Đánh thuế giao dịch vàng: Cần phân biệt rõ đầu cơ hay tích lũy tiết kiệm

Tại Nghị quyết 278 ngày 13/9 về công tác xây dựng pháp luật tháng 9, Chính phủ đã cho ý kiến đối với dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi). Theo đó, Chính phủ yêu cầu quy định rõ thu nhập từ hoạt động giao dịch mua bán vàng thuộc diện chịu thuế, nhằm nâng cao tính minh bạch của thị trường và hạn chế đầu cơ. Bộ Tài chính được giao phối hợp với Ngân hàng Nhà nước thống nhất nội dung này trong dự thảo.

Chỉ đạo này của lãnh đạo Chính phủ đưa ra trong bối cảnh giá vàng biến động liên tục trong những tuần qua. Vừa qua, giá vàng miếng SJC có thời điểm được các thương hiệu bán vượt mức kỷ lục hơn 135 triệu đồng/lượng, cao hơn thế giới khoảng 20 triệu đồng.

Người giữ vàng lại “đứng ngồi không yên”

Đề xuất này khiến nhiều người dân nắm giữ vàng lo lắng. Chị Vũ Thu Th. (nhân viên kinh doanh, ở Xã Đàn, phường Nam Đồng, TP. Hà Nội chia sẻ, chị khá lo lắng về việc có thể đánh thuế thu nhập cá nhân đối với vàng. Bởi mấy năm gần đây, sau khi chi tiêu cho gia đình, cứ tiết kiệm được 1 khoản tiền chị lại mua vàng để dành.

“Vì khoản tiết kiệm cũng không nhiều nên tôi cứ mua 1-2 chỉ mỗi lần, tích dần cũng được mấy lượng coi như là 1 khoản tiết kiệm, đề phòng khi cần thì dùng đến chứ cũng không phải là đầu tư, mua bán kiếm lời. Tiền mua vàng là từ thu nhập của vợ chồng tôi sau khi trừ thuế thu nhập cá nhân, bây giờ nếu lại tính thuế thì liệu có phải là thuế chồng thuế không?”, chị Thảo băn khoăn.

Cùng chung lo lắng, bà Phạm Ngọc B. (ở Dương Văn Bé, phường Vĩnh Tuy, TP. Hà Nội) cho hay, khi còn đi làm bà cũng tích cóp, mua được 4 lượng vàng, số vàng này dự định sẽ dùng khi nhà có việc hay con cưới vợ…

“Tôi hoàn toàn không kinh doanh, đầu cơ, nhưng nghe tin này tôi rất lo, không lẽ sau này khi cần tiền bán vàng đi cũng phải nộp thuế? Hơn nữa, giá vàng lúc tôi mua khoảng 63 triệu đồng/lượng, nay giá lên 132 triệu đồng/lượng, thuế sẽ được tính như thế nào? Bởi giá vàng trước mua thấp, giờ giá cao, nhưng giá trị đồng tiền cách đây mấy năm cũng khác xa so với bây giờ", bà B. nói.

Tương tự, chị Nguyễn Việt Tr. (ở phường Bạch Mai, TP. Hà Nội) vẫn giữ được hơn 2 lượng vàng “của hồi môn” bố mẹ tặng khi cưới cách đây hơn chục năm.

“Vì là vàng cưới nên tôi vẫn giữ làm kỉ niệm, phải thật sự cần thiết mới bán đi, hoặc không sau này lại tặng lại cho các con tôi. Nhưng nếu quy định mới như thế này thì chẳng may tôi cần bán thì liệu có phải đóng thuế không? Làm thế nào để chứng minh là của hồi môn chứ không phải đầu cơ, tích trữ?”, chị Tr. đặt câu hỏi.

Cần phân biệt giữa đầu cơ và tích lũy

Theo nhiều chuyên gia, việc đánh thuế để hạn chế đầu cơ vàng là cần thiết, nhưng nếu không có tiêu chí phân biệt, nhiều người dân có thói quen tích góp, mua vàng như một hình thức tiết kiệm nhiều năm qua có nguy cơ bị đánh thuế khi bán ra số vàng này.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, vàng từ lâu đã mang một vị trí đặc biệt trong đời sống. Vàng vừa là phương tiện tích lũy truyền thống gắn với tâm lý “của để dành”, vừa trở thành kênh đầu tư khi giá biến động. Trong vài năm gần đây, khi giá vàng tăng mạnh, chức năng “sinh lời” của vàng càng được chú ý, kéo theo nhiều giao dịch mang màu sắc đầu cơ. Chính trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu áp thuế thu nhập cá nhân với giao dịch vàng là bước đi cần thiết để tăng cường sự minh bạch và định hướng thị trường theo hướng ổn định hơn.

Tuy nhiên, theo ông Huy, cách thức triển khai việc áp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) với giao dịch vàng cần sự cân nhắc tinh tế. Chỉ nên tính thuế trên phần lợi nhuận phát sinh từ chênh lệch giá mua - bán, thay vì áp trên toàn bộ giá trị giao dịch.

Đánh thuế thu nhập từ mua - bán vàng để hạn chế đầu cơ

VOV.VN - Chính phủ yêu cầu Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi phải quy định rõ thu nhập từ mua bán vàng thuộc đối tượng chịu thuế để nâng tính minh bạch, hạn chế đầu cơ.

“Nên có ngưỡng miễn thuế phù hợp, để người dân chỉ bán vài lượng nhằm lo những việc lớn trong gia đình không phải chịu gánh nặng ngoài mong muốn. Như vậy, chính sách vừa bảo đảm tính công bằng, vừa giúp tập trung điều tiết vào những giao dịch có tính chất đầu cơ hoặc kinh doanh”, ông Huy nêu ý kiến.

Theo ông Huy, cơ quan chức năng cần lưu ý về thời gian nắm giữ. Việc miễn hoặc giảm thuế cho các giao dịch vàng được giữ dài hạn sẽ khuyến khích xu hướng tích trữ ổn định, giảm áp lực mua bán ngắn hạn. Các hoạt động giao dịch lặp lại, khối lượng lớn có thể được xếp vào diện kinh doanh và chịu mức thuế cao hơn, phù hợp với bản chất hoạt động.

Chỉ nên tính thuế trên phần lợi nhuận

Còn theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính, nhiều nước trên thế giới đã thực hiện đánh thuế giao dịch vàng. Bởi về nguyên tắc, tất cả hoạt động kinh tế tạo ra thu nhập và lợi nhuận cần phải được đánh thuế. Tuy nhiên, nên đánh thuế trên lợi nhuận thay vì đánh thuế trên giá trị giao dịch.

TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, đánh thuế trên giá trị giao dịch là chưa phù hợp, bởi số tiền người dân dùng để mua vàng thực chất có thể đã là thu nhập sau thuế từ lương hoặc kinh doanh. Nếu đánh thuế trên giá trị giao dịch sẽ dễ dẫn đến tình trạng "thuế chồng thuế".

“Tôi ủng hộ việc đánh thuế trên chênh lệch giá mua - giá bán, tức lợi nhuận phát sinh từ giao dịch vàng. Mức thuế khoảng 20% trên lợi nhuận sẽ chính xác và hợp lý hơn”, ông Hiếu kiến nghị.

Có điều, việc đánh thuế trên chênh lệch mua/bán (lợi nhuận) sẽ không dễ triển khai, do khó xác định giá đầu vào, nhất là với các trường hợp mua vàng từ hàng chục năm trước. Do đó, ông Hiếu cho rằng, Bộ Tài chính có thể áp dụng cơ chế xác định giá bình quân tại một thời điểm nhất định, hoặc trong khung 3 năm, 5 năm, 10 năm… Người bán cần khai báo thời điểm mua, còn giá bình quân do cơ quan quản lý công bố sẽ là căn cứ để tính chênh lệch giữa giá mua và giá bán.

Bên cạnh đó, mọi giao dịch đều thực hiện tại các tiệm vàng, doanh nghiệp được cấp phép nên nếu có đầy đủ dữ liệu đầu vào - đầu ra, việc tính toán lợi nhuận sẽ minh bạch.

"Việc đánh thuế với vàng không những tăng được nguồn thu cho ngân sách mà có khả năng làm giảm lợi nhuận trong kinh doanh vàng tại thời điểm giá vàng tăng cao, một phương pháp chống đầu cơ vàng hữu hiệu; đi cùng với kết hợp các biện pháp giám sát chặt chẽ", vị chuyên gia nói thêm.