Viêm đường tiết niệu: Tự ý dùng thuốc có thể làm bệnh nặng thêm

Viêm đường tiết niệu- Căn bệnh phổ biến

BSCKI Hồ Mạnh Linh- Trưởng khoa Nội- Bệnh viện Đa khoa Medlatec cho biết, viêm đường tiết niệu là tình trạng nhiễm trùng xảy ra ở bất kỳ bộ phận nào của hệ tiết niệu (thận, niệu quản, bàng quang, niệu đạo), thường do vi khuẩn gây ra, dẫn đến các triệu chứng như tiểu buốt, tiểu rắt, đau rát, tiểu đục, tiểu máu, và mùi nước tiểu hôi, phổ biến hơn ở nữ giới do cấu tạo niệu đạo ngắn hơn. Ngoài ra, các yếu tố nguy cơ khác bao gồm vệ sinh kém, nhịn tiểu, sử dụng ống thông tiểu, các thay đổi hormone (mang thai, mãn kinh), tắc nghẽn đường tiết niệu (sỏi, phì đại tuyến tiền liệt), suy giảm miễn dịch, bất thường cấu trúc đường tiết niệu, và một số biện pháp tránh thai.

Nguyên nhân gây viêm đường tiết niệu chủ yếu do vi khuẩn xâm nhập vào niệu đạo bàng quang, gây viêm nhiễm; Khoảng 95% do vi khuẩn đường ruột như E.coli (chiếm 80%), Klebsiella, Proteus, Staphylococcus. Các tác nhân lây qua đường tình dục (STIs) như Chlamydia, lậu cũng có thể gây viêm niệu đạo. Đường lây truyền chính là vi khuẩn đi ngược dòng qua niệu đạo; tuy không phải bệnh lây trực tiếp, nhưng quan hệ tình dục không an toàn là yếu tố nguy cơ cao.

Viêm đường tiết niệu có khá nhiều triệu chứng nhưng điển hình là tiểu buốt (đau rát khi tiểu) và tiểu rắt (tiểu nhiều lần, tiểu ít). Bên cạnh đó, viêm đường tiết niệu còn có các dấu hiệu khác như nước tiểu đục, hôi, có máu, màu sẫm (cola/hồng); tiểu không hết; đau bụng dưới, vùng xương chậu, hông lưng; tiểu đêm; cảm giác nóng rát ở niệu đạo; có thể kèm sốt (nếu nhiễm trùng nặng hơn).

Để chẩn đoán chính xác viêm đường tiết niệu, bác sĩ Hồ Mạnh Linh cho biết, người bệnh cần được kết hợp khám lâm sàng, đánh giá triệu chứng (tiểu buốt, rát, tiểu nhiều, nước tiểu đục/hôi, đau bụng dưới), và thực hiện các xét nghiệm quan trọng như xét nghiệm nước tiểu (tìm bạch cầu, hồng cầu, vi khuẩn, nitrit) và "tiêu chuẩn vàng" là cấy nước tiểu (culture) để xác định loại vi khuẩn và kháng sinh nhạy cảm, kết hợp có thể dùng chẩn đoán hình ảnh (siêu âm) nếu nghi ngờ biến chứng.

Tự ý dùng thuốc có thể làm bệnh nặng thêm

Điều trị viêm đường tiết niệu chủ yếu bằng các phác đồ kháng sinh theo kinh nghiệm hoặc điều chỉnh theo kháng sinh đồ, tùy mức độ nặng nhẹ, kết hợp uống nhiều nước, giữ vệ sinh và có thể dùng các thuốc điều trị triệu chứng hỗ trợ; trường hợp nặng cần nhập viện điều trị tĩnh mạch.

Không ít người khi xuất hiện các triệu chứng tiểu buốt, tiểu nhiều lần thường tự ý mua thuốc theo sự chỉ dẫn của người bán hoặc điều trị theo các đơn thuốc của người khác. Bác sĩ Hồ Mạnh Linh cảnh báo, việc tự ý mua thuốc điều trị tiểu buốt, tiểu nhiều lần (thường do viêm đường tiết niệu) rất nguy hiểm.

“Dùng kháng sinh tùy tiện, không theo chỉ định của bác sĩ dễ dẫn đến kháng kháng sinh, bệnh chuyển nặng hơn (viêm bàng quang mạn tính, viêm thận, suy thận) hoặc gây biến chứng nhiễm trùng huyết, vì chẩn đoán và thuốc phải đúng loại (kháng sinh), liều lượng, thời gian, và nguyên nhân thực sự của triệu chứng cần được bác sĩ xác định. Đặc biệt các tình trạng không phải viêm tiết niệu mà có triệu chứng tương tự dễ nhầm lẫn”- BS Hồ Mạnh Linh cho hay.

Kháng sinh là một biện pháp điều trị không thể thiếu đối với bệnh lý nhiễm trùng, tuy nhiên, việc điều trị kháng sinh hiện nay cần thực hiện đúng cách để mang lại hiệu quả và tránh các tác dụng phụ từ thuốc. Theo BS Hồ Mạnh Linh, có một số nguyên tắc cần ghi nhớ khi sử dụng kháng sinh:

“Chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ. Khi được chẩn đoán chính xác bác sĩ sẽ xác định có nhiễm khuẩn không và nhiễm loại vi khuẩn gì để chọn đúng loại. Ngoài ra, người bệnh cần uống kháng sinh đúng liều và đủ số ngày quy định (ví dụ: 5-7 ngày) ngay cả khi thấy khỏe hơn để tiêu diệt triệt để vi khuẩn, ngăn tái phát và kháng thuốc. Theo dõi tác dụng phụ bằng cách báo cho bác sĩ nếu có các biểu hiện bất thường (dị ứng, tiêu chảy, buồn nôn...)” - BS Linh khuyến cáo.

Để tránh tình trạng lạm dụng và kháng kháng sinh, người bệnh không nên tự mua và sử dụng thuốc, nhất thiết phải được bác sĩ khám và tư vấn dùng thuốc.

Viêm đường tiết niệu có nguy hiểm?

Viêm tiết niệu tái phát, đặc biệt ở nữ giới thường khiến người bệnh lo lắng. Theo chuyên gia, nữ giới dễ tái phát bệnh viêm đường tiết niệu là do niệu đạo ngắn, do quan hệ tình dục, thay đổi nội tiết tố (mãn kinh) và các yếu tố khác như vật cản, bệnh lý nền, vệ sinh chưa đúng, nhưng tỷ lệ cao hơn hẳn nam giới, có thể đến 50% phụ nữ bị ít nhất một lần trong đời.

Viêm đường tiết niệu không điều trị dứt điểm hoặc điều trị muộn có thể dẫn đến các biến chứng rất nguy hiểm như nhiễm trùng huyết (sốc nhiễm trùng), suy thận vĩnh viễn, và các vấn đề sinh sản (vô sinh, hiếm muộn), đặc biệt ở phụ nữ mang thai có thể gây sảy thai, sinh non. Mức độ nguy hiểm cao, có thể đe dọa tính mạng, nên cần điều trị kịp thời và triệt để.

Phòng bệnh viêm đường tiết niệu và ngăn ngừa tái phát

Uống ít nước là một trong những nguyên nhân của bệnh viêm đường tiết niệu, vậy để phòng bệnh, theo BS Hồ Mạnh Linh, chúng ta nên uống đủ nước (1.5-2.5 lít/ngày khoảng 30-40mL/1kg cân nặng) để liên tục "rửa trôi" vi khuẩn, đi tiểu ngay khi có căng tiểu, không nhịn tiểu, và vệ sinh đúng cách (lau từ trước ra sau). Bên cạnh đó, cần chú ý chế độ ăn uống lành mạnh, bổ sung thực phẩm giàu probiotics (sữa chua), nam việt quất không đường và hạn chế đồ uống có cồn, caffeine, thực phẩm nhiều đường/muối, đồng thời mặc đồ thoải mái và quan hệ tình dục an toàn.

Điều trị dứt điểm cần kết hợp dùng thuốc theo chỉ định (không tự ý ngưng thuốc), cân nhắc các phương pháp phòng ngừa chuyên sâu (như liệu pháp miễn dịch hoặc bổ sung D-mannose), tuân thủ theo phác đồ của bác sĩ.

Lời khuyên của chuyên gia là hãy đi gặp bác sĩ ngay nếu có triệu chứng tiểu buốt rát, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có mùi hôi, đau lưng, sốt cao, hoặc có dịch tiết bất thường, nhất là khi nghi ngờ có biến chứng như nhiễm trùng thận để tránh bệnh nặng và khó điều trị.

Viêm đường tiết niệu lâu ngày liệu có chuyển biến thành ung thư?

VOV.VN - Tôi bị viêm đường tiết niệu và đã đi khám, được kê kháng sinh uống. Từ sau đó, cứ mỗi lần bị viêm tôi lại mua theo đơn thuốc để uống nhưng không khỏi hẳn. Liệu tình trạng này có chuyển sang ung thư? Bác sĩ Phạm Quang Khải, Bệnh viện E giúp lý giải những thắc mắc của người đàn ông và tư vấn thêm giải pháp.