Nga mở nhiều mũi tấn công siết vòng vây, Ukraine đặt cược vào UAV
VOV.VN - Cách tiếp cận khác nhau của Nga và Ukraine đang góp phần định hình giai đoạn mới của cuộc xung đột.
Nga mở nhiều hướng tiến công
Trong khi cuộc xung đột bước sang năm thứ năm, Nga vẫn duy trì được thế chủ động trên nhiều khu vực của mặt trận miền Đông Ukraine. Trọng tâm trong giai đoạn hiện nay là chiến dịch gây sức ép lên cụm đô thị Sloviansk - Kramatorsk, một trong những trung tâm phòng thủ quan trọng nhất còn lại của Ukraine tại Donbass.
Khác với giai đoạn đầu xung đột, khi các mũi tiến công thường tập trung vào việc giành quyền kiểm soát từng khu dân cư hoặc từng đô thị riêng lẻ, cách tiếp cận hiện nay của Nga mang tính hệ thống hơn. Mục tiêu không chỉ là chiếm giữ lãnh thổ mà còn từng bước làm suy yếu khả năng duy trì phòng thủ của đối phương thông qua việc cắt đứt hậu cần, khống chế các tuyến cơ động và tạo thế bao vây từ nhiều hướng.
Tại Liman, Nga đã đạt được những bước tiến đáng kể kể từ giữa tháng 5. Thành phố này có ý nghĩa chiến lược nhờ vị trí nằm trên các tuyến giao thông quan trọng dẫn tới Sloviansk và Kramatorsk. Sau nhiều tuần giao tranh, lực lượng Nga đã áp sát khu vực trung tâm, bao gồm ga đường sắt và các khu công nghiệp trọng yếu.
Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất là việc cây cầu qua sông Seversky Donets - tuyến tiếp tế trên bộ quan trọng của lực lượng Ukraine bị phá hủy. Động thái này không chỉ gây khó khăn cho việc vận chuyển quân và vật tư mà còn làm gia tăng nguy cơ các đơn vị phòng thủ bị cô lập. Đây là phương thức tác chiến mà Nga đã nhiều lần áp dụng trong các chiến dịch trước đây: thay vì tấn công trực diện bằng mọi giá, họ tìm cách làm suy yếu hệ thống hậu cần trước khi mở rộng kiểm soát thực địa.
Nếu Liman hoàn toàn nằm dưới quyền kiểm soát của Nga, khoảng cách từ tiền tuyến tới Sloviansk sẽ được rút ngắn đáng kể. Quan trọng hơn, tuyến quốc lộ M-03 - một trong những huyết mạch hậu cần của cụm Sloviansk - Kramatorsk sẽ nằm trong khu vực chịu sức ép ngày càng lớn từ hỏa lực Nga.
Song song với hướng Liman, Nga cũng gia tăng hoạt động tại khu vực Rai-Aleksandrovka, nơi được xem là một trong những cửa ngõ dẫn tới Sloviansk và Kramatorsk.
Địa hình tại đây vốn có lợi cho phòng thủ với các dãy đồi cao và tuyến kênh đào Seversky Donets - Donbass đóng vai trò như một chướng ngại tự nhiên. Tuy nhiên, các đơn vị Nga đã vượt qua khu vực này, thiết lập đầu cầu và tiếp tục mở rộng phạm vi kiểm soát.
Các bước tiến tại Tikhonovka, Malinovka, Korsunovka và Rai-Aleksandrovka cho thấy Nga đang áp dụng chiến thuật tiến công từng bước, kết hợp giữa hỏa lực mạnh với các nhóm đột kích quy mô nhỏ. Thay vì sử dụng các đợt tấn công quy mô lớn với chi phí cao về nhân lực, các đơn vị tiến công được triển khai nhằm tìm kiếm những điểm yếu trong hệ thống phòng thủ, sau đó mở rộng bàn đạp và đưa lực lượng tiếp viện vào khai thác kết quả.
Mục tiêu tiếp theo nhiều khả năng là Nikolayevka, đô thị vệ tinh của Sloviansk. Nếu khu vực này bị đe dọa, áp lực với tuyến phòng thủ phía Đông Bắc của cụm Sloviansk - Kramatorsk sẽ tăng lên đáng kể.
Nhìn rộng hơn, các hoạt động tại Liman và Rai-Aleksandrovka cho thấy Nga đang cố gắng tạo ra một thế trận bao vây nhiều lớp. Thay vì phụ thuộc vào một hướng tiến công duy nhất, các mũi tiến công được triển khai đồng thời nhằm buộc Ukraine phải phân tán lực lượng dự bị và đối mặt với sức ép trên nhiều khu vực khác nhau.
Cách tiếp cận này giúp Nga duy trì thế chủ động ngay cả khi tốc độ tiến quân không quá nhanh. Mỗi bước tiến nhỏ đều có thể tạo ra tác động lớn tới khả năng tiếp vận và cơ động của đối phương, từ đó mở đường cho các chiến dịch lớn hơn trong tương lai.
Nga đổi chiến thuật tác chiến đô thị
Nếu Liman và Rai-Aleksandrovka phản ánh chiến thuật mở rộng vùng kiểm soát ở ngoại vi, thì Konstantinovka lại là ví dụ rõ nét nhất cho cách Nga tiến hành chiến tranh đô thị trong giai đoạn hiện nay.
Thành phố này giữ vai trò quan trọng trong hệ thống phòng thủ của Ukraine tại Donbass và được xem là một mắt xích quan trọng trên tuyến dẫn về Kramatorsk. Trọng tâm trước hết của Moscow là kiểm soát các khu vực ngoại vi và hai bên sườn thành phố. Mục tiêu là đưa các tuyến tiếp tế, vận chuyển quân và luân chuyển lực lượng của Ukraine vào tầm ngắm của pháo binh, UAV và không quân.
Từ tháng 3 đến tháng 5, dù tốc độ tiến quân quanh Konstantinovka không quá nhanh, Nga vẫn duy trì sức ép liên tục lên hệ thống hậu cần của Ukraine. Các đợt phản công của Kiev không tạo được thay đổi đáng kể, trong khi các tuyến vận tải ngày càng trở nên dễ bị tổn thương trước các đòn tấn công bằng UAV và hỏa lực chính xác.
Đây là điểm khác biệt quan trọng trong chiến thuật hiện nay. Thay vì tập trung vào việc nhanh chóng chiếm từng khu phố, Nga đang tìm cách biến các đô thị thành những khu vực mà đối phương khó tiếp tục cố thủ. Khi hậu cần bị gián đoạn, việc tiếp tế đạn dược, luân chuyển quân và sơ tán thương binh trở nên khó khăn hơn, làm giảm đáng kể hiệu quả chiến đấu của lực lượng đồn trú.
Một yếu tố khác là việc Nga ngày càng sử dụng nhiều UAV, bom lượn và vũ khí chính xác cao. Những hệ thống này cho phép tấn công các mục tiêu quân sự quan trọng mà không cần tiến hành các trận đánh trực diện với mức tổn thất lớn. Điều đó góp phần làm thay đổi cách thức tiến hành tác chiến đô thị so với giai đoạn đầu của cuộc xung đột.
Ukraine chuyển trọng tâm sang chiến tranh UAV
Trong khi Nga tiếp tục gây sức ép trên bộ, Ukraine đang đặt nhiều kỳ vọng vào UAV như một công cụ để làm chậm đà tiến công của đối phương.
Những kinh nghiệm từ cuộc phản công năm 2023 cho thấy việc xuyên thủng các tuyến phòng thủ được chuẩn bị kỹ lưỡng mà không có ưu thế trên không là nhiệm vụ rất khó khăn. Trong bối cảnh nguồn cung máy bay chiến đấu và tên lửa tầm xa vẫn còn hạn chế, Kiev ngày càng tập trung vào việc phát triển và sử dụng UAV sản xuất trong nước.
Sự phát triển của ngành công nghiệp quốc phòng đã giúp Ukraine sở hữu nhiều dòng UAV mới với tầm hoạt động xa hơn, khả năng mang đầu đạn lớn hơn và mức độ tự động hóa cao hơn. Điều này cho phép Kiev tiến hành các cuộc tấn công sâu phía sau chiến tuyến, nhắm vào các mục tiêu mà trước đây khó tiếp cận.
Chiến lược hiện nay của Ukraine tập trung vào việc tấn công hệ thống hậu cần của Nga. Các tuyến đường vận tải, sở chỉ huy, trận địa phòng không, kho hậu cần và các bệ phóng UAV đều nằm trong danh sách mục tiêu ưu tiên.
Tại miền Nam Ukraine, các tuyến đường kết nối lãnh thổ Nga với bán đảo Crimea đã trở thành trọng điểm của các chiến dịch UAV. Mục tiêu là làm gián đoạn quá trình vận chuyển quân, nhiên liệu, đạn dược và khí tài tới các khu vực tiền tuyến.
Chiến lược này được một số chuyên gia mô tả là hình thức “phong tỏa hậu cần” bằng UAV. Thay vì cố gắng giành ưu thế trên không theo cách truyền thống, Ukraine tìm cách sử dụng số lượng lớn UAV để tạo ra áp lực liên tục lên mạng lưới tiếp vận của đối phương.
Cuộc xung đột Nga - Ukraine hiện được nhiều chuyên gia xem là cuộc chiến UAV quy mô lớn đầu tiên trên thế giới. Sau hơn 4 năm giao tranh, UAV không còn chỉ là phương tiện trinh sát mà đã trở thành một trong những loại vũ khí có ảnh hưởng lớn nhất trên chiến trường. Tuy nhiên, ưu thế của Ukraine trong lĩnh vực này không phải là yếu tố bất biến. Nga cũng đang đầu tư mạnh vào các chương trình phát triển UAV, đồng thời nhanh chóng điều chỉnh chiến thuật để đối phó với các mối đe dọa mới.
Tại miền Nam Ukraine, lực lượng Nga được cho là đã tăng cường sử dụng các biện pháp ngụy trang, mục tiêu giả và triển khai các đội hỏa lực cơ động dọc các tuyến hậu cần quan trọng. Một số tuyến đường còn được lắp đặt các hệ thống bảo vệ nhằm giảm thiểu thiệt hại từ các cuộc tấn công UAV. Điều này cho thấy cuộc chiến hiện nay không chỉ là cuộc cạnh tranh về số lượng khí tài mà còn là cuộc đua liên tục về công nghệ, chiến thuật và khả năng thích nghi.
Trong những tháng tới, Nga nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo đuổi chiến lược gây sức ép tại Donbass thông qua các mũi tiến công bao vây và cắt đứt tuyến hậu cần. Trong khi đó, Ukraine sẽ tìm cách tận dụng UAV để làm gián đoạn hoạt động quân sự của đối phương và tạo ra những cơ hội phản công cục bộ.
Diễn biến trên chiến trường cho thấy cả hai bên đều đang điều chỉnh phương thức tác chiến nhằm thích nghi với một môi trường tác chiến ngày càng bị chi phối bởi UAV. Kết quả của cuộc cạnh tranh này có thể ảnh hưởng đáng kể tới cục diện chiến trường trong nửa cuối năm 2026, đặc biệt tại các khu vực trọng yếu.