Vụ án “ông Chánh Thanh tra”

Cho đến bây giờ, khi vụ án “ông Chánh Thanh tra huyện Võ Nhai” đã ngã ngũ, cơ quan pháp luật huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức xin lỗi ông theo đúng tinh thần Nghị quyết 388 của UBTVQH về bồi thường oan sai, nhưng xem ra, với những nội dung kiến nghị ghi trong phần cuối Công văn “cảm ơn và đề nghị” của Thanh tra huyện Võ Nhai gửi Báo TNVN mới đây thì vụ án này vẫn chưa kết thúc.

Ngược dòng thời gian

Ngày 25/9/2006, Thanh tra huyện Võ Nhai nhận được đơn của bà Bế Thị Điệp ở xã Phương Giao tố cáo thẩm phán TAND huyện Hoàng Thị Huyền có hành vi ép bà phải hối lộ 1,5 triệu đồng để “giải quyết” vụ án hình sự mà cả 2 vợ chồng bà đều là bị can. Theo “thỏa thuận” bà Điệp phải “nộp” ngay số tiền tại phòng làm việc của bà thẩm phán vào sáng ngày 27/9.

Sau khi đánh giá nội dung đơn thư, Chánh Thanh tra Đỗ Đức Đại đã ký quyết định thành lập Đoàn Thanh tra “xác minh theo nội dung đơn tố cáo”, giao ông Phan Thanh Phương làm Trưởng đoàn, ông Ma Văn Năm là thành viên. 8h30 sáng 27/9, Đoàn đã làm việc và thông báo nội dung xác minh với Chánh án TAND huyện Võ Nhai. Đúng lúc đó, bà Điệp đến phòng Chánh án và thông báo đã “nộp” 1,5 triệu đồng cho thẩm phán Huyền, gồm 3 tờ mệnh giá 500.000 đồng với số sêri: LM 04380816, LQ 04236514, IE 03627318. Sau đó thẩm phán Huyền không thừa nhận đã nhận tiền, đồng thời chấp thuận cho bà Điệp trực tiếp kiểm tra người và tủ tài liệu trước sự chứng kiến của Chánh án TAND huyện Võ Nhai. Mặc dù không phát hiện vật chứng, nhưng Trưởng đoàn Phan Thanh Phương vẫn đưa ra quan điểm: Có dấu hiệu của hành vi đưa và nhận hối lộ.

Ngày 5/10/2006, Chánh Thanh tra Đỗ Đức Đại đã báo cáo toàn bộ sự việc với Chủ tịch UBND huyện Võ Nhai, đồng thời kiến nghị chuyển hồ sơ vụ việc sang CQĐT để giải quyết theo qui định và được Chủ tịch huyện ra quyết định chấp thuận. CQĐT Công an huyện Võ Nhai đã thụ lý hồ sơ. Đến đây, ai cũng nghĩ, thêm một lần nữa, Chánh Thanh tra Đỗ Đức Đại đã thể hiện là một “bao công” trong chống tham nhũng tại những nơi “nhạy cảm” trên huyện nhà.

Những lần trước, ông Đại cũng đã từng “động” vào Tòa án và Công an huyện Võ Nhai. Với Tòa, năm 1994, sau khi có đơn tố cáo, Huyện ủy Võ Nhai đã giao Thanh tra xác minh. Chánh Thanh tra Võ Đức Đại đã kiên quyết vào cuộc và kết quả: Ông Hoàng Chí Cầm, Chánh án TAND huyện Võ Nhai đã bị kết luận có tư lợi 40 triệu đồng và nhận kỷ luật ra khỏi ngành tòa án (ông Hoàng Chí Cầm chính là bố đẻ của thẩm phán Hoàng Thị Huyền). Vụ liên quan đến Công an huyện Võ Nhai cũng vậy. Năm 2005, sau khi có đơn tố cáo việc khai thác gỗ trái phép, Công an huyện Võ Nhai đã lập Đoàn kiểm tra. Nhưng khi phát hiện và thu giữ gỗ khai thác trái phép, chính Đoàn kiểm tra lại tẩu tán số gỗ này. Chủ tịch huyện lại giao Thanh tra huyện Võ Nhai vào cuộc. Và Thanh tra huyện đã nhanh chóng thu hồi số gỗ bị tẩu tán đồng thời kiến nghị truy cứu trách nhiệm của Đoàn Kiểm tra. Kết quả là Trưởng đoàn Kiểm tra Công an huyện Võ Nhai (người nhà của một cán bộ lãnh đạo huyện) bị tước quân tịch, buộc ra khỏi ngành, các thành viên trong đoàn đều bị kỷ luật.

Lần này, nếu kết luận được thẩm phán TAND huyện Võ Nhai nhận hối lộ, chắc chắn Chánh Thanh tra Võ Đức Đại sẽ được người dân tôn vinh. Không ngờ sau hơn 3 tháng thụ lý hồ sơ, Công an huyện Võ Nhai bẻ ngoắt vụ án theo một hướng khác. Ngày 26/1/2007, bắt tạm giam Trưởng đoàn Thanh tra Phan Thanh Phương với tội danh “Vu khống”. Ngày 26/3, bắt tiếp Chánh Thanh tra Đỗ Đức Đại cũng về tội “Vu khống”. Ngày 15/4, đến lượt thanh tra viên Ma Văn Quyết nhận quyết định khởi tố.

Sau quá trình thu thập thông tin, xác minh từ nhiều hướng, nhiều cơ quan pháp luật của tỉnh Thái Nguyên, đặc biệt là lời khẳng định của Chánh Thanh tra tỉnh Đỗ Cao Khanh: “CQĐT Công an huyện Võ Nhai đã làm to vấn đề.”; Báo TNVN thể hiện quan điểm bảo vệ người chống tiêu cực, phê phán việc làm trái pháp luật của cơ quan công an và Viện kiểm sát huyện Võ Nhai bằng các bài: “Khởi tố 3 cán bộ thanh tra huyện Võ Nhai: Có thực sự khách quan?” (Báo TNVN số 46, ngày 9/6/2007); “Cơ quan Điều tra đã làm to vấn đề” (Báo TNVN số 53, ngày 3/7/2007).

Cuối cùng, ngày 20/3/2008, Viện trưởng VKSND huyện Võ Nhai đã phải ra quyết định đình chỉ vụ án đối với các ông Đỗ Đức Đại, Phan Thanh Phương và Ma Văn Năm; xác định cả 3 cán bộ thanh tra đều bị oan. Thực hiện Nghị quyết 388/NQ-UBTVQH về bồi thường đối với người bị oan, vào những ngày cuối năm 2008, VKSND huyện Võ Nhai đã phải xin lỗi công khai trên báo và tại nơi cư trú đối với ông Chánh Thanh tra Đỗ Đức Đại và Trưởng đoàn Thanh tra Phan Thanh Phương. Riêng thanh tra Ma Văn Năm đến nay vẫn chưa được xin lỗi công khai tại nơi cư trú theo qui định (?)

Vụ án vẫn chưa kết thúc

Ngày 12/2/2009, Báo TNVN nhận được Công văn số 04/CV-TTr về việc “cảm ơn và đề nghị” của Thanh tra huyện Võ Nhai. Sau khi thông báo kết quả bồi thường oan sai của VKSND huyện Võ Nhai, công văn có đoạn: “Để có kết quả công bằng pháp luật nêu trên, lãnh đạo và cán bộ Thanh tra huyện Võ Nhai xin chân thành cảm ơn quí báo trong thời gian qua với lòng nhiệt tình, chính trực bảo vệ pháp luật đã phản ánh đúng bản chất vụ án, tìm công lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các cá nhân bị oan sai và tập thể cơ quan Thanh tra huyện Võ Nhai.”

Tuy nhiên, cũng theo nội dung công văn, hiện tại cán bộ thanh tra Ma Văn Năm vẫn chưa được tổ chức xin lỗi công khai tại nơi cư trú. Trong khi đó, tuy được xác định là bị khởi tố, bắt giam oan, nhưng cả 3 cán bộ thanh tra vẫn phải chịu kỷ luật về Đảng và đang tiếp tục bị xem xét để kỷ luật về chính quyền. Trong khi đó, những cá nhân, tổ chức gây oan, bắt tạm giam người trái pháp luật lại không được xem xét xử lý về kỷ luật Đảng, kỷ luật chính quyền. Công văn của Thanh tra huyện Võ Nhai đề nghị:

“Để pháp luật được thực thi nghiêm chỉnh và công bằng, Cơ quan Thanh tra huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên đề nghị:

- Cấp có thẩm quyền xem xét xử lý kỷ luật về Đảng, chính quyền đối với những cá nhân, tổ chức cố ý gây oan sai, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, uy tín của Thanh tra huyện Võ Nhai và các cán bộ thanh tra trong thời gian dài, đến nay chưa khắc phục được.

- Cấp có thẩm quyền xem xét làm rõ việc khởi tố, bắt giam oan sai là do cố ý hay do trình độ năng lực yếu kém để có biện pháp xử lý nghiêm khắc, đảm bảo kỷ cương pháp luật.

- Xem xét xử lý đối với cá nhân vi phạm nguyên tắc, tổ chức, quản lý đảng viên, bắt giam đảng viên, cấp ủy viên không báo cáo cấp có thẩm quyền quản lý để ra quyết định đình chỉ sinh hoạt Đảng, đình chỉ các chức danh khác trước khi tống đạt quyết định khởi tố, bắt giam.”

Công bằng trước pháp luật

Mọi tổ chức, công dân đều bình đẳng trước pháp luật. Đó là một nguyên tắc hiến định, thể hiện bản chất ưu việt của chế độ ta. Việc bồi thường oan sai theo tinh thần Nghị quyết 388 của UBTVQH cũng là để thực thi nguyên tắc đó. Trong vụ án này, để đảm bảo công bằng, bình đẳng trước pháp luật, không thể không xem xét giải quyết những đề nghị chính đáng kể trên của Thanh tra huyện Võ Nhai.  

Mọi tổ chức, công dân đều bình đẳng trước pháp luật. Đó là một nguyên tắc hiến định, thể hiện bản chất ưu việt của chế độ ta. Việc bồi thường oan sai theo tinh thần Nghị quyết 388 của UBTVQH cũng là để thực thi nguyên tắc đó. Trong vụ án này, để đảm bảo công bằng, bình đẳng trước pháp luật, không thể không xem xét giải quyết những đề nghị chính đáng của Thanh tra huyện Võ Nhai.

Trước hết, vụ án “ông Chánh Thanh tra” nếu chỉ dừng lại ở việc cơ quan tố tụng gây oan tổ chức xin lỗi người bị oan trên báo và nơi cư trú rồi khép lại vụ án là không công bằng, không xét tới hậu quả nghiêm trọng của hành vi gây oan đối với vụ án nhạy cảm này. Bởi đối tượng bị bắt giam trong vụ án là các cán bộ thanh tra, thậm chí là người đứng đầu cơ quan thanh tra đang thực thi nhiệm vụ phòng chống tội phạm tại cơ quan tư pháp: TAND huyện Võ Nhai. Khởi tố, bắt tạm giam họ rõ ràng đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và hoạt động của cả một cơ quan thanh tra đang được người dân tin yêu.

Việc kỷ luật 3 cán bộ thanh tra do hăng hái chống tiêu cực mà sai thẩm quyền cũng cần phải cân nhắc. Hành vi không đúng thẩm quyền của họ (nếu có) phải đặt trong bối cảnh, trước đó, cũng tại Tòa án và Công an huyện Võ Nhai, họ đã từng được giao nhiệm vụ thanh tra và lập thành tích phát hiện ra vi phạm pháp luật tại hai cơ quan này. Trong vụ án này, việc tiến hành xác minh của họ là đàng hoàng: có quyết định thành lập, có phối hợp với thủ trưởng đơn vị được xác minh, có báo cáo Chủ tịch UBND huyện Võ Nhai, và điều quan trọng, động cơ của họ là nhằm ngăn chặn hành vi tiêu cực. Trong khi đó, cơ quan gây oan thì sao? Ngay việc bắt tạm giam ông Đỗ Đức Đại, một Huyện ủy viên và là đại biểu HĐND tỉnh mà không báo cáo Tỉnh ủy, HĐND tỉnh thì không thể chấp nhận được. Việc làm sai trái này là vì động cơ, mục đích gì?.

Một câu hỏi rất cần được trả lời trong “Vụ án ông Chánh Thanh tra” oan sai này là có hay không việc “trả đũa” giữa các cơ quan trong khối nội chính huyện Võ Nhai là Công an - Tòa án - Thanh tra. Chính ông Đỗ Cao Khanh, Chánh Thanh tra tỉnh Thái Nguyên cũng đã khẳng định trên Báo TNVN khi trả lời phỏng vấn về vụ án này rằng: “CQĐT Công an huyện Võ Nhai đã làm to vấn đề, mà trong đó có liên quan đến khối nội chính huyện Võ Nhai” và “Chính đồng chí Bí thư Tỉnh ủy cũng có ý kiến: Chỉ cần các ngành nội chính huyện Võ Nhai họp lại với nhau, cùng nghiêm túc rút kinh nghiệm là đủ.”. Vậy mà, thay vì cùng họp lại với nhau, cùng nghiêm túc rút kinh nghiệm trên tình đồng chí, thì Công an huyện Võ Nhai lại tạo ra vụ án, dẫn đến oan sai. Và bây giờ là việc xử lý không công bằng.

Vụ án “ông Chánh Thanh tra” chính vì vậy vẫn chưa có hồi kết./.