Các cuộc tấn công qua lại khiến thảo thuận ngừng bắn Mỹ-Iran trở nên mong manh

Quân đội Mỹ ngày 6/6 cho biết đã đánh chặn từ 6 đến 7 tên lửa đạn đạo do Iran phóng về phía Kuwait và Bahrain. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, các vụ phóng tên lửa diễn ra sau khi lực lượng Mỹ bắn hạ một số máy bay không người lái và tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các địa điểm radar của Iran.

Washington khẳng định đây là các hành động mang tính phòng vệ nhằm bảo vệ lực lượng Mỹ và đảm bảo an toàn cho hoạt động hàng hải trong khu vực.

Iran được cho là đã triển khai máy bay không người lái hoạt động gần eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải biển chiến lược nối Vịnh Ba Tư với các thị trường năng lượng toàn cầu. Mỹ cho rằng hoạt động này đã tạo ra mối đe dọa trực tiếp đối với các tàu thuyền thương mại đang lưu thông qua khu vực.

Những diễn biến trên xảy ra trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn được thiết lập từ tháng 4 vẫn đang được duy trì nhưng ngày càng mong manh. Mặc dù các bên nhiều lần tuyên bố cam kết tránh leo thang căng thẳng, các cuộc tấn công qua lại trong thời gian gần đây cho thấy mức độ thiếu lòng tin sâu sắc vẫn tồn tại giữa Washington và Tehran.

Một trong những vấn đề gai góc nhất hiện nay là tương lai của eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải có vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường năng lượng thế giới khi khoảng 20% lượng dầu mỏ giao dịch toàn cầu được vận chuyển qua khu vực này. Từ nhiều tháng qua, hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế nghiêm trọng do xung đột, khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu chịu nhiều tác động.

Việc các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran về mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz chưa đạt được kết quả đã khiến giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Tại Mỹ, giá nhiên liệu tăng mạnh đang tạo thêm sức ép đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump trong bối cảnh nền kinh tế vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến lạm phát và chi phí sinh hoạt.

Phát biểu trong cuộc phỏng vấn với NBC News ngày 6/6, Tổng thống Donald Trump cho rằng giới lãnh đạo Iran cuối cùng sẽ phải đạt được một thỏa thuận với Mỹ để chấm dứt cuộc xung đột kéo dài đã bước sang tháng thứ tư. Theo ông Trump, các nhà lãnh đạo Iran là những người mạnh mẽ song thực tế hiện nay buộc họ phải đưa ra những quyết định mà trước đây có thể chưa từng nghĩ tới.

Theo Tổng thống Mỹ, hầu hết các nhà máy sản xuất máy bay không người lái, bệ phóng tên lửa và ngành công nghiệp tên lửa của Iran đã bị phá huỷ nhưng Tehran vẫn còn năng lực sản xuất vũ khí. Ông Trump ước tính Iran còn khoảng từ 21-22% số tên lửa và đây là một số lượng lớn.  

Những phát biểu cứng rắn từ cả hai phía cho thấy con đường tiến tới một thỏa thuận toàn diện vẫn còn nhiều trở ngại. Trong khi Mỹ yêu cầu Iran chấm dứt các hoạt động quân sự đe dọa tự do hàng hải tại khu vực, Tehran tiếp tục coi sức ép quân sự là công cụ nhằm buộc Washington phải nhượng bộ trong các cuộc thương lượng.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio mới đây cho biết chiến dịch quân sự mang tên "Cuồng nộ" đã kết thúc, đồng thời nhấn mạnh các cuộc tấn công của Mỹ trong tuần qua chỉ nhằm đáp trả những hành động của Iran đối với các tàu thuyền hoạt động gần eo biển Hormuz. Tuy nhiên, việc các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn cho thấy nguy cơ tính toán sai lầm hoặc va chạm ngoài ý muốn hoàn toàn có thể xảy ra.

Mỹ xem xét sử dụng tài sản Iran để bồi thường thiệt hại cho các đồng minh vùng Vịnh

Theo truyền thông Mỹ, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã chỉ đạo các cơ quan chức năng đánh giá mức độ thiệt hại mà Iran đã gây ra đối với các quốc gia vùng Vịnh kể từ khi xung đột bùng phát hồi cuối tháng 2. Trên cơ sở đó, Washington sẽ xem xét sử dụng các tài sản của Iran đang bị phong tỏa để hỗ trợ công tác sửa chữa, tái thiết cũng như khắc phục các thiệt hại có thể phát sinh trong tương lai.

Dự kiến, Bộ Tài chính Mỹ sẽ phối hợp với các đồng minh trong khu vực để thu thập các báo cáo chi tiết về thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng, các công trình dân sự và các mục tiêu kinh tế bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công của Iran. Chính quyền Mỹ đồng thời cũng cân nhắc khả năng sử dụng nguồn tài sản này để hỗ trợ khắc phục những tổn thất đã xảy ra trước đây.

Kế hoạch trên được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang. Chỉ trong những ngày gần đây, Iran đã phóng nhiều tên lửa về phía Kuwait và Bahrain, trong khi quân đội Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở radar ven biển của Iran sau khi đánh chặn các máy bay không người lái bị cho là đe dọa hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.

Hiện chưa có thông tin chính thức về quy mô nguồn tài sản có thể được sử dụng. Tuy nhiên, vấn đề các tài sản bị phong tỏa của Iran đang là một trong những nội dung gây tranh cãi trong các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran. Iran coi việc tiếp cận các tài sản này là điều kiện quan trọng để đạt được tiến triển trong các cuộc thương lượng với Mỹ.

Đề xuất mới của Washington được cho là sẽ làm gia tăng áp lực đối với Tehran trong bối cảnh các cuộc đàm phán về chấm dứt xung đột và khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz vẫn đang rơi vào bế tắc. Trong khi đó, việc tuyến vận tải chiến lược này tiếp tục bị gián đoạn đã góp phần đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao và tạo thêm sức ép đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào nguồn cung dầu khí từ Trung Đông.

Lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran đối mặt nguy cơ đổ vỡ ngay ngày đầu tiên

VOV.VN - Không ngoài lo ngại của giới phân tích, lệnh ngừng bắn vừa đạt được và có hiệu lực sáng 8/4 giữa Mỹ và Iran, đã lập tức đối mặt nguy cơ đổ vỡ nghiêm trọng, khi các cuộc tấn công ác liệt tiếp tục được ghi nhận ở cả Iran, các nước vùng Vịnh và đặc biệt là tại chiến trường Lebanon.