Bảo tồn rạn san hô gắn với du lịch cộng đồng tại Hòn Yến, Phú Yên cũ

Quần thể Hòn Yến tại xã Ô Loan (tỉnh Phú Yên cũ, nay thuộc tỉnh Đắk Lắk) nổi tiếng với hệ sinh thái vô cùng phong phú cả dưới nước lẫn trên cạn, tính đa dạng sinh học cao. Nổi bật là hệ sinh thái rạn san hô rất đa dạng, phong phú về chủng loại, nhiều màu sắc, gắn với đặc điểm địa chất, địa mạo, phân bố trên diện tích khoảng 12,71 ha, với 17 loài san hô cứng.

Bên cạnh đó, Hòn Yến có vách đá bazan cột cao tới 70m với hàng nghìn cột đá hình lục lăng, tương tự như Gành Đá Đĩa, cho thấy sự kỳ vĩ của tạo hóa; có Lăng Ông Nam Hải với kiến trúc cổ kính, nơi tổ chức Lễ hội cầu ngư hàng năm, góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm du lịch văn hóa. Tuy nhiên, hoạt động khai thác du lịch trước đây chủ yếu mang tính tự phát và nhỏ lẻ, tiềm ẩn nhiều nguy cơ đe dọa môi trường sinh thái như tình trạng du khách giẫm đạp lên rạn san hô hay xả rác thải bừa bãi.

Hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh, UBND tỉnh Đắk Lắk đã chính thức phê duyệt, giao Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk triển khai dự án "Thúc đẩy quản lý bảo tồn rạn san hô gắn với phát triển du lịch cộng đồng và phát huy giá trị văn hóa làng biển". Với nguồn lực từ Chương trình tài trợ các dự án nhỏ của Quỹ Môi trường toàn cầu (UNDP/GEF SGP), dự án mở ra cơ hội lớn để địa phương tái thiết lập quy hoạch phát triển, xây dựng mô hình du lịch sinh thái một cách bài bản. 

Thông qua bảo vệ rạn san hô gắn với phát triển du lịch cộng đồng, dự án đặt mục tiêu xây dựng quần thể Hòn Yến trở thành điểm đến lý tưởng, thúc đẩy phát triển mạnh mẽ du lịch và dịch vụ tạo nhiều việc làm, tăng thu nhập cho người dân địa phương, góp phần trực tiếp vào các mục tiêu tăng trưởng và phát triển của xã Ô Loan. Rạn san hô Hòn Yến được bảo tồn và phát triển tốt với nhiều loại thực vật, rong, tảo biển, hải sâm, sao biển, cá, tôm, mực, ốc, sò… tạo nên một bức tranh thiên nhiên nhiều màu sắc, phong phú và đa dạng hơn cho du khách tham quan, thưởng ngoạn.

Phát triển mô hình du lịch sinh thái gắn với sinh kế cộng đồng

Với phương châm tổ chức các hoạt động dự án chủ yếu dựa vào nội lực cộng đồng, kết hợp với sự chủ trì điều phối của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk, UBND xã Ô Loan cùng sự tham gia tích cực người dân địa phương, các hoạt động của dự án không chỉ quan tâm đến khía cạnh kinh tế hoặc thu nhập của thành viên tham gia, mà còn quan tâm đến mục tiêu phát triển cộng đồng bền vững, tự lực, tự quản.

Một trong những hướng đi giàu tiềm năng là phát huy vai trò của cộng đồng, nhất là các tầng lớp phụ nữ trong phát triển du lịch và bảo vệ môi trường. Theo bà Nguyễn Thị Hồng Thái - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk, điều cần làm là chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động thông qua các mô hình cụ thể như “Tổ phụ nữ, tổ cộng đồng bảo vệ rạn san hô”, “Tuyến đường ven biển không rác thải nhựa”, đồng thời nâng cao năng lực cho người dân trong làm du lịch và quản lý sinh kế.

Vừa qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị tổ chức nhiều lớp tập huấn tại xã Ô Loan nhằm trang bị kỹ năng, nâng cao năng lực và mở rộng sinh kế cho cán bộ, thành viên hợp tác xã và người dân địa phương. Trong đó, tập huấn kỹ năng nghề du lịch (hướng dẫn viên, nấu ăn, sản xuất đồ lưu niệm), giúp chuyên nghiệp hóa các dịch vụ du lịch tại địa phương thông qua việc đào tạo kỹ năng hướng dẫn khách tham quan trải nghiệm, kỹ thuật chế biến món ăn và sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ bằng các vật dụng sẵn có ở làng chài. Mục tiêu cốt lõi là phát huy nội lực của cộng đồng, biến mỗi người dân thành những "đại sứ du lịch" quảng bá tiềm năng, vẻ đẹp của địa phương

Ngoài ra, các lớp tập huấn hướng đến việc thay đổi tư duy cho người dân và hợp tác xã từ "sản xuất đơn thuần" sang "kinh doanh gắn với thị trường". Người dân được trang bị kỹ năng tiếp thị (marketing), biết cách xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm đặc hữu của địa phương (như nước mắm, hải sản khô, đồ thủ công...), từ đó giúp mở rộng sinh kế bền vững và gia tăng thu nhập. 

Sự chuyển dịch từ khai thác thô sơ sang làm kinh tế dịch vụ bài bản đang mở ra hướng đi mới, giúp những người ngư dân thuần túy tại xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk trở thành những người làm du lịch sinh thái chuyên nghiệp, vừa làm chủ nguồn thu nhập mới vừa đóng vai trò trực tiếp trong việc bảo vệ rạn san hô quê hương.

Nâng tầm Hòn Yến Đắk Lắk thành sản phẩm du lịch độc đáo

VOV.VN - Trong hành trình khám phá vùng biển Đông Đắk Lắk, Hòn Yến là một điểm đến hấp dẫn bởi những nét độc đáo riêng có. Núi nằm trên biển và có thể đi bộ tới chân núi trong mùa nước cạn. Không chỉ đẹp về phong cảnh, Hòn Yến còn thu hút bởi cách làm du lịch gần gũi của người dân nơi đây.