Để người dân hưởng lợi nhiều hơn từ các dịch vụ công trực tuyến toàn trình

Tỷ lệ hồ sơ dịch vụ công trực tuyến toàn trình còn thấp

Theo quy định tại Nghị định 42/2022/NĐ-CP về cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến của cơ quan nhà nước trên môi trường mạng, dịch vụ công trực tuyến toàn trình là dịch vụ bảo đảm cung cấp toàn bộ thông tin về thủ tục hành chính, việc thực hiện và giải quyết thủ tục hành chính đều được thực hiện trên môi trường mạng. Việc trả kết quả được thực hiện trực tuyến hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích. 

Dịch vụ công trực tuyến toàn trình mang lại hiệu quả thực sự khi người dân, doanh nghiệp có thể thực hiện đơn giản, thuận tiện toàn bộ quy trình trên môi trường mạng, không phải hiện diện tại cơ quan Nhà nước, góp phần tiết kiệm thời gian, công sức, mang lại sự minh bạch.

Theo Báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông, Việt Nam đã trải qua hai giai đoạn phát triển về dịch vụ công trực tuyến tính từ năm 2011 đến nay. Giai đoạn đầu là khởi động khi số lượng dịch vụ công trực tuyến mức cao được triển khai rất ít trên phạm vi cả nước. Giai đoạn hai là giai đoạn phát triển theo chiều rộng khi có bước phát triển đột phá về số lượng dịch vụ công trực tuyến. 

Việc phổ cập dịch vụ công trực tuyến toàn trình tới mọi người dân, doanh nghiệp chính là sự khởi đầu của giai đoạn 3 khi dịch vụ công trực tuyến phát triển theo chiều sâu. Hoàn thành phổ cập dịch vụ công trực tuyến toàn trình, Việt Nam sẽ hoàn thành nhiệm vụ phát triển Chính phủ điện tử, chuyển sang phát triển Chính phủ số. Khi đó, các cơ quan Nhà nước có đầy đủ dữ liệu số để chỉ đạo, điều hành trực tuyến dựa trên dữ liệu.

Bộ Thông tin và Truyền thông cho rằng, để phổ cập dịch vụ trực tuyến toàn trình, năm 2025, các Bộ, ngành cần đạt tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt tối thiểu 85%, các địa phương đạt tối thiểu 70%. Đây sẽ là mục tiêu khá thách thức trong bối cảnh tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình ở nước ta còn thấp.

Theo số liệu thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông, đến nay, tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình đủ điều kiện đạt 100%. Hiện có 83/83 bộ, tỉnh đã ban hành danh mục dịch vụ công trực tuyến toàn trình, một phần theo Nghị định số 42/2022/NĐ-CP. Tuy nhiên, tính đến 15/9/2024, chỉ có khoảng 49% thủ tục hành chính được triển khai là dịch vụ công trực tuyến toàn trình. 
Tỷ lệ này có sự không đồng đều giữa các bộ, ngành, địa phương. Một số bộ, ngành đạt 100% như Bộ Công Thương; Giáo dục và Đào tạo; Lao động- Thương binh và Xã hội; Thông tin và Truyền thông. Tuy nhiên, cũng có những bộ ngành chưa có dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Ở địa phương, Đà Nẵng, Tây Ninh, Cà Mau là những điểm sáng về dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Nhiều địa phương tỷ lệ này còn dưới 5%, cách xa so với mục tiêu mong muốn vào năm 2025 mà Bộ Thông tin và Truyền thông đề ra.

Nhiều giải pháp thúc đẩy 

Nâng cao tỷ lệ hồ sơ dịch vụ công trực tuyến toàn trình là nhiệm vụ trọng tâm mà nhiều bộ, ngành địa phương đặt ra trong thời gian tới nhằm thúc đẩy Chính phủ điện tử, tiến tới Chính phủ số. Hiện nay, 63 địa phương trên cả nước đã ban hành chính sách giảm, miễn phí, lệ phí sử dụng dịch vụ công trực tuyến; 15/63 tỉnh ban hành chính sách giảm thời gian để khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Thành phố Hà Nội ban hành chính sách quy định việc hỗ trợ phí cung cấp thông tin lý lịch tư pháp qua ứng dụng VNeID trên địa bàn thành phố. Một số địa phương đã đạt được kết quả tích cực.

Trong đó, Đà Nẵng là điểm sáng về dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Thành phố này đã triển khai 95,56% thủ tục hành chính dưới dạng dịch vụ công trực tuyến toàn trình, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt 65%. Đây là kết quả của nhiều giải pháp đồng bộ mà thành phố triển khai thời gian qua. 

Để nâng cao nhận thức cho người dân, doanh nghiệp về lợi ích của dịch vụ công trực tuyến toàn trình, khoảng 12.000 thành viên của 2400 Tổ công nghệ số cộng đồng ở Đà Nẵng đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hỗ trợ người dân đăng ký, sử dụng các dịch vụ công trực tuyến. 

Thành phố cũng triển khai Kho dữ liệu điện tử của cá nhân, tổ chức trên nền tảng Công dân số, cho phép mỗi người dân có thể chủ động đưa các giấy tờ đã được số hoá của mình lên Kho dữ liệu điện tử. Khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến, người dân không phải khai báo lại, không nộp thêm giấy tờ.

Tây Ninh cũng là điểm sáng trong triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Từ tháng 3/2023, địa phương này ra mắt mini app Tây Ninh Smart trên Zalo để phục vụ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến đơn giản, thuận tiện. 
Đến nay, phiên bản ứng dụng Tây Ninh Smart chạy trực tiếp trên nền tảng mini app của Zalo đã cung cấp các tiện ích như nộp hồ sơ trực tuyến, phản ánh hiện trường, hỏi đáp trực tuyến, đăng ký cửa hàng 4.0, thanh toán học phí trực tuyến, xem truyền hình, radio trực tuyến, cập nhật các tin tức tuyên truyền từ chính quyền địa phương.

Ưu điểm của mini app này là cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ công trực tuyến không phải lo nhiều đến chi phí kỹ thuật, duy trì, vận hành app. Người dân, không cần phải tải app về cài đặt, đăng ký tài khoản ứng dụng như thông thường. Thay vào đó, chỉ cần quét mã QR hoặc tìm kiếm tên ứng dụng trên Zalo là có thể bắt đầu sử dụng các tiện ích được cung cấp.

Nhiều kinh nghiệm khác đã được nhiều địa phương ứng dụng, mang lại thành công như phát huy sự trợ giúp tích cực của các Tổ công nghệ số cộng đồng, huy động các nguồn lực xã hội hóa, thường xuyên mở các lớp đào tạo, bồi dưỡng (cả hình thức tập trung và trực tuyến) cho các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng để họ nâng cao kiến thức, kĩ năng, nghiệp vụ hướng dẫn, tuyên truyền. 

Bộ Thông tin và Truyền thông cho biết, nhằm thúc đẩy hơn nữa tỷ lệ hồ sơ dịch vụ công trực tuyến toàn trình, Bộ đang xây dựng “Khung triển khai dịch vụ công trực tuyến” để hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương phổ cập dịch vụ công trực tuyến toàn trình. 

Khung triển khai dịch vụ công trực tuyến nêu 7 nhiệm vụ để thúc đẩy dịch vụ công trực tuyến ở các bộ ngành/địa phương gồm tái cấu trúc quy trình, thành phần hồ sơ trong thủ tục hành chính; nâng cao chất lượng hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính; phát triển hạ tầng số; xây dựng kho dữ liệu số; đào tạo nhân lực số; bảo đảm an toàn, an ninh mạng; thực hiện đo lường, giám sát trực tuyến.

Bộ Thông tin và Truyền thông cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương xây dựng và nhanh chóng triển khai Kế hoạch hành động thúc đẩy dịch vụ công trực tuyến. Bộ cũng đang hoàn thiện Đề án “Đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của dịch vụ công trực tuyến giai đoạn 2024 - 2025 và định hướng đến năm 2030”  theo chỉ đạo của Lãnh đạo Chính phủ.

Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc chuyên đề nâng cao hiệu quả cung cấp và sử dụng dịch vụ công trực tuyến, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải chủ động, tích cực triển khai các nhiệm vụ, nhất là phát huy vai trò người đứng đầu trong triển khai dịch vụ công trực tuyến. Trong đó, tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến. Rà soát, đánh giá lại, đổi mới cung cấp dịch vụ công trực tuyến, bảo đảm đáp ứng yêu cầu về mức độ, thuận lợi, đơn giản, thân thiện với người dùng.

Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh tái cấu trúc quy trình, thiết kế, cung cấp các dịch vụ công trên cơ sở cắt giảm, đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, tái sử dụng dữ liệu, liên thông điện tử. Sớm có nghiên cứu đánh giá, mở rộng việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến đối với các dịch vụ sự nghiệp công, dịch vụ công ích để hoàn thiện hệ sinh thái trên môi trường điện tử cho người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Thủ tướng chỉ đạo tiếp tục quan tâm, đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin, đáp ứng yêu cầu phục vụ chuyển đổi số quốc gia thông suốt, hiệu quả. Tiến hành tổng rà soát, đánh giá tình hình bảo đảm an toàn, an ninh thông tin mạng đối với các hệ thống thông tin thuộc phạm vi quản lý theo hướng dẫn của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Thông tin và Truyền thông. Đặc biệt, cần đổi mới, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến cho người dân và doanh nghiệp.