Ukraine biến UAV thành “mắt thần” trên chiến trường trong mùa đông

Nga từng kỳ vọng sẽ đạt được bước tiến quyết định vào mùa đông năm nay với kế hoạch tăng cường quân số nhằm phá vỡ thế bế tắc trong cuộc xung đột với Ukraine. Tuy nhiên, trên thực tế, các máy bay không người lái ném bom hoạt động ban đêm của Ukraine - được gọi là “Baba Yaga” - lại đóng vai trò then chốt trong việc ngăn chặn các đợt tấn công của Moscow.

Những máy bay không người lái đa cánh quạt này đã chứng minh hiệu quả rõ rệt khi liên tục phát hiện các đội hình của Nga và tấn công mục tiêu bằng mìn, súng cối cùng nhiều vũ khí khác. Gần đây, một blogger quân sự Nga nhận định rằng các UAV này hoạt động đặc biệt hiệu quả trong điều kiện mùa đông khắc nghiệt.

Theo giới phân tích, yếu tố then chốt nằm ở việc hệ thống ảnh nhiệt phát huy tối đa hiệu quả trong thời tiết giá lạnh. Khả năng quan sát ban đêm được cải thiện đáng kể, giúp tăng cường năng lực phát hiện mục tiêu và trực tiếp nâng cao sức sát thương của các máy bay không người lái Baba Yaga trên chiến trường.

Hệ thống ảnh nhiệt và lợi thế trong điều kiện nhiệt độ cực thấp

Hệ thống ảnh nhiệt đã được Ukraine tích hợp trên nhiều loại máy bay không người lái, đặc biệt là các UAV Baba Yaga, nhằm phục vụ hoạt động trinh sát và tấn công ban đêm - thời điểm độ tương phản nhiệt đạt mức cao nhất.

Trong mùa đông, lợi thế này càng trở nên rõ rệt hơn. Nhiệt lượng tương đối ổn định phát ra từ cơ thể con người, thiết bị điện tử và phương tiện cơ giới trở nên nổi bật hơn khi đặt trong bối cảnh nhiệt độ môi trường xuống thấp, giúp UAV dễ dàng phát hiện mục tiêu.

Tác động này cũng được phía Nga thừa nhận. Blogger quân sự có biệt danh “Battle Unit” viết trên Telegram rằng điều kiện mùa đông lạnh giá đã làm gia tăng đáng kể hiệu quả của hệ thống ảnh nhiệt: “Chiến trường không chỉ được kiểm soát bằng mắt thường của binh sỹ, mà còn bằng các camera nhiệt gắn trên UAV”.

Thay vì phải nhận diện từng hình dáng con người riêng lẻ, các hệ thống này tập trung phát hiện những bất thường về nhiệt so với môi trường xung quanh - dấu hiệu thường cho thấy sự hiện diện của binh sĩ. Trong một số trường hợp, ngay cả dấu chân trên tuyết cũng tạo ra sự khác biệt về nhiệt độ, cho phép máy bay không người lái lần theo dấu vết để xác định và tấn công mục tiêu.

Ưu điểm lớn nhất của ảnh nhiệt là khả năng phát hiện các mục tiêu mà mắt thường hoặc camera thông thường không nhìn thấy. Trên thực tế, những mục tiêu đứng yên - vốn rất khó phát hiện bằng mắt thường khi được ngụy trang tốt - lại dễ bị lộ rõ qua ảnh nhiệt.

Nguyên nhân là do con người, thiết bị điện tử và các nguồn sưởi đều tỏa ra nhiệt. Lượng nhiệt này tích tụ theo thời gian, tạo thành dấu hiệu rõ ràng trong phổ hồng ngoại và rất khó che giấu hoàn toàn. Vì vậy, các biện pháp ngụy trang truyền thống như sơn màu, lưới ngụy trang hay công sự dã chiến, dù được thực hiện cẩn thận, vẫn không mang lại hiệu quả cao nếu vị trí đó còn phát ra nhiệt và bị quan sát bằng ảnh nhiệt.

Biện pháp đối phó của Nga

Để đối phó với mối đe dọa từ hệ thống ảnh nhiệt của Ukraine, lực lượng Nga được cho là đã bắt đầu triển khai các biện pháp ngụy trang nhiệt. Do không thể loại bỏ hoàn toàn dấu hiệu tỏa nhiệt, những biện pháp này chủ yếu nhằm làm phân tán nhiệt và khiến hình ảnh nhiệt của mục tiêu hòa lẫn với môi trường xung quanh.

Tuy nhiên, hiệu quả của ngụy trang nhiệt vẫn còn hạn chế. Dù dấu hiệu nhiệt có thể yếu hơn, chúng vẫn dễ bị các hệ thống trinh sát phát hiện. Đặc biệt, ngụy trang nhiệt thường được sử dụng tại các vị trí cố định, khiến những khu vực này dần bị lộ theo thời gian. Trên thực tế, máy bay không người lái của Ukraine thường theo dõi các bất thường về nhiệt trong thời gian dài, phân tích quy luật hoạt động hằng ngày, trước khi xác định thời điểm tiến hành tấn công.

Tình thế hiện nay đang đặt lực lượng Nga vào thế khó do những hạn chế trong việc đối phó với UAV trang bị ảnh nhiệt của Ukraine. Nếu các đơn vị tiền tuyến của Nga tiến sâu vào khu vực kiểm soát hỏa lực của Ukraine, họ phải đối mặt với nguy cơ thương vong cao. Ngược lại, nếu duy trì các vị trí cố định ở tuyến sau, những khu vực này sẽ dần bị lộ do bị máy bay không người lái Ukraine theo dõi liên tục.

Sự giám sát kéo dài của UAV Ukraine khiến các vị trí cố định khó tránh khỏi bị phát hiện. Vì thế lực lượng Nga buộc phải di chuyển các vị trí ra ngoài tầm hoạt động hiệu quả của UAV Ukraine hoặc bố trí thêm các hệ thống chống máy bay không người lái để bảo vệ. Cả hai phương án đều làm gia tăng độ phức tạp và làm chậm tiến độ triển khai các hoạt động tấn công.

Tên lửa RM-48U của Nga "lột xác" khiến Ukraine tiêu tốn vũ khí đánh chặn triệu USD

VOV.VN - Việc Nga đưa tên lửa RM-48U, vốn được cải hoán từ các tên lửa phòng không đã lỗi thời, vào các đợt tập kích Ukraine đang tạo ra sức ép lớn đối với hệ thống phòng thủ của Kiev. Dù có chi phí thấp và độ chính xác hạn chế, RM-48U vẫn buộc Ukraine phải sử dụng các tên lửa đánh chặn hiện đại.