Tình báo Ukraine tiết lộ kênh liên lạc bí mật với Nga để trao đổi tù binh

VOV.VN - Tình báo quân đội Ukraine cho biết nước này và Nga đã duy trì một kênh liên lạc bí mật để đàm phán trao đổi tù binh bắt đầu từ khi nổ ra xung đột toàn diện.

Theo Wall Street Journal, đợt trao đổi tù binh quy mô lớn nhất tại châu Âu kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai đã trở thành hiện thực nhờ việc thiết lập kênh liên lạc bí mật giữa tình báo quân sự Ukraine và Nga.

tinh bao ukraine tiet lo kenh lien lac bi mat voi nga de trao doi tu binh hinh anh 1 — Tù binh Ukraine được Nga trao trả ngày 9/6/2025. Ảnh: Reuters

Câu chuyện bắt đầu vào tháng 3/2022, khi Chuẩn tướng Dmytro Usov, thuộc Cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (DIU), tìm thấy một chiếc điện thoại trong túi áo của một sĩ quan Nga tử trận gần Kiev. Từ chiếc điện thoại này, ông Usov đã liên hệ được với chỉ huy Nga và đề xuất trao đổi thi thể binh sĩ tử vong. Từ bước đi ban đầu, cơ chế này dần phát triển thành các cuộc đàm phán thường xuyên và hệ thống trao đổi tù binh quy mô lớn.

Trong những tháng đầu của cuộc xung đột, hai bên hầu như không có sự tin tưởng lẫn nhau. DIU không có kênh tiếp xúc trực tiếp với tình báo Nga, khiến việc đạt thỏa thuận vô cùng khó khăn. Tình hình thay đổi khi Tướng Alexander Zorin, một người sinh ra ở Ukraine và từng đại diện Nga tham gia đàm phán tại Syria, đứng ra làm cầu nối. Ông trở thành đối tác liên lạc thường xuyên của Tướng Usov phía Ukraine.

Theo thời gian, các cuộc đàm phán này đã dẫn đến việc thành lập Trụ sở Điều phối xử lý tù binh tại Kiev, nơi các nhà phân tích thu thập dữ liệu về vị trí của những người Ukraine bị giam giữ, và gia đình của các tù binh có thể tìm hiểu thông tin về người thân của họ.

Tờ Wall Street Journal nhận định, sự tồn tại của một “kênh liên lạc ngầm” nhưng hiệu quả như vậy là một nghịch lý, bởi Ukraine và Nga vẫn chưa đạt đồng thuận về ngừng bắn hay tương lai các vùng lãnh thổ mà đối phương kiểm soát. Tuy vậy, các cuộc trao đổi tù binh vẫn diễn ra đều đặn, giúp nhiều người được trở về nhà ngay cả khi tiến trình hòa đàm bế tắc.

Giới sử học quân sự đánh giá, việc duy trì hậu cần và trao đổi quy củ trong khi chiến tranh vẫn tiếp diễn là điều hiếm thấy trong các xung đột hiện đại. Liên Xô từng giam giữ tù binh Đức nhiều năm sau Thế chiến II, mãi tới 1956 mới thả những người cuối cùng; Iran và Iraq cũng chỉ trả tự do cho tù binh cuối cùng vào năm 2003, tức 15 năm sau khi chiến tranh kết thúc.

Tướng Usov khẳng định, dù là xung đột vẫn đang diễn ra nhưng Nga và Ukraine “đã thiết lập được một mức độ liên lạc nhất định”.

Trong đợt trao đổi ngày 14/8 vừa qua, 84 quân nhân và dân thường Ukraine đã được Nga trả tự do. Trong số này có những người bị bắt giữ từ năm 2014, cũng như các binh sĩ từng tham gia phòng thủ Mariupol.

Phía Nga hiện chưa bình luận về thông tin trên.