Niềm vui nhân ba

Trong sự nghiệp xây dựng đất nước, có những con người suốt đời phấn đấu "vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc". Kỹ sư Vũ Chí Mỹ, Tổng Giám đốc công ty cổ phần đầu tư và phát triển điện Nho Quế (Tập đoàn Bitexco) là một người như vậy.

Làm đường vào Nho Quế 2

 “Hà Giang mến yêu…”

Tôi biết Vũ Chí Mỹ khi anh phụ trách thi công Nhà máy thủy điện Nậm Mu (công suất 11 MW) ở huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. Dáng người thấp nhỏ, giọng nói rù rì. Mỹ thuyết phục người đối thoại bằng sự chân tình trong lời nói và bằng hiệu quả công việc. Cái khó trong xây dựng thủy điện Nậm Mu là tìm được đường vào nơi đắp đập chặn dòng Nậm Mu trên đỉnh núi cao hàng trăm mét.

Sức trẻ Sông Đà đã giúp Mỹ và các đồng sự làm được điều đó. Khi ấy, Mỹ đang là cán bộ kỹ thuật của Công ty Sông Đà 9 (Tổng công ty sông Đà). Vào nghề từ thủy điện Hòa Bình, Mỹ trưởng thành dần với những công trình thủy điện ở Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ.

Với công trình Nậm Mu, Vũ Chí Mỹ đã tỏ rõ bản lĩnh của một cán bộ quản lý thi công vững vàng, có thể đảm trách một dự án lớn. Nậm Mu phát điện, Mỹ tham gia làm thủy điện Tuyên Quang và sau đó là đào kênh, cống dẫn dòng thủy điện Sơn La cho đến ngày khởi công chính thức và chặn dòng sông Đà lần 1. Anh là một trong những cán bộ "đứng mũi chịu sào" đợt chống cơn lũ trái mùa trên thượng lưu đê quai hố móng cống và kênh dẫn dòng, giữa tháng 12/2005 góp phần vào thành công của ngày chặn dòng.

Khi làm thủy điện Nậm Mu, nhiều lần trò chuyện với nhau, Vũ Chí Mỹ mong muốn được tiếp tục làm một nhà máy thủy điện nữa trên dòng Nho Quế ở vùng cao nguyên đá Đồng Văn-Mèo Vạc. Đất và tình người Hà Giang làm anh lưu luyến. Có lẽ chính vì ước mơ ấy mà Vũ Chí Mỹ nhận lời với Vũ Quang Hội, Chủ tịch Tập đoàn Bitexco về làm Giám đốc Công ty cổ phần Bitexco Nho Quế, xây dựng Nhà máy thủy điện Nho Quế 3.

Kỹ sư Vũ Chí Mỹ

 Mùa Xuân năm nay, tôi nói vui với anh: "Vũ Chí Mỹ có hạnh phúc được Vũ Quang Hội tin cậy giao toàn quyền xây dựng Nho Quế 3. Và Vũ Quang Hội cũng hạnh phúc khi có được một cộng sự như Vũ Chí Mỹ".

Hà Giang đã trở thành nơi mang lại niềm vui và sự hứng khởi trong Vũ Chí Mỹ, khi anh được làm cả ba bậc thang thủy điện trên dòng Nho Quế- dòng sông vốn nổi tiếng trong cánh buôn lậu thuốc phiện những năm xưa.

Đi sau về trước

Sông Nho Quế bắt nguồn từ Trung Quốc, chảy vào Việt Nam, cắt qua cao nguyên Đồng Văn ở hai đoạn dài tổng cộng hơn 20km. Từ đèo Mã Pì Lèng với độ cao khoảng 1600m nhìn xuống, dòng sông như một sợi chỉ mỏng manh len lỏi qua những vách đá. Trong tổng sơ đồ phát triển thủy điện, trên dòng Nho Quế có 3 bậc thang thủy điện: Nho Quế 1, Nho Quế 2 và Nho Quế 3. Thủy điện Nho Quế 3 là bậc thang cuối cùng. Trên giấy tờ, dự án Nho Quế 3 khởi công chậm hơn 2 dự án Nho Quế 1 và 2.

"Khó như đường vào đất Thục" là nhận xét của tất cả những người đã đến công trường Nho Quế 3. Từ thành phố Hà Giang lên Mèo Vạc, từ Mèo Vạc đến Khau Vai, đường đã khó đi, nhưng dù sao cũng đã có đường. Nhưng từ Khau Vai vào tới nơi đắp đập chặn dòng, xây dựng nhà máy còn khó khăn hơn gấp bội, vì chỉ có vách đá cheo leo, dựng đứng. Không thể kể hết bao lần mọi người bám theo vách đá mà dò dường.

Kỹ sư Nguyễn Thanh Xuyên, cấp phó của Vũ Chí Mỹ đã nhiều lần thắt dây bảo hiểm quanh người để tụt từ vách đá xuống dò đường. Đầu tiên là nổ mìn phá đá thủ công, rồi cho xe máy tiến vào. Những người xây dựng đã bật hẳn một góc núi đá để làm đường thi công, rồi hố móng đập thủy điện, nhà máy, kênh dẫn dòng...

Khởi công chính thức vào tháng  năm 2009, qua hơn 4 năm vất vả, trong năm 2012, cả 2 tổ máy của thủy điện Nho Quế 3 đã phát điện. Tính đến đầu tháng 1/2013, cả 2 tổ máy đã làm ra lượng điện khoảng 310 triệu kW/h. Với Nho Quế 3, dòng Nho Quế đã trở thành “dòng sông sáng".

Vào những ngày giáp Tết Quý Tỵ, tôi cùng Vũ Chí Mỹ vào công trường xây dựng Nhà máy thủy điện Nho Quế 2. Đấy cũng là một cái duyên. Cái duyên có được sau bao khó khăn vất vả. Trong khi Thủy điện Nho Quế 3 được ráo riết thi công và hoàn thành đúng tiến độ đề ra thì hai dự án Nho Quế 1 và 2 hầu như "án binh bất động". Tập đoàn Bitexco đã chủ động xin làm tiếp Nho Quế 2 và 1.

Đứng bên đoạn sông được chọn làm nơi dắp đập Nho Quế 2, chúng tôi nhắc lại kỷ niệm năm xưa, đứng ở nơi đắp đập Nho Quế 3, nhìn về thượng lưu dòng Nho Quế, nơi có Nho Quế 1 và 2. Vũ Chí Mỹ cười vui: "Lúc đó cũng không dám nghĩ là mình sẽ được làm tiếp cả 2 dự án". Bên Vũ Chí Mỹ lúc này vẫn là những "chiến hữu", kỹ sư Xuyên, kỹ sư Viên (hai cấp phó của Mỹ), kỹ sư Quang (tư vấn thiết kế điện)... Các doanh nghiệp tham gia làm Nho Quế 3 cũng tiếp tục là những đơn vị thi công Nho Quế 2 mà nổi bật là Công ty Trường Sơn với ông Giám đốc mang phong cách của bộ đội Trường Sơn vào trận. Thi công Nho Quế 3 không phải lúc nào cũng thuận lợi. Nhưng cách hành xử của Giám đốc Vũ Chí Mỹ đã gắn kết họ lại.

Người H’Mông vui Tết trên đường vào công trường

 Trong câu chuyện với chúng tôi, thường thấy ông Giám đốc đại diện cho chủ đầu tư dự án nói một câu đơn giản: "công trường Nho Quế" chứ không phải là" công ty chúng tôi"...Với anh, Nho Quế 3 phát điện, công sức là công sức chung của các đơn vị trên công trường.

Tôi hỏi Vũ Chí Mỹ: "Với Nho Quế 2, có gì mới?".

" Đó là lật cánh anh ạ!"- Vũ Chí Mỹ cho biết.

Theo thiết kế ban đầu, toàn bộ công trường xây dựng Nho Quế 2 nằm bên bờ trái sông Nho Quế. Với kinh nghiệm nhiều năm, cùng với nhiều lần bám vách đá khảo sát hiện trường,Vũ Chí Mỹ đề nghị lật cánh sang bờ phải và được chấp nhận. Phương án này có 3 ưu điểm so với phương án cũ: địa chất tốt hơn, giao thông thuận lợi hơn và khối lượng bóc đất đá ít hơn, giảm được 2 km kênh dẫn cao áp.

Nhà máy thủy điện Nho Quế 2 có công suất 48 MW, sản lượng điện trung bình hàng năm khoảng 225 triệu kW/h. Đập cao 50m, dài 140m. Khác với Nho Quế 3, Nho Quế 2 chỉ có kênh dẫn cao áp, không phải đào hầm dẫn nước.

Khi tổ máy số 1 Nho Quế 3 phát điện (tháng 4/2012), việc chuẩn bị cho Nho Quế 2 cũng bắt đầu. Đến bây giờ, hình hài công trường đã rõ nét, với cầu thi công bắc qua sông, đường vào nơi đắp đập, bãi tập kết vật liệu…

Vui nhất, vui đến ngỡ ngàng là đồng bào H’Mông, Tày... ở 6 xã trên công trường. Với Nho Quế 3, đường vào bản đã gần lại. Hồ thủy điện tạo nguồn sống mới. Với Nho Quế 2, đường ô tô đã chạy qua đúng chân bản. Cuối năm Nhâm Thìn cũng là dịp người H’Mông ăn Tết. Đường vào Nho Quế 2, bãi tập kết vật liệu… nghiễm nhiên thành nơi vui chơi của bà con. Cùng với ánh sáng điện, trăm thứ thuận lợi đã đến với đồng bào.

Những ngày cuối năm, mưa giăng khắp chốn. Đường đi mờ mịt trong sương. Nhiệt độ ngoài trời có hôm tụt xuông 4 độ C. Nhưng công trường vẫn rộn ràng tiếng máy khoan, máy ủi. Chia tay nhau, Giám đốc Vũ Chí Mỹ hẹn: "Ra Giêng, mời anh lên Nho Quế 1”.

Muốn tới Nho Quế 1, từ Khau Vai phải quay ra Mèo Vạc, theo đèo Mã Pì Lèng mà xuống. Và đấy lại là một câu chuyện khác về Vũ Chí Mỹ và những cộng sự của anh. Những người chọn Hà Giang là quê hương thứ 2 của mình./.