Người dân bất an vì hàng trăm con khỉ phá phách

Khỉ cũng “rung cây dọa…người”

Chúng tôi lên tàu ra đảo, cuộc sống ở đảo cũng chẳng khác gì ở đất liền với hàng quán, cửa hiệu, chợ búa, quán cà phê… đủ cả. Hỏi thăm, được người dân chỉ tới nhà ông Mai Hai (57 tuổi) trưởng thôn Bãi Làng. Ông trưởng thôn hào hứng dẫn chúng tôi đi đến mấy nhà thuộc diện “hoang tàn” nhất vì bị bầy khỉ phá phách.

Vừa đi ông vừa nói: “Cả tuần qua người dân xã đảo rất bất an khi đàn khỉ gần trăm con vào nhà dân tại các khu làng dọc triền núi sát biển thuộc thôn Bãi Hương, Bãi Làng… vào lúc sáng sớm hay giữa trưa. Chúng lục lọi các vật dụng, phá phách đồ đạc. Nhiều khi nấu cơm, canh chưa kịp ăn đã bị đàn khỉ lấy đi mất!”.

Ông Hai dẫn chúng tôi vào nhà chị Nguyễn Thị Ngọc Liễu (41 tuổi, thôn Bãi Làng). Chị Liễu dang sửa sang lại mái nhà vì mấy hôm trước vừa bị bầy khỉ trèo lên phá phách.

Bầy khỉ xuống ăn chuối sau lưng các hộ gia đình.

Chị Liễu vừa cười vừa nói: “Khỉ nhiều vô kể, từng đàn lớn bé, ngày ngày chạy nhảy, hót hét trên núi. Chúng kéo nhau về vườn nhà tui phá phách, bứt hoa quả ăn, thậm chí chạy quanh vườn đuổi gà. Mấy năm trước, vẫn còn cả chục đàn, thường xuyên về triền núi sát nhà tui. Tui còn nhớ mặt mũi từng tên khỉ độc, từng đàn có bao nhiêu con, nhớ đặc điểm của từng con nữa!”.

Hóa ra, mấy năm trước, một chú khỉ con bị lạc mẹ, mò về nhà chị, thế là chị… giữ nó ở nhà cho vui. Hàng ngày, vợ chồng chị có con khỉ làm bạn, vui đáo để. Ở với chị hóa ra nó lại an toàn tính mạng. Nhưng rồi chị đã thả nó về với núi rừng.

Theo ông Hai, hiện tại, trên núi này có khoảng 10 đàn khỉ lông xám, có đàn 8 con, đàn 10 con hoặc nhiều hơn. Ông Hai cũng cho biết, xưa kia trên những quả núi này, có hàng trăm đàn, đàn nhiều có tới 60 khỉ. Loài khỉ lông xám ở đây khá nhỏ, mỗi con chỉ độ 10 đến 12kg. Riêng khỉ độc thì lớn hơn, khoảng 20kg. Mỗi đàn một lãnh địa riêng. Giờ chúng bị dồn vào một quả núi, địa bàn ít, đi kiếm ăn thường xuyên gặp nhau, tranh giành lãnh địa, đánh nhau chí chóe. Nhiều lần thấy chúng đánh nhau,  quăng nhau từ đỉnh núi văng xuống chân núi mà không hề hấn gì.

Chị Liễu cho biết bầy khỉ này rất phá, có lần chúng mò vào nhà chị, trèo lên cả bàn thờ vừa cúng hương mồng một, lấy hết trái cây, đạp đổ cả lọ hoa. Còn chuyện vừa nấu cơm canh xong chưa kịp ăn, quanh đi quanh lại bầy khỉ đã… ăn giúp gần hết. Vừa tức lại vừa buồn cười vì không biết cách gì có thể chống lại chúng.

Rời nhà chị Liễu, chúng tôi đến nhà ông Lê Hường (58 tuổi) cách nhà chị Liễu một đoạn không xa. Nhà ông Hường nằm dựa lưng vào vách núi, là nơi lý tưởng để lũ khỉ xuống lấy trộm đồ ăn và dễ tẩu thoát lên núi.

Chúng tôi vào nhà, trong lúc ông đang ở sau lưng nhà để theo dõi đàn khỉ. Ông gọi chúng tôi lên để cùng mục kích bày khỉ từ trên núi xuống. Căn nhà của ông gác lưng vào núi, rừng cây trên núi rậm mát, che trên mái nhà. Ông Hường bảo: “Mỗi lần đàn khỉ về là chúng trèo lên mái tôn nhà nhảy rầm trời. Chạy ra đuổi thì chúng nhảy lên mái nhà khác như đi hành quân. Mọi người cùng chạy ra đuổi thì chúng nhảy lên núi, đứng cách người có… 5m mà rung cây dọa. Người ta nói rung cây dọa khỉ, chừ thì ở đây khỉ rung cây dọa lại người!”.

Chị Liễu phải nhờ người sửa sang lại nhà cửa để tránh bầy khỉ xuống phá phách.

Hơn ba tiếng đồng hồ ngồi kiên nhân chờ đợi bầy khỉ xuống, ông Hường cho biết: “Đàn khỉ này rất khôn ngoan, chỉ thường xuất hiện vào sáng sớm hay giữa trưa lúc người dân vắng nhà hoặc còn đang ngủ. Chúng đột nhập vào trong các khu vườn nhà trồng cây trái. Thậm chí, khỉ còn tràn vào nhà lục lọi các vật dụng. Nhiều khi nấu cơm, canh chưa kịp ăn mới bầy trên bàn nghe tiếng khỉ phá trên mái nhà, chạy ra đuổi thì đã bị mấy con khỉ khác chui vào nhà lấy đồ ăn đi mất. Được cái là chúng chỉ lấy đồ ăn chứ không ấy vật dụng mang theo. Đàn khỉ này xuất hiện tại hầu hết các khu dân cư dọc theo triền núi sát biển tại các thôn Bãi Hương, bãi làng hơn hai năm qua”.

Ngay cả trạm kiểm lâm cũng không ngoại lệ. Bọn khỉ thỉnh thoảng lại từ rừng mò xuống hòn đá mồ côi to nằm ngay trên Trạm, nhảy nhót tưng bừng trên mái nhà, đập cửa sổ, chẳng ai nghỉ ngơi được với chúng.

Trưởng trạm kiểm lâm Cù Lao Chàm, ông Nguyễn Văn Nam đang cùng một kiểm lâm viên tất tả ngược xuôi ở mé rừng để cùng người dân chống lại bầy khỉ khi gặp chúng tôi đã kéo lại nói chuyện.

Ông Nam cho biết: “Có nhiều lúc tôi ở một mình trên tầng 2 trong trạm. Chúng tưởng không có ai nên mò vào bốc cơm nguội. Tôi đuổi, chúng chạy ra nhảy lên hòn đá mồ côi, dọa lại tôi, nhảy tưng tưng kêu khọt khẹt. Đằng sau trạm có rẫy bà Níu, chúng xuống đào cả củ sắn lên ăn, trồng chi cũng bị chúng phá. Còn ở nhà, thỉnh thoảng lại bị chúng mò vào nhà lục lọi đồ đạc. Mấy nhà ở gần đây có mấy cây xơri nhiều trái nên chúng rủ từng bầy có khi lên đến 20 con, có con to đến vài chục ký, xuống ăn thường xuyên”.

 Tôi cùng anh cán bộ kiểm lâm leo lên núi Hòn Chồng, để mục kích đàn khỉ. Giữa núi rừng trên đảo thi thoảng lại nghe tiếng đàn khỉ núp trong đám dây leo bụi rậm kêu khọt khẹt. Nhưng rồi đành bỏ cuộc vì lũ khỉ quá khôn ranh. Đành quay lại nhà ông Lê Hường, không quên mua theo mấy nải chuối chín thơm nức mũi để dụ chúng, hòng chụp cho kỳ được mấy tấm ảnh cho bạn đọc mục kích…

Khỉ cũng có tình…

Trước khi ra đảo Cù Lao Chàm, chúng tôi đã hỏi chuyện ông Lê Văn Giảng, Chủ tịch UBND TP. Hội An. Ông Giảng cho biết: “Cù Lao Chàm là khu dự trữ sinh quyển thế giới và là khu bảo tồn thiên nhiên đang được bảo vệ nghiêm ngặt. Thành phố Hội An đã nhận được kiến nghị của địa phương và đang tổ chức các đoàn nghiên cứu tìm biện pháp đưa đàn khỉ hàng trăm con trở lại rừng sinh sống và có kế hoạch bảo tồn, bảo vệ động thực vật trên đảo Cù Lao Chàm. Trước sự quậy phá của đàn khỉ, một số người dân đã tổ chức truy bắt. Tuy nhiên, nhờ chính quyền địa phương can thiệp kịp thời và tổ chức tuyên truyền nên đàn khỉ được bảo vệ an toàn. Nhiều người dân đề nghị ngành chức năng sớm tìm cách đưa đàn khỉ về rừng để chúng không đến quẫy nhiễu dân làng”.

Còn ở ngoài đảo, người dân đang tìm mọi cách để chống lại bầy khỉ. Nhà chị Liễu thì giăng lưới, nhà ông Hường thì treo ống lon trên cây, mấy gia đình khác như nhà ông Bằng, ông Muôn, bà Thạnh… thì dựng hàng rào. Nhưng tất cả đều vô dụng trước lũ khỉ tinh quái này. Chúng tôi sau khi đi hòn Chồng về xúm nhau treo chuối lủng lẳng trên mấy cành khế, xơri làm mồi nhử chúng về.

Suốt cả buổi trưa, may mắn cho tôi hơn mấy anh bạn đồng nghiệp đi trước đó, vì khi đám lá cây rừng xào xạc và gió đẩy tiếng khọt khẹt dần về hòn đá mồ côi ngay sau nhà ông Hường, sau khi đàn gà táo tác bỏ chạy, con khỉ đầu tiên thấp thoáng trên ngọn khế cao tít nhà ông Hường, tiếp theo đó là từng con lớn bé lần theo những thân cây, mô đá đi xuống. Chiếc máy ảnh trên tay tôi chụp lia lịa, chỉ sợ chúng nghe tiếng mà bỏ đi mất thì… toi công.

Khi biết chúng tôi dụ được đàn khỉ xuống, mấy nhà bên cạnh cũng chạy qua nhìn ngó. Trong đó có gia đình chị Liễu. Chị Liễu đã sống ở đây đã mấy chục năm, nên chị nắm rất rõ tập tính của bọn khỉ trên mấy quả núi sau nhà mình. Hồi chị bắt được con khỉ nhỏ, chị thương nó lắm, nhưng rồi chị cũng phải thả con khỉ nhỏ đấy về với thiên nhiên, vì mỗi lần thấy nó ngơ ngẩn như nhớ rừng núi, nhớ bầy đàn khóc lên từng tiếng tha thiết, vợ chồng chị không chịu nổi nên quyết định đưa nó lên ngọn núi sau nhà rồi. Mà con khỉ này cũng khôn đáo để. Nó cứ đứng trên mỏm đá cao nhìn xuống vợ chồng chị, lấy tay cào cào vào thân đá như chào tạm biệt, rồi kêu lên từng tiếng, cho đến khi vợ chồng chị mất hút sau mấy rặng cây nó mới nhảy lên núi.

Chị Liễu kể, sau này bầy khỉ xuống lấy trộm đồ ăn, nhưng có một con khỉ chỉ đứng bên ngoài nhìn mà không dám vào lấy đồ. Chị nhận ra đấy là con khỉ ngày trước vợ chồng chị nuôi, chị vẫy nó lại gần, “bắt tay” nó đàng hoàng rồi bảo có đói thì cứ lấy mà ăn, nhưng không được phá phách, phá là không cho ăn nữa. Con khỉ này kêu lên mấy tiếng rồi một lúc sau lũ khỉ kéo nhau đi hết. Không phá đồ đạc trong nhà nữa.

Ông Lê Bằng (71 tuổi) ngậm ngùi: “Cũng vì bầy khỉ trên núi hết thức ăn, đói quá nên chúng phải về làng đấy thôi. Tôi ở đây cả đời người, có khi mô thấy khỉ phá phách thế. Ngày trước chúng vẫn xuống đây thường đấy, mỗi lần chúng xuống tôi lại cho chúng ăn, cho uống nước, thân thiết lắm. Nói nghịch như khỉ nhưng cũng khôn như khỉ vậy. Mình đừng làm chi nó thì hà cớ gì nó phá mình phải không các chú!”

Trưởng trạm kiểm lâm Cù Lao Chàm Nguyễn Văn Nam ôn tồn lý giải: “Do Cù Lao Chàm nằm tách biệt với đất liền, giao thông không thuận lợi nên chuyện lâm tách phá rừng không lớn. Bên cạnh đó phong trào quản lý bảo vệ rừng được người dân và các đơn vị tuân thủ tốt, nên đàn khỉ ngày càng phát triển. Các nương rẫy vốn đã ít, nay lại bị bỏ hoang, người dân chuyển sang làm dịch vụ du lịch, nên thức ăn cho đàn khỉ cũng ít dần đi. Hiện nay, các loài cây quả dại như sim, mua đang ra hoa, chưa kết trái, nên khỉ càng thiếu thức ăn. Vì vậy, đàn khỉ có xu hướng tìm về khu dân cư để tìm nguồn thức ăn, nước uống, lại bị con người đuổi bắt nên sinh phá phách”.

Cũng theo ông Nam cho biết, thì việc tuyên truyền, vận động người dân không bắt, giết khỉ và họ tuân thủ rất tốt. Gần đây, khi đàn khỉ xuất hiện nhiều, từng có những thương lái đến nhà dân đề nghị họ bắt khỉ bán với giá đến vài triệu đồng, nhưng người dân đều từ chối. Còn để đối phó với đàn khỉ, thì người dân chỉ có cách đẩy đuổi chúng vào rừng, chứ chưa tìm được phương án nào lâu dài. Mỗi khi khỉ phá, người dân tuy bực bội, tức giận, nhưng không hề có ý định giết chết bọn khỉ. Có người còn nghĩ ra một cách để “trả đũa” theo kiểu... khỉ là sẽ rình bắt cho được một vài con khỉ, lấy sơn đỏ, quệt vẽ mặt mày nó cho thật gớm ghiếc vào, rồi thả nó vào rừng, bọn khỉ thấy gớm ghiếc quá họa chăng sẽ bỏ chạy vào rừng để mọi người yên thân.

Nhưng nên chăng, cần lập một khu vực rừng trên đảo để vừa bảo tồn đàn khỉ, vừa làm du lịch, tránh nạn “khỉ phá”, có lẽ sẽ lợi đôi ba đường!./.