Pelé và Maradona: Khi World Cup tạo ra những vị thánh của văn hóa đại chúng

Có những cầu thủ ghi bàn để đi vào lịch sử bóng đá. Có những cầu thủ vô địch để trở thành huyền thoại. Nhưng chỉ rất ít người vượt qua ranh giới của thể thao để trở thành biểu tượng văn hóa, xuất hiện trong ký ức tập thể của hàng triệu con người, kể cả những người chưa từng xem một trận bóng đá trọn vẹn.

Pelé và Maradona là hai cái tên như thế.

Nhiều thập kỷ đã trôi qua kể từ những kỳ World Cup mà họ tỏa sáng, nhưng hình ảnh của họ vẫn hiện diện trong phim ảnh, âm nhạc, văn học, tranh vẽ, quảng cáo và cả những câu chuyện kể bên bàn cà phê. Họ không chỉ là những cầu thủ xuất sắc nhất thế kỷ XX. Họ là những biểu tượng văn hóa đại chúng được sinh ra từ World Cup.

Khi cả một dân tộc đặt niềm tin vào đôi chân của Pelé

Năm 1958, một cậu bé 17 tuổi bước ra sân cỏ ở Thụy Điển và làm thay đổi lịch sử bóng đá.

Thế giới biết đến Pelé như một thiên tài. Nhưng với người Brazil, ông còn mang ý nghĩa lớn hơn nhiều. Sau những năm tháng đất nước loay hoay đi tìm vị thế trên bản đồ thế giới, chức vô địch World Cup đầu tiên giống như lời khẳng định rằng Brazil có thể tự hào về chính mình. Pelé trở thành gương mặt đại diện cho giấc mơ ấy.

Thời điểm truyền hình còn chưa phổ biến như ngày nay, hình ảnh Pelé đã xuất hiện trên áp phích, báo chí, bìa tạp chí và những chiến dịch quảng cáo khắp thế giới. Một cầu thủ bóng đá lần đầu tiên được đối xử như một ngôi sao điện ảnh.

Đối với hàng triệu người Brazil, Pelé không đơn thuần là một vận động viên. Ông là hiện thân của niềm vui, sự lạc quan và tinh thần dân tộc. Nhiều người không nhớ tỷ số những trận đấu năm 1958 hay 1970. Nhưng họ nhớ nụ cười của Pelé.

Có lẽ đó là dấu hiệu rõ nhất của một biểu tượng văn hóa.

Maradona và hình ảnh người hùng nổi loạn của Argentina

Nếu Pelé giống như ánh mặt trời thì Maradona lại giống một ngọn lửa. Ông không hoàn hảo, thậm chí còn đầy mâu thuẫn. Nhưng chính điều đó khiến hàng triệu người yêu mến ông.

World Cup 1986 không chỉ là giải đấu của những bàn thắng đẹp. Đó là câu chuyện về một người đàn ông nhỏ bé mang trên vai niềm tự hào của cả dân tộc Argentina.

Bàn thắng "Bàn tay của Chúa" gây tranh cãi, rồi pha solo kinh điển vượt qua hàng loạt cầu thủ Anh chỉ vài phút sau đó đã trở thành những hình ảnh nổi tiếng nhất lịch sử thể thao thế giới.

Nhưng điều khiến Maradona trở thành biểu tượng văn hóa không nằm ở kỹ thuật chơi bóng mà ông đại diện cho cảm xúc. Maradona giận dữ, nổi loạn, bốc đồng và đầy đam mê. Ông giống một nhân vật bước ra từ tiểu thuyết Mỹ Latin hơn là một vận động viên chuyên nghiệp.

Ở Argentina, hình ảnh Maradona xuất hiện trên tường phố, trong thơ ca, âm nhạc và những bức tranh đường phố. Sau khi ông qua đời, hàng nghìn người đổ ra đường khóc thương như tiễn biệt một người thân trong gia đình. Không nhiều cầu thủ có thể tạo ra điều đó.

Trước khi có mạng xã hội, họ đã là những siêu sao toàn cầu

Ngày nay, người ta thường nói về sức ảnh hưởng của các ngôi sao bóng đá trên Instagram hay TikTok. Nhưng Pelé và Maradona từng nổi tiếng toàn cầu trong một thời đại không có mạng xã hội, không có YouTube, thậm chí nhiều nơi còn chưa phổ cập truyền hình màu.

Danh tiếng của họ lan truyền bằng những tấm ảnh, những cuộn băng ghi hình và vô số câu chuyện truyền miệng. Một đứa trẻ ở châu Phi, một cậu bé ở Đông Âu hay một người hâm mộ tại Nam Mỹ đều có thể biết đến Pelé và Maradona. Họ là những hiện tượng văn hóa mang tính toàn cầu trước cả khi khái niệm "toàn cầu hóa" trở nên phổ biến.

Ngày nay, các cầu thủ thường xây dựng thương hiệu cá nhân bằng chiến lược truyền thông bài bản. Nhưng với Pelé và Maradona, sức ảnh hưởng đến từ điều đơn giản hơn rất nhiều: khả năng khiến người khác mơ mộng.

Những ký ức còn sống mãi sau World Cup

World Cup đã chứng kiến nhiều ngôi sao xuất hiện rồi biến mất nhưng Pelé và Maradona vẫn ở lại. Không phải vì số bàn thắng hay những chiếc cúp vàng mà họ ở lại vì đã trở thành một phần của ký ức tập thể.

Những người từng sống trong thời đại của Pelé vẫn kể về ông như kể về một phép màu. Những người yêu Maradona vẫn nói về ông bằng thứ cảm xúc gần như tín ngưỡng.

Trong lịch sử World Cup, có rất nhiều nhà vô địch nhưng chỉ một vài người trở thành biểu tượng văn hóa. Pelé và Maradona thuộc về nhóm hiếm hoi ấy.

Họ khiến bóng đá vượt ra khỏi sân vận động để bước vào đời sống thường nhật. Họ biến những trận đấu thành những câu chuyện được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Và có lẽ, đó mới là chiến thắng lớn nhất mà một cầu thủ có thể đạt được. Không chỉ được nhớ đến như những huyền thoại của World Cup mà được nhớ đến như những biểu tượng của cả một thời đại.

Ronaldo "đầu chuối", Beckham mohican và những kiểu tóc từng gây sốt World Cup

VOV.VN - World Cup không chỉ ghi dấu bằng những bàn thắng kinh điển hay những khoảnh khắc nâng cúp lịch sử. Qua nhiều thế hệ, sân khấu bóng đá lớn nhất hành tinh còn sản sinh những biểu tượng văn hóa đại chúng đặc biệt, trong đó có các kiểu tóc từng khiến hàng triệu người hâm mộ trên khắp thế giới nhớ mãi.