"Cơn bão" chính trị tại Mỹ do bản ghi nhớ mơ hồ với Iran

Việc Mỹ chưa công khai các điều khoản của bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột Mỹ - Iran đã gây ra nỗi hoang mang, lo lắng trong giới cứng rắn của đảng Cộng hòa cũng như khuyến khích phe Dân chủ công kích đảng của ông Trump. Trong khi đó, những thông tin rò rỉ trên truyền thông Trung Đông cho thấy bản ghi nhớ sẽ thiếu các tiêu chuẩn và cam kết chắc chắn.

Tranh cãi nổ ra về một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD dành cho Iran, do các cường quốc trong khu vực tài trợ và được chính phủ Mỹ bảo đảm, buộc các quan chức phải khẳng định rằng không có tiền mặt của Mỹ nào được sử dụng và bất kỳ lợi ích nào như vậy đều phụ thuộc vào việc Iran tuân thủ các yêu cầu của Washington. Nhưng vấn đề này lại khiến chính quyền ông Trump bị cáo buộc là phóng đại chuyện Iran nhận được tài sản sau khi thỏa thuận hạt nhân được ký với chính quyền Tổng thống Mỹ Obama năm 2015.

Ông Trump đã bảo vệ thỏa thuận của mình tại hội nghị thượng đỉnh G7 hôm 16/6 tại Pháp và nói rằng ông sẵn sàng đọc to văn bản này. Phó Tổng thống JD Vance, người được giao nhiệm vụ quảng bá bản ghi nhớ này trong nước, cho rằng sự chậm trễ là do các vấn đề kỹ thuật ngoại giao trong thế giới Hồi giáo và Arab. Ông cũng nhấn mạnh rằng bất kỳ khoản lợi ích kinh tế nào dành cho Iran sẽ phụ thuộc vào việc nước này thực hiện lời hứa trong văn bản là không bao giờ tìm cách chế tạo bom hạt nhân.

“Về cơ bản, chúng ta đã thay đổi Trung Đông, dù họ có tuân thủ hay không”, ông Vance nói trên Fox News.

Các quan chức cấp cao ban đầu cho biết thỏa thuận đã được ký điện tử vào ngày 14/6 nhưng sẽ được chính thức ký kết trong một buổi lễ có sự tham dự của ông Vance tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6 và tại thời điểm đó, toàn văn và các điều khoản sẽ được công bố.

Khi sức nóng chính trị gia tăng, các quan chức Mỹ hôm 16/6 nói rằng họ hy vọng sẽ công bố văn bản càng sớm càng tốt. Họ mô tả ngôn ngữ trong văn bản này cực kỳ mơ hồ và cho biết nó không phản ánh các cam kết quan trọng mà Iran đã đưa ra với Mỹ thông qua các kênh liên lạc bí mật.

Tạo khoảng trống ngoại giao

Ngoại giao là một nghệ thuật phức tạp. Với Iran, điều này nổi tiếng là vô cùng khó khăn. Các cuộc đàm phán dẫn đến thỏa thuận hạt nhân với Iran được ký kết dưới thời chính quyền Tổng thống Mỹ Obama đã kéo dài ít nhất 18 tháng.

Các quan chức Mỹ nói rằng một phần văn bản trong Bản ghi nhớ được cố tình làm mơ hồ để cho phép phía Iran xử lý được tình hình chính trị trong nước đang chứa đựng nhiều rủi ro. Nhìn chung, đây là một cách tiếp cận hợp lý. Các cuộc đàm phán ngoại giao thành công đòi hỏi sự nhạy cảm đối với những hạn chế mà những người ở phía bên kia bàn đàm phán phải đối mặt. Và việc kiến ​​tạo hòa bình hiệu quả thường đòi hỏi các tổng thống tạo ra cảm giác về tiến bộ để thúc đẩy động lực và tạo thêm thời gian cho các cuộc đàm phán khó khăn tiếp tục diễn ra. Vì vậy, còn quá sớm để gạt bỏ hy vọng rằng bản ghi nhớ có thể tạo ra tiến bộ thực sự và cuối cùng dẫn đến một thỏa thuận, nhất là khi cả Iran và Mỹ đều có những động lực mạnh mẽ để chấm dứt chiến tranh.

Thủ tướng Canada Mark Carney - một người thường xuyên chỉ trích chính quyền ông Trump, nói trong hội nghị thượng đỉnh G7 rằng ông đã xem văn bản và cho rằng đó là một “bước ngoặt”. Nhưng Thủ tướng Carney cũng coi bản ghi nhớ này chủ yếu là sự hiểu biết về gia hạn ngừng bắn hơn là một thỏa thuận hoàn chỉnh.

Chiến tranh Iran và vai trò khoáng sản trọng yếu của Mỹ Latin

VOV.VN - Các khoáng sản quan trọng của Mỹ Latin càng trở nên quan trọng hơn sau chiến tranh Iran. Đồng, lithium, đất hiếm và các tài nguyên chiến lược khác của khu vực này đang thu hút sự chú ý ngày càng lớn từ các chính phủ và nhà đầu tư.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Trump vẫn đang chịu áp lực phải giải thích hợp lý cho những gián đoạn to lớn về kinh tế và chính trị quốc tế do chiến tranh gây ra; hàng chục tỷ đô la bị lãng phí vào vũ khí và các hoạt động tác chiến của Mỹ.

Những người chỉ trích ông Trump đã cáo buộc ông không giải quyết được điều gì ngoài vấn đề do chính ông gây ra - việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz, một tuyến đường vận chuyển dầu mỏ huyết mạch, cũng như không đảm bảo được bất kỳ cam kết cụ thể và có thể kiểm chứng nào về việc Iran từ bỏ ý định phát triển vũ khí hạt nhân. Lý lẽ thuyết phục nhất của chính quyền ông Trump là họ đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho chương trình hạt nhân của Iran trong các cuộc không kích năm 2025 và chôn vùi kho dự trữ urani được làm giàu cao của Iran, khiến việc chế tạo thiết bị hạt nhân trở nên bất khả thi. Nhưng luận điểm đó có giá trị chính trị hạn chế, vì nó nhấn mạnh câu hỏi tại sao năm nay (2026) ông Trump lại khởi động cuộc chiến mới với Iran.

Và một bản ghi nhớ mơ hồ chỉ càng củng cố thêm niềm tin của những người hoài nghi về Tổng thống Trump, những người cho rằng ông ưu tiên xây dựng thương hiệu và những chiến thắng ngắn hạn hơn là những chi tiết cần thiết để tạo ra sự thay đổi mang ý nghĩa.

Iran tuyên bố thỏa thuận lâu dài không thể đạt được bằng vũ lực

VOV.VN - Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc, Amir Saeid Iravani, hôm 10/6 cho biết không thể đạt được thỏa thuận bền vững nào bằng vũ lực. Ông kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngừng đe dọa Iran.

Khước từ cả đồng minh Israel

Có nhiều dấu hiệu cho thấy rạn nứt ngày càng lớn giữa các đồng minh.

Các chính trị gia lưỡng đảng ở Israel lo ngại rằng ông Trump đã đồng ý chấm dứt mọi cuộc giao tranh trong khu vực, điều mà Tel Aviv coi là có hại cho an ninh quốc gia của họ. Một nguồn tin của Israel nói với CNN rằng chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã yêu cầu xem nội dung thỏa thuận Mỹ - Iran nhưng đã bị từ chối.

Người Israel cũng hy vọng bản ghi nhớ của ông Trump sẽ tập trung vào các chương trình tên lửa của Iran và các đồng minh ủy nhiệm, bao gồm Hamas ở Gaza và Houthi ở Yemen. Nhưng không ai trong Nhà Trắng nói gì về điều này.

Đảng Dân chủ (Mỹ) đang tận dụng tình trạng bế tắc này để nhấn mạnh chỉ trích của họ đối với một vị tổng thống trở lại nắm quyền với lời hứa sẽ không có thêm bất kỳ cuộc chiến tranh nào nữa ở nước ngoài. Lãnh đạo thiểu số Thượng viện Mỹ Chuck Schumer hôm 16/6 cho biết rằng “người dân Mỹ xứng đáng được biết chi tiết và sự minh bạch hoàn toàn”.

Wendy Sherman, cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ, người đã giúp quá trình đàm phán thỏa thuận hạt nhân Iran cho chính quyền Tổng thống Obama, nói rằng sự miễn cưỡng của chính quyền trong việc công bố bản ghi nhớ đã nói lên tất cả.

“Tôi nghĩ điều đó cho chúng ta biết rằng họ rất lo lắng về nội dung của nó và cách nó sẽ được nhìn nhận”, bà Sherman nói. “Cảm nhận của riêng tôi là Tổng thống muốn có một màn ăn mừng chiến thắng vào ngày 19/6 khi họ có một buổi ký kết trực tiếp với Phó Tổng thống”.

Xem thêm:

>> Ông Trump nói thỏa thuận Mỹ - Iran chưa phải là cuối cùng

>> Bloomberg hé lộ chi tiết dự thảo bản ghi nhớ 14 điểm giữa Mỹ và Iran

>> Iran tuyên bố xem xét tấn công các công ty của tỷ phú công nghệ Mỹ Elon Musk