Thị trường điện sắp chấm dứt “độc quyền”, người dân được chọn đơn vị cung cấp
Nghị quyết 70 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đã tăng quyền cho khách hàng tiếp cận, lựa chọn đơn vị cung cấp điện phù hợp.
Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký Nghị quyết 70 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
Nghị quyết 70 yêu cầu phát triển thị trường điện theo hướng tăng cường tính cạnh tranh, minh bạch, hiệu quả, đồng bộ với bảo đảm an ninh năng lượng. Đặc biệt triển khai thực hiện hiệu quả cơ chế mua bán điện trực tiếp, đồng thời tăng cường quyền lựa chọn của khách hàng sử dụng điện trong việc tiếp cận và lựa chọn đơn vị cung cấp điện phù hợp với nhu cầu.
Theo TS. Nguyễn Xuân Quang - Viện Công nghệ Năng Lượng (Đại học Bách Khoa Hà Nội), Nghị quyết 70 đã đặt khách hàng vào trung tâm của thị trường điện, trao cho họ quyền lựa chọn trong việc tiếp cận, lựa chọn đơn vị cung cấp điện phù hợp với nhu cầu thay vì chỉ thụ động nhận điện từ EVN. Đây là định hướng có ý nghĩa đột phá, mở ra cơ hội tái cấu trúc thị trường điện Việt Nam, vốn lâu nay vẫn trong tình trạng “độc quyền”.
Trong nhiều năm qua, thị trường điện Việt Nam vận hành theo cơ chế bán buôn tập trung, trong đó EVN đóng vai trò “người mua duy nhất” từ các nhà máy phát điện và sau đó phân phối đến khách hàng. Cơ chế này có ưu điểm là dễ quản lý, nhưng cũng có nhiều bất cập như: thiếu minh bạch về giá, hạn chế quyền lựa chọn của khách hàng, dễ tạo ra cơ chế xin – cho, đặc quyền và thậm chí tiêu cực trong quản lý…
Nghị quyết 70 cũng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện hệ thống giao dịch điện, bao gồm cơ chế hợp đồng mua bán điện (PPA) minh bạch, ổn định, dài hạn, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhà đầu tư.
Khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia vào các dự án đầu tư hạ tầng lưu trữ năng lượng như pin tích trữ, kho LNG, kho xăng, dầu cả trên đất liền và trên biển. Đổi mới cơ chế giá truyền tải điện để thu hút mạnh mẽ khu vực tư nhân đầu tư phát triển lưới điện truyền tải.
Cùng với đó, Nghị quyết 70 cũng yêu cầu cần có cơ chế, chính sách đột phá thu hút mọi nguồn lực xã hội tham gia phát triển năng lượng, bảo đảm nguồn vốn thực hiện các quy hoạch phát triển năng lượng, đặc biệt là quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Có cơ chế dành nguồn tín dụng ưu đãi hoặc bảo lãnh Chính phủ cho các dự án năng lượng quan trọng quốc gia, cần ưu tiên đầu tư, kể cả các dự án BOT điện quy mô lớn, quan trọng, cấp bách. Khuyến khích, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tăng cường huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu trong và ngoài nước.
Đồng thời, Nghị quyết cũng nhấn mạnh cần đẩy mạnh giao quyền tự chủ, tự quyết, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp; rà soát, bổ sung các cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp để tạo điều kiện thuận lợi, bảo đảm đủ vốn cho các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước triển khai các dự án năng lượng quy mô lớn, quan trọng, cấp bách.
Tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động và vai trò dẫn dắt, cạnh tranh của các doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực năng lượng; ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong quản trị doanh nghiệp.
Đẩy mạnh thu hút đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài, tháo gỡ vướng mắc để tận dụng vốn viện trợ phát triển chính thức ODA, vốn hỗ trợ quốc tế, nhất là nguồn vốn trong khuôn khổ Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) cho các dự án năng lượng. Phát triển thị trường trái phiếu xanh, triển khai tín dụng xanh.
Nghị quyết khuyến khích doanh nghiệp, người dân tham gia đầu tư phát triển các dự án năng lượng tái tạo nhỏ và vừa, các dự án vừa sản xuất, vừa tiêu thụ năng lượng. Khẩn trương hoàn thiện hệ thống pháp luật thực thi hợp đồng, giải quyết tranh chấp; có cơ chế đặc thù để xử lý dứt điểm các dự án, hợp đồng phát triển năng lượng tồn đọng kéo dài, gây lãng phí nguồn lực xã hội; chấm dứt tình trạng doanh nghiệp nhà nước chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo các hợp đồng đã ký với doanh nghiệp tư nhân.
Thành lập Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia
VOV.VN - Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành quyết định về việc thành lập Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia.
