Mỹ-Iran căng thẳng trên cả mặt trận quân sự-kinh tế

VOV.VN - Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang ngày 7/6 khi Iran cảnh báo đình chỉ tiến trình đàm phán với Mỹ và tiến hành các đợt tấn công tên lửa nhằm vào miền Bắc Israel, để đáp trả các cuộc không kích mới của Israel vào Lebanon.

Tối 7/6, Iran đã phóng loạt tên lửa vào Israel, để đáp trả cuộc không kích của Israel vào vùng ngoại ô phía Nam thủ đô Beirut của Lebanon, một thành trì của lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố sẽ nhắm vào toàn bộ Israel và những bên ủng hộ nước này trong khu vực nếu "các hành động gây hấn" lặp lại.

my - iran cang thang tren ca mat tran quan su - kinh te hinh anh 1 — Mỹ-Iran căng thẳng trên cả mặt trận quân sự-kinh tế. Ảnh minh họa: Reuters

Người phát ngôn Bộ chỉ huy Trung ương Khatam al-Anbiya thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Ebrahim Zolfaqari, cho biết quân đội Israel phải ngừng các cuộc tấn công vào miền nam Lebanon và vùng ngoại ô phía nam Beirut.

"Bất chấp những cảnh báo từ Iran, Israel vẫn tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào khu vực Dahieh ở Beirut, vượt qua mọi lằn ranh đỏ và gia tăng hoạt động quân sự tại miền Nam Lebanon. Chúng tôi đã nhiều lần cảnh báo rằng nếu các cuộc tấn công nhằm vào vùng ngoại ô Beirut tiếp diễn, Iran sẽ đáp trả bằng cách nhắm vào các mục tiêu tại các vùng lãnh thổ do Israel kiểm soát. Quân đội Israel cần chấm dứt các cuộc tấn công vào miền Nam Lebanon và khu vực ngoại ô Beirut. Nếu Israel tiếp tục mở rộng chiến dịch quân sự hoặc đáp trả các hành động của Iran, nước này sẽ phải đối mặt với những đòn tấn công mạnh mẽ hơn cùng những hậu quả nghiêm trọng hơn", ông Zolfaqari nhấn mạnh.

Iran từ lâu tuyên bố bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Mỹ phải bao gồm duy trì lệnh ngừng bắn ở Lebanon.

Nhằm tránh căng thẳng Israel - Iran leo thang làm ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán đang diễn ra, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lập tức gọi điện cho Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, đề nghị Israel không tấn công đáp trả Iran, một nỗ lực nhằm kiềm chế phản ứng của Israel. Tổng thống Trump cũng phát đi cảnh báo Thủ tướng Israel Netanyahu "không có lựa chọn nào khác" ngoài việc chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào mà Mỹ đạt được trong đàm phán với Iran.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố, Tehran sẽ "đình chỉ tiến trình đàm phán" và "đối đầu trực tiếp với kẻ thù" nếu Israel tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào Lebanon. Ông cáo buộc Mỹ "bật đèn xanh" cho các chiến dịch quân sự của Israel, đồng thời cảnh báo lệnh phong tỏa hàng hải của Washington sẽ khiến "các căn cứ và tài sản của Mỹ và Israel trong khu vực trở thành những mục tiêu hợp pháp".

Diễn biến căng thẳng này diễn ra bất chấp việc Mỹ và Iran đều tuyên bố sắp đạt được thỏa thuận sơ bộ về việc mở lại eo biển Hormuz. Tổng thống Trump cho biết bất kỳ thỏa thuận nào để chấm dứt chiến tranh đều phải ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân, và ông đang chịu áp lực phải đưa ra các điều khoản cứng rắn hơn những điều khoản đã được nhất trí vào năm 2015 dưới thời Tổng thống Barack Obama. Các yêu cầu của Iran bao gồm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ và quốc tế, công nhận quyền kiểm soát của nước này đối với eo biển Hormuz và giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng.

Giữa lúc 2 bên chỉ đang ràng buộc bằng thỏa thuận ngừng bắn mong manh, Mỹ lại tuyên bố đang xem xét khả năng sử dụng một phần tài sản của Iran bị phong tỏa ở nước ngoài để hỗ trợ các đồng minh tại khu vực vùng Vịnh. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết bất kỳ hành vi chuyển hướng tài sản nào của Iran đều là bất hợp pháp, và Iran sẽ có biện pháp đáp trả. Bộ Ngoại giao Iran cho rằng, Mỹ đang đe dọa an ninh khu vực thông qua những hành động phiêu lưu và mạo hiểm. Iran cũng cảnh báo chính phủ Mỹ phải chịu trách nhiệm về mọi hậu quả phát sinh từ các hành động bị nước này coi là bất hợp pháp, cũng như bất kỳ sự leo thang căng thẳng nào có thể xảy ra từ những hành động đó.

Cuộc giằng co này không chỉ phản ánh sự đối đầu về kinh tế mà còn là phép thử đối với triển vọng đàm phán hòa bình giữa hai bên. Giới quan sát nhận định, việc sử dụng tài sản bị phong tỏa như một công cụ gây sức ép sẽ giúp Mỹ gia tăng đòn bẩy trong các cuộc đàm phán, đồng thời gửi thông điệp cứng rắn tới Tehran rằng các hành động quân sự sẽ phải trả giá bằng những tổn thất kinh tế đáng kể. Cuộc xung đột tiếp tục diễn biến phức tạp đã đẩy giá dầu lên cao và gây ra lạm phát trên toàn cầu. Liên minh OPEC+ dự kiến sẽ nhất trí tăng sản lượng dầu lần thứ 4 trong vòng 4 tháng.