LTS: Nhà máy thủy điện Xê-ca-mản 1 xây dựng trên hạ lưu sông Xê-ca-mản thuộc tỉnh A-tô-pư (phía Nam nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào), cách biên giới Việt – Lào qua cặp cửa khẩu Phù Cưa(A-tô-pư) và Bờ Y(Kon Tum) khoảng 100 km theo quốc lộ 40 của Việt Nam và 18B của Lào.
Nhà máy do Công ty cổ phần thủy điện Việt-Lào làm chủ đầu tư,công suất thiết kế 2 tổ máy là 290 mê-ga-oát,điện lượng trung bình hàng năm là 1096 triệu ki-lô-oát/giờ. Sauk hi hoàn thành,khoảng 90% điện năng sẽ được bán cho Việt Nam.
Khởi công đã vài năm, công trường xây dựng nhà máy Xê-ca-mản 1 bước vào năm 2015 với mục tiêu nút cống dẫn dòng,tích nước hồ chứa vào tháng 5 năm nay và phát điện tổ máy số 1 vào cuối tháng 3/2016.
Toàn cảnh công trường xây dựng NMTĐ Xê-ca-mản 1 nhìn từ hạ lưu
Tôi đến Xa-ca-mản 1 lần đầu tiên đúng vào ngày khởi công công trình (6/3/2011). Lúc đó,mới đào và đổ bê tông xong cống dẫn dòng. Ngang dọc là đường thi công,trạm trộn bê tông và các khu lán trại cho công nhân ở. Gần 5 năm sau quay lại,đã thấy lừng lững chắn ngang dòng Xê-ca-mản là con đập khổng lồ (dài 172 mét)với cửa nhận nước,đập dâng,đập tràn xả lũ. Hai đường hầm dẫn nước với tổng chiều dài 800 mét đã thông,đang được đổ bê tông vòm. Phần bê tông nhà máy đã gần xong và những thiết bị đầu tiên của hai tổ máy đang được lắp đặt. Đang là mùa khô bên Lào.Một ngày đêm đủ Xuân-Hạ-Thu-Đông. Thời tiết thuận lợi cho phép công trường đẩy nhanh tiến độ thi công.
Toàn cảnh công trường xây dựng NMTĐ Xê-ca-mản 1 nhìn từ bờ phải
Tết Ất Mùi đã cận kề. Để đảm bảo mục tiêu nút cống dẫn dòng vào tháng 5 tới, Ban điều hành dự án quyết định một số đơn vị sẽ tiếp tục làm việc trong mấy ngày Tết.
Sôi động hơn cả vẫn là công trường xây dựng các hạng mục công trình trên đập thủy điện. Không kể ngày đêm,lúc nào ánh lửa hàn cũng lóe sáng trên khu vực đổ bê tông đỉnh đập tràn xả lũ.Bên dưới đập tràn,xe máy của chi nhánh Sông Đà 9.01 tấp nập vào ra đào hố xói tiêu năng. Liếc qua bản sơ kết tình hình thi công tháng 1,thấy ghi: đổ bê tông đầm lăn(RCC) đắp đập đạt 114%. Đổ bê tông(CVV) hở đạt 97% bao gồm các hạng mục: cửa nhận nước,đập tràn,nhà máy-kênh xả,đổ bê tông hầm,khoan phun chống thấm,khoan thoát nước. Ngoài ra,ngày 10/2 phải lắp xong khuỷu ống hút tổ máy 1,bàn giao để đổ bê tông ; ngày 25/2 phải xong tổ hợp phân đoạn 1 khuỷu công tổ máy số 2 v.v.
Đổ bê tông đỉnh đập tràn xả lũ
Ban chỉ huy công trường quyết định khởi động trở lại việc đổ bê tông đầm lăn đoạn đập nối đập tràn với bờ phải sông Xê-ca-mản. Đoạn đập này ngày 3/7 năm ngoái đã đắp đến cao độ 170 mét thì dừng lại,nhường mặt bằng để thi công các hạng mục khác. Vì vậy,việc làm vệ sinh công nghiệp mặt đập cũng như kiểm tra thực trạng khối bê tông đã đổ tiến hành rất gắt gao: phun nước làm sạch bùn đất, dùng cho òng tạo mặt nhám, dùng xe máy lắp chổi sắt làm sạch mặt đập một lần nữa,rồi lại phun nước hút –rửa cho đến khi mặt khối đổ sạch bong không còn một hòn đá rời. Kỹ sư Bùi Văn Hảo,phòng kỹ thuật Chi nhánh Sông Đà 9.01 tâm sự:” mọi người ai cũng mong về Tết. Nhưng khi đã có quyết định ở lại,thì ai cũng dốc sức vào công việc.Bởi vì thời tiết đang thuận cho việc đắp đập bê tông đầm lăn. Mà công việc đã triển khai là phải làm liên tục cho đến khi đạt cao độ đỉnh đập là cao trình 235 mét”.
Chuyển thiết bị tổ máy ra gian máy
Kỹ sư Nguyễn Hoàng Cường,Tổng giám đốc Công ty cổ phần Sông Đà 9 cho biết: Khối đổ này còn khoảng 192 000 mét khối. Với số xe máy hiện có,Sông Đà 9.01 chắc chắn sẽ hoàn thành đúng tiến độ. Việc đắp đập đến cao trình thiết kế sẽ tạo điều kiện để xe máy thiết bị thi công đi từ bờ phải sang đỉnh đập tràn,lắp ráp các thiết bị của đập tràn.
Sông Đà 9 cũng đang đổ những khối đổ cuối cùng đập bê tông đầm lăn ở thủy điện Lai Châu. Công việc cuối năm bộn bề,nhưng Tổng giám đốc Cường vẫn dành thời gian sang Xê-ca-mản 1 động viên anh em,đồng thời quyết định kịp thời một số chính sách động viên người lao động trong dịp Tết. Chiều tối 3/2, Nguyễn Hoàng Cường có mặt rất sớm trên công trường đắp đập, cùngmọi người đón những mẻ bê tông RCC đầu tiên đổ xuống.
Cảnh tượng thật nhộn nhịp. Khi chiếc Vôn-vô chở đầy bê tông lùi tới vị trí,trút bê tông xuống, một máy xúc rú máy,lưỡi ben hạ xuống san gạt,tiếp đó là các loại máy lu lèn hoạt động…Chẳng mấy chốc,trên mặt đập đã hình thành một lớp bê tông đầu tiên.Với diện tích 3000 mét vuông,mỗi lớp bê tông dày 30 xăng-ti-mét…Đoạn đập bê tông đầm lăn này phải đổ 217 lớp tất cả. Cũng không khó để tính ra bao nhiêu ngày đêm công việc này sẽ hoàn thành. Nhưng sẽ không thể đo đếm hết tấm lòng của những người thợ để lại trên công trình này.
Lắp đặt các thiết bị trong gian máy
Đêm rằm tháng Chạp Giáp Ngọ đúng vào ngày 3/2.Những người thợ Sông Đà quyết định kỷ niệm ngày thành lập Đảng bằng những việc làm thiết thực.Trong đó có việc hoàn thành thật tốt những khối đổ bê tông đầm lăn đầu tiên nối đập thủy điện với bờ phải sông Xê-ca-mản.
Đổ bê tông đầm lăn nối đập thủy điện với bờ phải sông Xê-ca-mản
Trời đêm trong veo không một gợn mây.Mặt trăng tròn vành vạnh tỏa sáng xuống công trường. Trăng treo suốt đêm cho đến khi những người thợ ca ba tạm nghỉ,nhường chỗ cho ca sáng vào thay. Cũng chỉ đến lúc này,mới có ai đó thốt lên: đêm qua trăng đẹp quá.Trong tốp thợ vừa tan ca,tôi gặp lại kỹ sư Nguyễn Việt Nhật. Tuy chưa đến ca làm,nhưng chiều qua(3/2) Nhật đã ra công trường,cùng anh em ở phòng kỹ thuật chuẩn bị cho khối đổ đầu tiên. Tranh thủ một phút nghỉ ngơi,tôi hỏi chuyện mới biết Nhật ra trường hơn năm và đây là công trường đầu tiên Nhật làm việc.Bố là sĩ quan quân đội có thâm niên,chàng trai quê Thanh Hóa này nếu muốn có thể có được một chỗ làm việc an nhàn hơn ở quê nhà.Nhưng Nhật đã chọn cho mình một con đường khác,vất vả gian khổ hơn.Nhưng cũng nhiều ý nghĩa hơn.
Đêm Rằm tháng Chạp ở đỉnh đập NMTĐ Xê-ca-mản 1
Ở bờ phải sông Xê-ca-mản,cao độ 235 mét,tôi gặp một tốp 5 người thợ chi nhánh Sông Đà 10.1 đều quê ở xóm 10 thị xã Hoàng Mai tỉnh Nghệ An. Trần Văn Hải,tổ trưởng, cho biết anh em đang đào một đoạn đường hầm dài 40 mét phục vụ cho việc khoan phun chống thấm vai đập. Từ chỗ làm đến nơi Sông Đà 10.1 xa hơn chục ki-lô-mét,đường dốc cheo leo.Mọi người chọn giải pháp dựng một lán nứa ở tạm.Cơm ăn,nước uống hàng ngày có người mang lên. Còn tắm rửa,giặt giũ thì trông vào nước suối.”Vất vả thật đấy nhưng tiết kiệm được thời gian.”Hải bộc bạch như vậy.
Trao đổi với chúng tôi,kỹ sư Trần Văn Phòng,Giám đốc Ban điều hành dự án thủy điện Xê-ca-mản 1 cho biết cùng với thi công thủy điện Xê-ca-mản 1,Tổng công ty Sông Đà còn đang thi công bậc dưới của công trình là Nhà máy thủy điên Xê-ca-mản San-xay với công suất thiết kế 32 mê-ga-oát,điện lượng trung bình hàng năm là 131 triệu ki-lô-oát/giờ. Thời điểm nút cống dẫn dòng,tích nước hồ chứa thủy điện Xê-ca-mản 1 không còn nhiều. Toàn công trường dón xuân trên đỉnh đập./.
