Đột phá mới về Lebanon trong đàm phán Mỹ - Iran

"Hội nghị Thượng đỉnh hồ Lucerne được tiến hành trong bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng. Các bên đã đạt được bước tiến đáng khích lệ, trong đó có việc thiết lập một cơ chế để tiếp tục các cuộc trao đổi kỹ thuật", tuyên bố chung của các bên trung gian hòa giải là Qatar và Pakistan cho hay.

Sau khi một biên bản ghi nhớ được xây dựng và ký kết vào tuần trước, các bên đã nhất trí thiết lập một "Ủy ban cấp cao" nhằm giám sát về mặt chính trị đối với tiến trình hòa giải. Theo tuyên bố chung, các trưởng đoàn đàm phán sẽ thường xuyên báo cáo lên ủy ban này, đồng thời phụ trách các nhóm công tác về hạt nhân, trừng phạt và giải quyết tranh chấp. Các bên cũng nhất trí thiết lập một cơ chế điều phối giảm xung đột giữa Mỹ, Iran và Lebanon, với sự hỗ trợ của các nước trung gian hòa giải để đảm bảo việc chấm dứt hoàn toàn các hoạt động quân sự thù địch ở Lebanon.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đánh giá, các cuộc đàm phán đã mang đến "bước tiến quan trọng", cho biết Tehran đã đạt được điều mà ông gọi là các miễn trừ đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và hóa dầu, dỡ bỏ phong tỏa các cảng biển, giải phóng một phần tài sản bị đóng băng và khởi động kế hoạch tái thiết.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Araghchi nhận định cơ chế giảm xung đột vừa được thiết lập tại Lebanon sẽ là "phép thử thực sự đầu tiên" đối với thỏa thuận, đồng thời nhấn mạnh rằng bạo lực tiếp diễn tại nước này có thể đe dọa nỗ lực ngoại giao rộng lớn hơn.

Một nhà ngoại giao cấp cao của Mỹ tham gia đàm phán cho biết hai phái đoàn vẫn đang tích cực trao đổi và dự kiến các cuộc thảo luận sẽ kéo dài xuyên đêm, bác bỏ thông tin cho rằng Iran đã rời bàn đàm phán. "Chúng tôi đã có những cuộc thảo luận sâu rộng về tất cả các nội dung của thỏa thuận hạt nhân. Chúng tôi sẽ tiếp tục xử lý từng vấn đề và lấy kết quả làm việc hôm nay làm nền tảng cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo", quan chức Mỹ cho biết.

Theo quan chức này, các cuộc thảo luận còn tập trung vào việc làm rõ những thông điệp chưa thống nhất từ phía Iran liên quan đến eo biển Hormuz, cũng như xây dựng cơ chế giảm xung đột nhằm bảo đảm tuyến hàng hải này được mở hoàn toàn. Hai bên cũng đã thảo luận các cơ chế giám sát việc thực thi lệnh ngừng bắn tại miền Nam Lebanon.

Theo biên bản ghi nhớ, Mỹ và Iran nhất trí mở lại eo biển Hormuz và miễn phí quá cảnh trong ít nhất 60 ngày, đồng thời chấm dứt mọi hành động thù địch, bao gồm cả tại Lebanon, nơi giao tranh vẫn tiếp diễn giữa Israel và lực lượng Hezbollah.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tiếp tục leo thang. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 20/6 tuyên bố sẽ tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc không kích của Israel nhằm vào Lebanon. Quân đội Mỹ bác bỏ tuyên bố này, khẳng định tuyến hàng hải trên vẫn được mở và "Iran không kiểm soát eo biển Hormuz". Trong khi đó, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin giới chức nước này sẽ tiếp tục đóng cửa eo biển cho đến khi đạt được lệnh ngừng bắn tại Lebanon và các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran được dỡ bỏ.

Sau đó, Tổng thống Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social, yêu cầu "Iran phải ngay lập tức ngăn chặn các lực lượng ủy nhiệm tại Lebanon gây thêm rắc rối", ám chỉ lực lượng Hezbollah. Nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo: "Nếu không, chúng tôi sẽ tấn công Iran còn mạnh hơn rất nhiều so với tuần trước".

Trước đó cùng ngày, Phó Tổng thống JD Vance bày tỏ lạc quan về triển vọng đàm phán bất chấp lời đe dọa mới nhất của Iran liên quan đến eo biển Hormuz. Ông cũng cho rằng tình trạng bạo lực tại Lebanon sẽ không cản trở tiến trình ngoại giao, nhấn mạnh rằng các bên đã đạt được những bước tiến trong nỗ lực chấm dứt xung đột.

"Những tiến trình như thế này luôn có phần phức tạp", ông Vance nói.

Mặc dù Tổng thống Trump cảnh báo khả năng sử dụng biện pháp quân sự, ông Vance cho biết nhà lãnh đạo Mỹ "đã yêu cầu chúng tôi mở ra một chương mới để thay đổi quan hệ giữa Mỹ và người dân Iran". Ông Vance cũng cho biết các nhà đàm phán đang tập trung vào việc kiểm soát kho dự trữ urani đã làm giàu của Iran nhằm khiến Tehran "gần như không thể" tái khởi động chương trình hạt nhân. Ông nhấn mạnh Mỹ vẫn nắm giữ các đòn bẩy kinh tế đáng kể nếu Iran không thực hiện đúng các cam kết.

Các cuộc thảo luận kỹ thuật dự kiến sẽ tiếp tục diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock, Thụy Sĩ trong suốt tuần này, khi các bên nỗ lực hoàn tất một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày.

Bầu không khí đầy kịch tính bên trong cuộc đàm phán Mỹ - Iran tại Thụy Sĩ

VOV.VN - Cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ được đánh giá là “diễn biến đầy kịch tính của một trong những tiến trình ngoại giao có mức độ rủi ro cao nhất thế giới”.