Hợp đồng kỳ nghỉ: Lỗ hổng pháp lý hay sự buông lỏng quản lý?

Không phải đến gần đây, những tranh chấp liên quan đến hợp đồng kỳ nghỉ mới được nhắc tới. Trong nhiều năm, không ít khách hàng phản ánh việc bị “mắc kẹt” trong các gói nghỉ dưỡng dài hạn, với chi phí lớn nhưng quyền lợi thực tế không tương xứng. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là mô hình này vẫn tồn tại và phát triển, thậm chí mở rộng quy mô.

Hợp đồng kỳ nghỉ không phải là sản phẩm du lịch truyền thống

Theo Luật sư Nguyễn Đức Hùng - Giám đốc Công ty Luật TNHH Thiện Duyên, các hợp đồng kỳ nghỉ không hoàn toàn được định danh rõ ràng trong hệ thống pháp luật hiện hành. Chúng không phải là bất động sản theo nghĩa truyền thống, cũng không đơn thuần là dịch vụ du lịch ngắn hạn. Chính sự “nửa vời” này khiến việc quản lý trở nên lúng túng, khi không có một khung pháp lý riêng để điều chỉnh đầy đủ.

Trên thực tế, các doanh nghiệp thường xây dựng hợp đồng với điều khoản phức tạp, thời hạn kéo dài hàng chục năm, đi kèm nhiều cam kết về quyền sử dụng kỳ nghỉ linh hoạt. Tuy nhiên, khi xảy ra tranh chấp, người mua lại gặp khó khăn trong việc xác định quyền lợi pháp lý của mình, bởi hợp đồng mang tính dân sự nhưng lại gắn với yếu tố dịch vụ đặc thù.

Luật sư Hùng nhận định: “Các hợp đồng kỳ nghỉ đang hoạt động trong một vùng xám. Khi chưa có quy định cụ thể, việc xử lý vi phạm chủ yếu dựa vào các quy định chung, dẫn tới hiệu quả răn đe không cao. Không chỉ vậy, công tác giám sát cũng chưa theo kịp thực tiễn. Việc quảng cáo, tư vấn, chào bán các gói nghỉ dưỡng thường diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, từ hội thảo, sự kiện đến bán hàng trực tiếp. Trong khi đó, chế tài kiểm soát nội dung quảng bá, minh bạch thông tin vẫn còn hạn chế”.

“Chính những yếu tố này đã tạo điều kiện để mô hình tồn tại trong thời gian dài mà không bị “chặn lại” kịp thời, dù những cảnh báo đã xuất hiện từ sớm”, luật sư Hùng khẳng định.

Trên thế giới, mô hình sở hữu kỳ nghỉ không phải là điều mới mẻ. Tại nhiều quốc gia, đây là một loại hình dịch vụ du lịch hợp pháp, được quản lý chặt chẽ với các quy định rõ ràng về quyền lợi người tiêu dùng, nghĩa vụ doanh nghiệp và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Ở các thị trường phát triển, hợp đồng kỳ nghỉ thường đi kèm với quy định minh bạch về thời gian sử dụng, chi phí duy trì, quyền chuyển nhượng và đặc biệt là quyền hủy hợp đồng trong một khoảng thời gian nhất định. Những yếu tố này giúp giảm thiểu rủi ro và tạo niềm tin cho người mua.

Tuy nhiên, khi du nhập vào Việt Nam, mô hình này lại bị “biến tướng”. Thay vì tập trung vào giá trị nghỉ dưỡng thực, một số đơn vị lại đẩy mạnh yếu tố bán hàng, sử dụng chiến lược tiếp thị áp lực cao, thậm chí tạo cảm giác “cơ hội hiếm có” để thúc đẩy khách hàng ký hợp đồng.

Lỗ hổng pháp lý và rủi ro “cầm dao đằng lưỡi” của người mua

Một số trường hợp còn dùng thủ đoạn tinh vi để dẫn dụ người mua vào “bẫy” hợp đồng. Những viễn cảnh nghỉ dưỡng xa hoa, lợi nhuận hấp dẫn được vẽ ra như một giấc mơ, nhưng thực chất chỉ là chiêu thức đánh vào lòng tham và sự thiếu thông tin. Khi đặt bút ký, khách hàng lập tức bị trói buộc bởi những điều khoản bất lợi, phí chồng phí, gần như không có lối thoát. Nhiều người rơi vào cảnh kiệt quệ tài chính, bế tắc vì không thể hủy bỏ một hợp đồng được dựng lên như cái bẫy ngay từ đầu. Điều này khiến hình ảnh của mô hình sở hữu kỳ nghỉ trở nên méo mó, gây mất niềm tin trên thị trường.

Luật sư Hùng cho rằng, cần nhìn nhận, bản thân loại hình này không sai. Vấn đề nằm ở cách triển khai và quản lý. Khi thiếu hành lang pháp lý rõ ràng và cơ chế kiểm soát hiệu quả, những biến tướng dễ dàng xuất hiện, đặc biệt khi có sự tham gia của các cá nhân hoặc tổ chức đặt lợi nhuận lên trên quyền lợi khách hàng.

“Từ góc độ thị trường, sự tồn tại của hợp đồng kỳ nghỉ trong nhiều năm qua phản ánh một nhu cầu có thật về nghỉ dưỡng dài hạn. Tuy nhiên, để mô hình này phát triển lành mạnh, cần sớm xây dựng khung pháp lý riêng, quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên, đồng thời tăng cường giám sát hoạt động bán hàng”, luật sư Hùng nói.

Còn Luật Sư Hoàng Văn Hà - Giám đốc Công ty luật ARC Hà Nội nêu quan điểm, vấn đề của các hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ hiện nay không hoàn toàn là “lỗ hổng pháp lý”, mà đáng lo ngại hơn là khoảng trống trong cơ chế giám sát và thực thi pháp luật. Pháp luật Việt Nam đã có những quy định tương đối đầy đủ về giao kết hợp đồng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và trách nhiệm cung cấp thông tin của doanh nghiệp theo Bộ luật Dân sự năm 2015, Luật Du lịch năm 2017 và đặc biệt là Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023. Theo đó, doanh nghiệp có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, chính xác, minh bạch các thông tin liên quan đến sản phẩm, dịch vụ; không được lừa dối, gây nhầm lẫn hoặc che giấu các điều khoản bất lợi cho khách hàng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều hợp đồng kỳ nghỉ có nội dung phức tạp, thời hạn kéo dài hàng chục năm, kèm theo nhiều khoản phí phát sinh nhưng người mua, nhất là người cao tuổi, không được giải thích đầy đủ trước khi ký kết. Một số trường hợp còn xuất hiện hình thức tiếp thị gây áp lực tâm lý, mời nhận quà hoặc ưu đãi để thúc đẩy việc ký hợp đồng ngay tại chỗ. Vì vậy, vấn đề đặt ra hiện nay là cần tăng cường kiểm tra, giám sát, công khai minh bạch hợp đồng mẫu và xử lý nghiêm các hành vi cung cấp thông tin sai lệch nhằm bảo vệ người tiêu dùng.

Quan trọng hơn, cần siết chặt trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc cung cấp thông tin minh bạch, cũng như bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khi xảy ra tranh chấp. Nếu không, những “lỗ hổng pháp lý” sẽ tiếp tục bị khai thác và hệ quả cuối cùng vẫn là người mua phải gánh chịu rủi ro.

Sự việc liên quan đến hợp đồng kỳ nghỉ không chỉ là câu chuyện của một mô hình kinh doanh, mà còn là phép thử đối với năng lực quản lý và hoàn thiện thể chế. Khi thị trường ngày càng đa dạng, việc để tồn tại những “vùng xám” kéo dài sẽ không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng, mà còn ảnh hưởng đến niềm tin chung của toàn bộ thị trường.

Lâm Đồng cảnh báo tình trạng lừa đảo qua “hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ”

VOV.VN - Ngày 9/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) tỉnh Lâm Đồng đã ban hành văn bản khẩn cảnh báo về tình trạng lợi dụng mô hình “hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ” để trục lợi, gây thiệt hại cho du khách.