Hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội bộc lộ nhiều bất cập

Sáng nay (23/6), tại Hà Nội, Ban Kinh tế Trung ương phối hợp với Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam và Trường Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội”.

Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Vương Đình Huệ phát biểu tại hội thảo

Hội thảo được tổ chức nhằm báo cáo những kết quả nghiên cứu ban đầu về hệ thống chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, lấy ý kiến đóng góp, phản biện của các nhà khoa học, các cán bộ thực tiễn, các tổ chức quốc tế, tham mưu cho Ban Bí thư, Quốc hội một cách độc lập về hệ thống chỉ tiêu kinh tế xã hội sẽ được áp dụng trong giai đoạn tới. Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Vương Đình Huệ chủ trì hội thảo.

 Tại hội thảo, các diễn giả đã tập trung đánh giá lại toàn bộ hệ thống các chỉ tiêu đang áp dụng hiện nay trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và hằng năm. Theo đó, các đại biểu cho rằng, hệ thống chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hiện nay đã và đang bộc lộ nhiều bất cập như: Hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hộ thiếu các chỉ tiêu phản ánh chất lượng tăng trưởng, hiệu quả, sức cạnh tranh và tính bền vững của nền kinh tế cũng như đánh giá quá trình tái cơ cấu nền kinh tế như: Năng suất lao động, năng suất các nhân tố tổng hợp - TFP, năng lực cạnh tranh quốc gia, chỉ số HDI, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư ICOR của nhà nước, cơ cấu lao động...).

Theo các đại biểu, hệ thống chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội chưa bảo đảm thống nhất giữa chỉ tiêu với mục tiêu và giải pháp thực hiện; chưa phân định rõ ràng giữa chỉ tiêu định hướng chung và chỉ tiêu nhiệm vụ, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội với chỉ tiêu phát triển ngành. Nhiều chỉ tiêu thể hiện sự can thiệp trực tiếp của nhà nước vào sản xuất kinh doanh; thiếu nhiều chỉ tiêu phản ánh thành quả phát triển trong khi đó lại bao hàm quá nhiều chỉ tiêu mang tính phân tích, đánh giá ...

Một số chỉ tiêu phương pháp tính giữa Trung ương và địa phương chưa thống nhất dẫn đến sự không nhất quán về số liệu (chỉ tiêu tổng sản phẩm trong nước: GRDP của các địa phương thường gấp trên 1,5-2 lần so với tốc độ tăng GDP của cả nước ). Trên cơ sở đó, các đại biểu đề nghị cần làm rõ những chỉ tiêu tiếp tục sử dụng; chỉ tiêu cần loại bỏ; chỉ tiêu không phù hợp với thông lệ quốc tế; chỉ tiêu cần bổ sung; đề xuất những chỉ tiêu trong hệ thống chỉ tiêu kinh tế - xã hội áp dụng cho kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và hàng năm.

GS.TS Ngô Thắng Lợi, Trường Đại học kinh tế quốc dân đề xuất: “Một vấn đề mang tính nguyên tắc là trong điều hành bằng kế hoạch có rất nhiều loại kế hoạch, có kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, có kế hoạch phát triển ngành mà mỗi một loại kế hoạch lại quán xuyến một mục tiêu, nhiệm vụ, chức năng khác nhau, do vậy không nên trùng lắp giữa các chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và các chỉ tiêu kế hoạch của phát triển ngành.”

Phát biểu tại hội thảo, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Vương Đinh Huệ nêu rõ: Hệ thống chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội là một bộ phận của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội , có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia trong điều kiện nền kinh tế thị trường, là cơ sở để Đảng, Nhà nước hoạch định chủ trương, chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, kiểm tra, giám sát cũng như đánh giá việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ. Chủ trương đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế cùng với những hạn chế, bất cập đòi hỏi tất yếu phải đổi mới, hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội”.

“Đảng ta chủ trương phát triển nhanh nhưng phải bền vững và hệ thống pháp luật và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước cũng tập trung vào hướng này. Và quan điểm về phát triển bền vững bây giờ không như trước đây chỉ đơn thuần là kinh tế mà phải trên mấy trụ cột là kinh tế xã hội và môi trường.”

Hội thảo bước đầu thống nhất việc hoàn thiện hệ thống các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội cần phải được tiến hành trên cơ sở tăng cường vai trò, trách nhiệm của tổ chức cơ quan kế hoạch, cơ quan thống kê ở các bộ, ngành, địa phương và các đơn vị có liên quan; nâng cao chất lượng và hiệu quả nguồn thông tin do cơ quan thống kê cơ sở thu thập, xây dựng tổng hợp nhằm hình thành hệ thống thông tin kinh tế - xã hội thống nhất, thông suốt và hiệu quả.

Kết quả hội thảo sẽ đóng góp thiết thực vào quy trình thảo luận, quyết định Luật Thống kê (sửa đổi) nói chung cũng như hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu kinh tế - xã hội nói riêng./.