Viết tiếp bản hùng ca Đường Trường Sơn huyền thoại

Đường Hồ Chí Minh đoạn qua các tỉnh Thừa Thiên-Huế - Quảng Nam - Kon Tum uốn lượn giữa núi rừng Trường Sơn mát xanh hùng vĩ. Vẫn còn đó những chứng tích gợi lại hào khí một thời chiến tranh.

Trong câu chuyện bên bếp lửa nhà Gươl, già làng A Lăng Đàn thôn A Zứt, xã Anông, huyện Tây Giang cùng ông bạn già là Alăng Bhuốch từ dưới huyện Đông Giang lên thăm cùng ôn lại kỷ niệm. Dù đã qua tuổi 70, họ vẫn nhớ như in những ngày mặc cho bom đạn, cả ngàn, cả ngàn đồng bào Cơ tu, M’Nông, Xơ Đăng... cùng bộ đội, dân quân du kích làm đường, đào địa đạo, gùi hàng hoá, vũ khí phục vụ  chiến trường.

Chàng trai Alăng Bhuốch ngày ấy tròn 20 tuổi, hăng hái tham gia dân công. Từ năm 1958, suốt 14 năm ròng, mặc dù đôi mắt không nhìn thấy đường nhưng đôi vai A Lăng Bhuốc đã cẫn mẫn gùi gần 200 tấn hàng. Ông đã được đề nghị phong tặng Anh hùng lực lượng vũ trang.

Còn A Lăng Đàn kể: Bà con tham gia xây dựng hơn 10 địa đạo ăn sâu vào lòng núi, 12 km đường Trường Sơn qua A Nông và 18 km đường vòng qua phía đất bạn Lào. Ngày ấy, bom đạn liên miên, không ít người đã ngã xuống! “Xưa kia, đường có chỗ 2,5 mét, có chỗ 3 mét, nhiều dốc lắm chứ không như hiện nay. Máy móc của mình rất hạn chế, chỉ có máy ủi T75 của Trung Quốc hay Liên Xô. Làm đường hay đào địa đạo hồi xưa mình lấy cái rìu, làm bằng tre nứa, xe bò gỗ đào bên kia chuyển về xuyên núi. Cuốc xẻng cũng chưa có đâu. Hồi đó, kể cả bộ đội vận tải, bộ đội chủ lực, dân quân và dân, cả ngàn, cả ngàn người ấy!”

Câu chuyện của đôi bạn già lại chuyển sang chuyện đường Hồ Chí Minh hôm nay. 5 năm thông tuyến, con đường huyền thoại năm xưa đã vươn mình thênh thang, đem lại sự đổi đời cho cả một dải đất trải dài vùng Tây Quảng Nam. Làng A Zinh 1, thị trấn Prao, huyện Đông Giang nằm sát đường.

5 năm trước, 147 hộ đồng bào Cơtu du canh du cư rải rác trong rừng cách đó hai quả núi đưa nhau ra lập làng mới ngay bên rìa đường bạt từ đồi núi còn lam nham đất đỏ. Bây giờ, A Zinh 1 nhà cửa san sát hai bên "mặt tiền" con đường chính nối từ đường Hồ Chí Minh vào tận cuối làng. Nhà nào cũng có xe máy, tivi và đã không còn hộ đói.

Nối bước bà con làng A Zinh 1, gần 100 hộ dân Cơtu làng A Zinh 2 từ trong rừng sâu khi đường Hồ Chí Minh thông tuyến cũng lập làng mới ven đường. Ở khắp làng, đường điện,  ăngten truyền hình giăng giăng. Cái đói, cái nghèo cùng hủ tục lạc hậu đang rũ bỏ lại rừng thiêng nước độc. Cả A Zinh 1 và 2 đều trở thành những Làng Văn hoá miền núi đầu tiên của tỉnh Quảng Nam.

Có đến hàng trăm làng như thế hình thành bên đường Hồ Chí Minh hoặc được quy hoạch thành làng tái định cư cho đồng bào. Riêng huyện Tây Giang có hơn 50 làng. Tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 87% xuống còn 56%.

Ông Briu Liếc, Chủ tịch UBND huyện Tây Giang nói: “Di sản mà cách mạng và Đảng để lại cho các dân tộc Trường Sơn Tây Nguyên là đường Hồ Chí Minh. Vùng Tây Quảng Nam: Đông Giang, Nam Giang, Tây Giang... phát triển tương đối nhanh. Nếu không có đường HCM, trước đây chúng tôi từ thị trấn P’rao huyện Nam Giang đi bộ lên phải mất hai ngày, nếu mùa mưa lũ thì không thể nào đi được. Nhờ đường HCM huyện Tây Giang mới lên trên này xây dựng được cơ ngơi như hiện tại. Tương lai,Tây Giang chúng tôi còn được 12 km đường Trường Sơn năm 1959 vừa là chứng tích, đồng thời đang tiếp tục qui hoạch để khai thác du lịch vùng này...”

Cung đường đang thực sự rút ngắn sự xa cách với vùng xuôi. Nhờ ở gần tuyến đường lớn nhất vùng núi rừng miền tây trên dãy Trường Sơn, các làng đều có đủ hệ thống điện-đường-trường-trạm, tiếp cận nếp sống hiện đại, thay đổi tư duy để làm ăn, thoát nghèo.

Già làng Pơ Loong, thôn 2, Xã A Ting huyện Đông Giang nói: “Nhờ đường Hồ Chí Minh, mới mở thêm được con đường từ A Zích về đây. Đường đi đến đâu phát triển kinh tế xã hội được đến đó. Hồi xưa, đi bộ từ trên khu 7 xuống trung tâm huyện Hiên, giờ là huyện Đông Giang có khi phải mất cả tháng!”

Không còn cảnh đói cơm, lạt muối. Vẫn còn cái nghèo và khó khăn, thiếu thốn nhưng khát vọng vươn lên làm giàu giờ  không còn là chuyện lạ. Ông Briu Pố, ở xã Lăng, huyện Tây Giang là một trong 5 nông dân tiêu biểu của tỉnh Quảng Nam được đi dự Hội nghị Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi toàn quốc năm 2008. Ông làm kinh tế trang trại tổng hợp, cũng là người đầu tiên tự nghiên cứu trồng thành công cây ba kích dùng làm dược liệu. Chỉ tính riêng thu nhập từ ba kích, ông Briu Pố cho hay:“Với 6 ngàn cây ba kích,  tôi có thu nhập ít nhất là 400 triệu đồng/năm là điều có thể!”

Nhận thức về chuyện làm kinh tế cũng ngày càng đa dạng. Ở xã  biên giới A Xan, nơi được mệnh danh là “Cổng trời” của Quảng Nam, ông A Lăng Siêng người làng Kanoong tin vào việc mình đã bỏ công sức ra và quyết chí làm giàu: “Năm qua thu 500 ang lúa (1 ang = 6kg -PV), nuôi 15 con bò, 50 con dê, 1 con dê bán 1,5 triệu, có 5 ao nuôi cá, trồng 3 ngàn gốc chôm chôm khoảng hơn năm nữa thu hoạch. Chuẩn bị trồng 4 ngàn gốc mây và trồng thử giống nhãn của khuyến nông nữa. Làm kinh tế phát triển cho gia đình, mục đích lớn nhất là có điều kiện cho con cái ăn học!”

Đường Hồ Chí Minh mở ra thông suốt, những dự án thủy điện công suất lớn đang sừng sững mọc lên trên rẻo cao phía Tây Tổ quốc. Khơi mào cho hàng loạt các dự án thủy điện đó là Nhà máy thủy điện A Vương  trên địa bàn huyện Đông Giang tỉnh Quảng Nam. Theo tính toán, nhà máy này khi phát điện sẽ cung cấp lượng điện năng hàng năm là 815 triệu KWh.

Tại Đông Giang còn có Nhà máy thủy điện Zà Hung; ở huyện Phước Sơn có Nhà máy thủy điện Đăk Mi 4…, tất cả  đang được gấp rút thực hiện để có thể bắt đầu phát điện trong năm nay và vài năm tới. Cả tỉnh Quảng Nam có 55 dự án thủy điện thuộc hệ thống sông Vu Gia được phê duyệt, quy hoạch dọc theo đường Hồ Chí Minh, trong đó 10 dự án thủy điện lớn với tổng công suất 1.094 MW. Đường Hồ Chí Minh chỉ trong thời gian ngắn đã thể hiện sứ mệnh con đường chiến lược, con đường khai phóng tiềm năng núi rừng đang được viết tiếp bản hùng ca đường Trường Sơn huyền thoại!./.