại: “Buổi sáng ngày 2/9/1969, Bác chỉ nằm, không đòi hỏi một thứ gì, không kêu ca đau đớn. Bác chỉ muốn nghe tin thời sự, nhất là tình hình chiến sự miền Nam. Và khi nghe quân ta bắn rơi nhiều máy bay Mỹ thì Bác rất phấn khởi”.

Tình trạng sức khỏe của Bác Hồ có những diễn biến xấu đi. Sau mỗi cơn đau tỉnh dậy Bác hỏi: “Hôm nay, miền Nam đánh thắng ở đâu?”. Sắp đến ngày kỷ niệm Tết Độc lập của dân tộc, thấy Thủ tướng Phạm Văn Đồng đến thăm, Bác hỏi: “Các chú chuẩn bị lễ kỷ niệm Quốc khánh đến đâu rồi, các chú nhớ bắn pháo hoa để động viên tinh thần chiến đấu của nhân dân, đến ngày đó Bác sẽ cố gắng ra gặp đồng bào mươi lăm phút” (Nhưng Lễ kỷ niệm Quốc khánh năm đó đã thiếu vắng Bác)…

Sau khi mời Bác uống thuốc, hoàn thành việc chăm sóc Người, cô được Bác hỏi thăm tên, quê quán, rồi Bác hỏi cô có biết hát không. Bất ngờ và hồi hộp, y tá Ngô Thị Oanh trả lời Bác rằng có biết hát. Cô trấn tĩnh và hát bài: “Chiến sĩ quân y làm theo lời Bác” và bài dân ca quan họ Bắc Ninh “Người ở đừng về” trong niềm xúc động nghẹn ngào. (Những hồi ức cảm động với Bác Hồ. Nxb Văn hóa, Thông tin Hà Nội 2009)… Không ai ngờ rằng bài hát dân ca quan họ Bắc Ninh là bài hát cuối cùng Bác nghe trước lúc đi xa.

Không được chứng kiến câu chuyện xúc động của Bác Hồ lúc cuối đời, nhưng hình ảnh của Bác vẫn luôn in đậm trong trái tim của nhạc sĩ Trần Hoàn. Năm 1989, khi nằm điều trị bệnh tại Bệnh viện Việt - Xô cùng với đồng chí Vũ Kỳ - thư ký riêng của Bác, nhạc sĩ Trần Hoàn được đồng chí Vũ Kỳ kể lại cho nghe câu chuyện xúc động ấy. Theo dòng cảm xúc đối với Người cha kính yêu của dân tộc, nhạc sĩ Trần Hoàn đã sáng tác nên ca khúc “Lời Bác dặn trước lúc đi xa” đúng dịp kỷ niệm 20 năm ngày mất của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Về bài hát “Lời Bác dặn trước lúc đi xa”, bạn Lại Thị Linh ở Hà Trung - Thanh Hóa đã viết những dòng cảm nhận gửi về chuyên mục “Bạn yêu nhạc bình nhạc” của chương trình ca nhạc theo YCTG: “Ai đã từng có một tấm lòng thổn thức trước cuộc đời, chắc hẳn đã hơn một lần nhỏ lệ khi khúc ca “Lời Bác dặn trước lúc ra đi” vang lên, cùng với lời ca tha thiết.

“Chuyện kể rằng trước lúc Người ra đi,
Bác muốn nghe một câu hò xứ Huế…

Chuyện kể rằng…
Bác muốn nghe một câu hò Huế,
Bởi nước non chia cắt vẫn chưa liền,
Bác muốn nghe một câu hò xứ Nghệ,
Bởi làng Sen day dứt trong tim…”

Bài hát này tôi đã nghe rất nhiều lần, nhưng sao mỗi lần nghe lại tôi đều rưng rưng xúc động vô cùng, dường như vẫn thấy ánh mắt ấm áp của Người dõi theo mỗi chúng ta. Nhạc sĩ Trần Hoàn đã khéo léo đưa âm điệu dân ca vào bài hát ngợi ca vị anh hùng mà dân tộc là Bác Hồ - Người đã trút hơi thở cuối cùng cách đây gần 50 năm. Mỗi khi giai điệu ngọt ngào, nức nở của bài hát vang lên như thước phim quay chậm khoảnh khắc cuối đời thật bình dị của Bác. Trước lúc đi vào cõi vĩnh hằng Bác của chúng ta mong muốn được nghe lại dù chỉ đôi làn điệu dân ca đã thấm đẫm tâm hồn Người. Đó là câu hò xứ Huế, câu ví dặm, câu hò xứ Nghệ…:

Lần thứ ba Bác vẫy gọi xung quanh,
Bác muốn nghe một đôi làn quan họ,
Ôi may sao, có em gái nhỏ bước vào gần Bác.
Rồi căn phòng xao động trong nước mắt,
Những lời ca nức nở tái tê,
Rằng "người ơi người ở đừng về",
Bác nhìn em rơm rớm hàng mi…

Cảm ơn nhạc sĩ Trần Hoàn đã đóng một dấu son minh chứng cho tấm lòng của những người con đất nước dành cho Người”.

Nhạc sĩ Trần Hoàn tên thật là Nguyễn Tăng Hích, sinh năm 1928 tại Triệu Hải - Bình Trị Thiên trong một gia đình công chức nhỏ. Từ nhỏ ông đã sống trong bầu không khí âm nhạc dân gian bởi nghe cha hát nhiều làn điệu dân ca Huế, hát bộ, hát mới; nghe mẹ ru bằng những điệu hò sông nước Bình Trị Thiên và Nghệ Tĩnh. Năm 1945, khi 17 tuổi, đang học ở Huế, Trần Hoàn đã được các đồng chí Nguyễn Chí Thanh, Tố Hữu dìu dắt sớm giác ngộ cách mạng, tham gia các công tác như: Ủy viên Thường vụ học sinh cứu quốc Huế, Ban Tuyên truyền văn nghệ kháng chiến. Cùng với sự chuyển biến này là sự phát triển năng khiếu âm nhạc nhờ tiếp cận với các nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương, Lê Yên. Trần Hoàn được bổ sung thêm một số kiến thức và kinh nghiệm sáng tác. Tác phẩm đầu tay thời kỳ này là một số ca khúc cho thiếu nhi: “Con chim non” và “Đàn chim xanh” (1947) cùng một số ca khúc khác.

Phải đến khi Trần Hoàn xuất hiện với bút danh Hồ Thuận An trên Đài Phát thanh Giải phóng và Đài Phát thanh TNVN thì tác phẩm của ông mới thực sự gây được ấn tượng mạnh mẽ trong quần chúng. Đó là những tác phẩm: “Đường yêu nhất đường ra mặt trận” (1967); “Tiến về thành Huế” (1968); “Lời ru trên nương” (thơ Nguyễn Khoa Điềm 1971); “Chiều trên Gio Cam giải phóng” (1973)…

Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, Trần Hoàn có “Nắng tháng Ba” (1976); “Tình ca mùa xuân” (1979 - thơ Nguyễn Loan); “Một mùa xuân nho nhỏ” (thơ Thanh Hải); “Giữa Mạc Tư Khoa nghe câu hò ví dặm” (1981 - lời Đỗ Quý Doãn và Trần Hoàn)… Đặc biệt, một ca khúc, một câu chuyện bình dị nhưng ý nghĩa về Bác Hồ, ca khúc “Lời Bác dặn trước lúc đi xa”!

Món quà tri ân Ngày của Mẹ đầy tinh tế từ giọng ca Nguyễn Ngọc Anh

VOV.VN - Tiếp nối thành công của album "Lời hẹn ước", ca sĩ Nguyễn Ngọc Anh chính thức ra mắt MV "Chuyện của mẹ" vào đúng Ngày của Mẹ 10/5. Với giai điệu ballad sâu lắng cùng thông điệp "thanh xuân của mẹ chính là con", sản phẩm là một nốt lặng đầy xúc động, khơi gợi lòng thấu hiểu và sự biết ơn.