Đu trend tạo ảnh trên mạng xã hội: Một cú nhấp chuột, mất cả tài khoản

Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh mạng cảnh báo, trào lưu này tiềm ẩn rủi ro rất lớn về lộ lọt dữ liệu sinh trắc học hoặc dính mã độc từ việc sử dụng công cụ AI để tạo ảnh, video. Vậy, người dùng cần nhận diện những nguy cơ này như thế nào? Cần làm gì khi phương tiện, thiết bị dính mã độc và giải pháp bảo mật cần thực hiện là gì?

Phóng viên VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc đối thoại với Ông Vũ Hoàng Liên, Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam về vấn đề này. 

PV: Thưa ông, hiện nay trào lưu tạo ảnh hoặc video theo xu hướng “Bước ra từ trang cá nhân” đang thu hút sự chú ý của người dùng. Tuy vậy, điều này cũng đi kèm nguy cơ bị nhiễm mã độc từ những phần mềm, đường link lạ. Theo ông, những hình thức phát tán mã độc phổ biến nhất mà người dùng mạng xã hội thường gặp phải là gì?

Ông Vũ Hoàng Liên: Để xác định thiết bị có bị nhiễm mã độc hay không, người dùng cần dựa vào các công cụ công nghệ và hướng dẫn từ các chuyên gia an ninh mạng. Trong nhiều trường hợp, chỉ những phần mềm hoặc giải pháp bảo mật chuyên dụng mới có thể phát hiện chính xác sự tồn tại của mã độc trên thiết bị.

Ngoài ra, người dùng cũng có thể nhận biết nguy cơ nhiễm mã độc thông qua một số dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, khi các biểu hiện này xuất hiện thì mã độc thường đã gây ra những tác động nhất định. Chẳng hạn, thiết bị hoạt động bất thường, phát sinh các sự cố ngoài ý muốn hoặc xuất hiện những hành vi mà người dùng không thể kiểm soát. Đây đều có thể là những dấu hiệu cảnh báo thiết bị đã bị xâm nhập và cần được kiểm tra kịp thời".

PV: Thực tế thì nhiều người dùng bị sau khi bị mất quyền kiểm soát tài khoản Facebook hoặc Zalo, hoặc các nền tảng khác sau khi họ bấm vào các đường link lạ. Ông có thể cảnh báo hoặc phân tích những thủ đoạn phổ biến mà các đối tượng xấu đang sử dụng để đánh cắp các thông tin đăng nhập không?

Ông Vũ Hoàng Liên: Cách kẻ xấu cố tình lan truyền mã độc thường là tạo sự chú ý để mọi người tương tác. Đây là phương thức có thể gây ảnh hưởng đến số đông. Trong trường hợp chủ đích tấn công vào những đối tượng hoặc hệ thống cụ thể, chúng sẽ sử dụng các phương pháp, công nghệ mà nhiều khi người dùng không chủ động thực hiện hành vi bất thường nhưng vẫn có thể bị tấn công và cài mã độc.

Tuy nhiên, cách phổ biến hơn khiến người dùng vô tình lan truyền mã độc là thông qua những nội dung hấp dẫn, gây chú ý và lôi kéo tương tác. Khi tham gia tương tác, nhiều người không thể biết được hành động nào trên môi trường mạng có thể bị kẻ xấu lợi dụng để cấy mã độc vào thiết bị của mình. Tốt nhất là không nên tương tác với những nội dung không đáng tin cậy, không liên quan và hạn chế sự hiếu kỳ.

PV: Theo ông, khi phát hiện các tài khoản có các biểu hiện bất thường như là tự gửi tin nhắn hoặc là đăng bài ngoài ý muốn, hoặc xuất hiện các phiên bản đăng nhập lạ thì người dùng cần thực hiện những biện pháp hoặc những bước như thế nào để hạn chế thiệt hại và lấy lại quyền kiểm soát tài khoản?

Ông Vũ Hoàng Liên: Một khi đã bị tác động của mã độc thì việc lấy lại, kiểm soát thường vẫn phải là những nhà chuyên môn họ mới có thể giúp mình được, còn những người sử dụng thông thường thì khó lắm. Hoặc là mình có cài sẵn những phương tiện công nghệ bảo vệ, khi cần thì có thể lấy lại được dữ liệu, lấy lại được thông tin, hoặc lấy lại được account thì cũng phải là những người đã được hỗ trợ, đã biết cách và đã được hướng dẫn và có những cái giải pháp công nghệ rồi thì mới có thể khôi phục được. Còn nếu không thì đều phải trông mong ở các nhà chuyên môn, những người làm về công nghệ và những giải pháp mà chúng ta đã có thể đi trước.

Với những tình huống như vậy, bao giờ chúng ta cũng phải chú ý rằng, chúng ta tương tác với những đối tượng thực sự chúng ta biết. Đặc biệt là các nền tảng, những giải pháp công nghệ đã chứng minh có những biện pháp bảo vệ và có độ tin cậy nhất định và đặc biệt là những đối tượng tương tác ở trên mạng là những đối tượng có định danh rõ ràng và gắn liền với định danh có sự quản lý.

Nếu như có chuyện xấu xảy ra thì căn cứ việc tôi biết chính danh ấy thì các cơ quan có chức năng hoàn toàn có thể giúp đỡ chúng ta để khắc phục sự cố, để xử lý những kẻ xấu và thậm chí có thể đòi lại những thiệt hại nhất định.

PV: Đối với người dân và doanh nghiệp, theo ông đâu là những biện pháp bảo mật cơ bản nhưng hiệu quả để phòng tránh nguy cơ nhiễm mã độc, lộ dữ liệu cá nhân và bị chiếm quyền điều khiển tài khoản mạng xã hội?

Ông Vũ Hoàng Liên: Thực tế, mạng xã hội và các nền tảng công cộng nói chung, bao gồm các sàn thương mại điện tử, sàn giao dịch hay nền tảng cung cấp nội dung số, đều là những môi trường tương tác cần có sự phối hợp giữa nhà cung cấp dịch vụ và các cơ quan chức năng.

Môi trường pháp lý sẽ ngày càng được hoàn thiện, đồng thời có những quy định ràng buộc trách nhiệm của các nhà cung cấp dịch vụ đối với người dùng. Tuy nhiên, điều quan trọng vẫn là sự phối hợp giữa cơ quan chức năng và các nhà cung cấp dịch vụ nhằm bảo đảm việc tuân thủ các yêu cầu cần thiết, qua đó hạn chế tối đa việc các đối tượng xấu lợi dụng nền tảng. Đặc biệt, việc cấp tài khoản nếu không bảo đảm tính chính danh rất dễ bị lợi dụng cho các hành vi vi phạm.

Vì vậy, đối với các nền tảng tương tác nói chung, trong đó có mạng xã hội, việc tạo tài khoản trên cơ sở xác thực danh tính vẫn là một nguyên tắc quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ bị các đối tượng xấu lợi dụng.

PV: Xin cảm ơn ông!

Tạo ảnh bằng AI trên Zalo, đối tượng xấu có thể lợi dụng hình ảnh để lừa đảo

VOV.VN - Theo chuyên gia, sử dụng hình ảnh để làm nguồn huấn luyện cho AI tạo ra các hình ảnh dựa trên đặc điểm của người dùng. Với công nghệ này, khuôn mặt người dùng có thể bị lạm dụng để thực hiện cuộc gọi deepfake (gọi điện giả mạo khuôn mặt) để lừa đảo người thân.