Không ăn nhiều vẫn tăng cân - Sự thật phía sau khiến nhiều người giật mình
VOV.VN - Tăng cân không chỉ do ăn nhiều mà còn liên quan đến tích tụ mỡ, giữ nước và rối loạn chuyển hóa. Nếu không kiểm soát kịp thời, tình trạng này có thể làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm.
Tăng cân diễn ra như thế nào?
Tăng cân xảy ra khi lượng năng lượng nạp vào từ thực phẩm và đồ uống vượt quá mức năng lượng cơ thể tiêu hao cho các hoạt động sống và vận động hàng ngày. Trong nhiều trường hợp, dù cân nặng vẫn nằm trong ngưỡng “bình thường”, lượng mỡ trong cơ thể đã tăng lên, dẫn đến thừa cân hoặc béo phì.
Chỉ số khối cơ thể (BMI) thường được sử dụng để đánh giá tình trạng cân nặng dựa trên mối tương quan giữa chiều cao và cân nặng. Mô mỡ dư thừa phổ biến ở những người có chế độ ăn giàu năng lượng nhưng ít vận động. Đây là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như tim mạch, tiểu đường, gan nhiễm mỡ không do rượu, một số bệnh ung thư, đồng thời liên quan đến tình trạng kháng insulin và rối loạn chuyển hóa.
Những nguyên nhân phổ biến gây tăng cân
Thiếu ngủ: Thiếu ngủ có mối liên hệ chặt chẽ với tăng cân. Việc thức khuya làm tăng xu hướng ăn đêm, từ đó khiến lượng calo nạp vào cao hơn bình thường. Bên cạnh đó, thiếu ngủ còn làm rối loạn hormone kiểm soát cảm giác đói và no, khiến bạn dễ thèm ăn hơn và khó cảm thấy no sau bữa ăn.
Căng thẳng kéo dài: Khi căng thẳng, cơ thể tiết ra hormone cortisol - yếu tố kích thích cảm giác thèm ăn, đặc biệt là các thực phẩm giàu calo, nhiều đường và chất béo. Căng thẳng kéo dài kết hợp với thói quen ăn uống không lành mạnh là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tăng cân nhanh chóng.
Tác dụng phụ của thuốc chống trầm cảm: Một số loại thuốc chống trầm cảm có thể gây tăng cân như một tác dụng phụ. Ngoài ra, ở một số người, khi tình trạng tâm lý được cải thiện, cảm giác ngon miệng trở lại cũng khiến lượng thức ăn tiêu thụ tăng lên. Người bệnh không nên tự ý ngưng hoặc đổi thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.
Sử dụng steroid: Các thuốc chống viêm steroid, điển hình như prednison, có thể gây giữ nước và làm tăng cảm giác thèm ăn, từ đó dẫn đến tăng cân. Một số người còn ghi nhận sự tích tụ mỡ ở mặt, bụng hoặc sau gáy khi dùng thuốc. Việc thay đổi liều hoặc ngưng thuốc cần được thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ để tránh biến chứng nghiêm trọng.
Một số loại thuốc kê đơn khác: Nhiều loại thuốc điều trị bệnh mạn tính có thể liên quan đến tăng cân, bao gồm thuốc chống loạn thần, thuốc điều trị đau nửa đầu, co giật, cao huyết áp và tiểu đường. Trước khi dùng thuốc, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về nguy cơ tác dụng phụ để có lựa chọn điều trị phù hợp.
Thuốc tránh thai: Trái với quan niệm phổ biến, thuốc tránh thai kết hợp estrogen và progestin không được chứng minh là nguyên nhân gây tăng cân lâu dài. Một số phụ nữ có thể tăng cân tạm thời do giữ nước, nhưng tình trạng này thường không kéo dài. Nếu lo ngại, nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn cụ thể.
Suy giáp: Khi tuyến giáp hoạt động kém, quá trình trao đổi chất chậm lại, khiến cơ thể dễ tăng cân dù chế độ ăn không thay đổi nhiều. Các triệu chứng thường đi kèm gồm mệt mỏi, sợ lạnh, uể oải. Việc điều trị suy giáp bằng thuốc có thể giúp cải thiện tình trạng cân nặng.
Thời kỳ mãn kinh: Phụ nữ thường có xu hướng tăng cân trong giai đoạn mãn kinh. Nguyên nhân không chỉ đến từ thay đổi nội tiết mà còn do quá trình lão hóa làm chậm chuyển hóa và giảm mức độ vận động. Mỡ thường tích tụ nhiều ở vùng eo, hông và đùi trong giai đoạn này.
Bỏ thuốc lá: Ngừng hút thuốc lá mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng có thể khiến cân nặng tăng nhẹ. Trung bình, người bỏ thuốc có thể tăng khoảng 4-5 kg. Tuy nhiên, đây thường là hiện tượng tạm thời và có thể được kiểm soát thông qua chế độ ăn uống hợp lý và vận động thường xuyên.
Các chuyên gia khuyến cáo, để kiểm soát cân nặng hiệu quả, cần duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, quản lý căng thẳng và theo dõi sức khỏe định kỳ. Khi cân nặng tăng bất thường, người dân nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng điều chỉnh phù hợp.
7 thực phẩm giàu chất béo cực tốt cho sức khỏe, ăn vào không lo tăng cân dịp Tết
VOV.VN - Không phải cứ ăn thực phẩm giàu chất béo là sẽ tăng cân, nhất là trong những ngày Tết ăn uống nhiều đạm, tinh bột. Theo khoa học dinh dưỡng, chất béo tốt không chỉ giúp tạo cảm giác no lâu mà còn hỗ trợ kiểm soát cân nặng và bảo vệ sức khỏe. Dưới đây là 7 thực phẩm giàu chất béo lành mạnh, ăn dịp Tết không lo.
