Xuất khẩu nông sản: Giải mã "hàng rào kỹ thuật" mới để hàng Việt vươn xa

Cần hiểu “hàng rào kỹ thuật” từng thị trường

Tại Hội thảo “Thị trường và xu hướng xuất khẩu nông sản” do Câu lạc bộ Doanh nông – Liên hiệp Khoa học Công nghệ Xanh (thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp với Văn phòng phía Nam Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 7/11, ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng Giám đốc Vina T&T Group, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng yếu tố tiên quyết để nông sản Việt Nam chinh phục thị trường thế giới là đáp ứng hàng rào kỹ thuật và tiêu chuẩn của từng quốc gia nhập khẩu.

Ông Tùng nhấn mạnh, mỗi thị trường đều có quy định riêng về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và bao bì. Doanh nghiệp muốn xuất khẩu thành công phải tìm hiểu kỹ yêu cầu của từng thị trường, từ đó xây dựng vùng trồng đạt chuẩn, nhà máy chế biến, hệ thống đóng gói và nhãn mác phù hợp. “Nếu chỉ nhìn thấy doanh nghiệp khác xuất được mà làm theo, không nắm rõ quy định, rủi ro bị trả hàng hay cấm cửa là rất lớn”, ông nhấn mạnh.

Đặc biệt với các thị trường khó tính như EU, Mỹ hay Australia, quy định thường xuyên thay đổi, đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục cập nhật thông tin qua Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), hệ thống Tham tán thương mại và cơ quan kiểm dịch. “Chính phủ hiện có nhiều kênh hỗ trợ, không chỉ cho doanh nghiệp lớn mà cả doanh nghiệp nhỏ cũng có thể tiếp cận để hiểu rõ hàng rào kỹ thuật”, ông Tùng nói.

Bên cạnh chất lượng, bao bì và nhãn mác cũng là yếu tố quan trọng thể hiện tính pháp lý và uy tín sản phẩm. Ông Tùng cảnh báo, nếu doanh nghiệp ghi sai hoặc quảng cáo không đúng sự thật, sản phẩm có thể bị thu hồi, xử phạt hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. “Đây là bài học lớn từ nhiều vụ việc gần đây, khi doanh nghiệp in bao bì sai chứng nhận hay gian lận mã số vùng trồng”, ông nói thêm.

Dự báo về thị trường cuối năm, ông Tùng nhận định nhu cầu rau quả toàn cầu đang tăng mạnh do mùa lễ hội và Tết Nguyên đán sắp đến. Nếu doanh nghiệp Việt Nam bảo đảm chất lượng, an toàn và tuân thủ đúng quy định, cơ hội mở rộng xuất khẩu sẽ rất lớn.

“Hiện nhiều doanh nghiệp mình vẫn chưa hiểu rõ yêu cầu của thị trường, thấy người khác xuất được thì cũng làm theo, thành ra rủi ro rất lớn, nhất là với mấy thị trường khó tính như EU, Mỹ hay Australia. Những thị trường này quy định thay đổi liên tục, nên doanh nghiệp phải thường xuyên cập nhật thì mới theo kịp và xuất khẩu an toàn được”, ông Tùng nói. 

Chuẩn hóa chuỗi giá trị và vai trò của liên kết

Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nông Việt Nam Lê Phong Hải cho rằng, để nông sản Việt Nam tăng khả năng cạnh tranh và bền vững trên thị trường quốc tế, điều cốt lõi là chuẩn hóa toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất, chế biến đến xuất khẩu. Theo đó, mỗi khâu trong chuỗi đều có thể phát sinh rủi ro, từ kỹ thuật canh tác, tồn dư hóa chất, tiêu chuẩn nhập khẩu, cho đến vận chuyển, thanh toán và pháp lý thương mại.

Theo ông Hải, các thành viên Câu lạc bộ Doanh nông Việt Nam sẽ tăng cường kết nối các nhà đầu tư, nhà khoa học, cơ quan quản lý và doanh nghiệp xuất khẩu, nhằm tạo nên một mạng lưới hỗ trợ cho các doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX) nông nghiệp.

Trước những biến động của thị trường, như quy định mới về dư lượng cadimi, tiêu chuẩn GlobalGAP, hay yêu cầu về chứng chỉ carbon, ông Hải cho rằng doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt thông tin, cập nhật chính sách và áp dụng công nghệ cao trong sản xuất để giảm thiểu rủi ro. Việc hình thành bản đồ Cadimi cho vùng trồng, quản lý vùng nguyên liệu theo chuẩn quốc tế và truy xuất nguồn gốc minh bạch là những giải pháp cấp thiết.

Ông Hải cho biết, hiện Câu lạc bộ đã có trên 200 thành viên và đang tăng cường liên kết với nhiều địa phương. Sau 4 tháng hoạt động, câu lạc bộ đã xây dựng được nhiều mô hình, liên kết với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là làm mạnh về hướng dẫn kỹ thuật trồng cây chuối và cây sầu riêng. "Với cây sầu riêng, Câu lạc bộ đã làm việc với Sở Nông nghiệp Lâm Đồng, mong muốn đưa khoa học, sự kết nối và đầu ra an toàn vào sản xuất, giúp bà con nâng cao hiệu quả kinh tế. Câu lạc bộ sẽ tiếp tục hỗ trợ thêm nhiều HTX, doanh nghiệp và xác định đây là sân chơi chung, cầu nối hướng đến lợi ích cộng đồng", ông Hải khẳng định.

Nhiều chuyên gia khác cũng tiếp tục nhấn mạnh, muốn nâng cao năng lực xuất khẩu nông sản, không chỉ mở rộng thị trường, cần phải chuẩn hóa sản xuất, minh bạch thông tin và tăng cường liên kết chuỗi giá trị. Khi doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân cùng cập nhật tiêu chuẩn, ứng dụng khoa học kỹ thuật và chủ động kết nối đầu ra, nông sản Việt Nam chắc chắn sẽ vững vàng hơn trên thị trường quốc tế.

10 năm tới, Việt Nam sẽ ở đâu trên bản đồ xuất khẩu nông sản toàn cầu?

VOV.VN - 10 năm tới, Việt Nam sẽ ở đâu trên bản đồ xuất khẩu nông sản toàn cầu? Câu hỏi được các đại biểu Quốc hội đặt ra khi ngành nông nghiệp đối mặt thách thức kép: biến đổi khí hậu và yêu cầu chuẩn hóa chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.